Zelf vind ik het heerlijk me aan allerlei zaken te ergeren. Per slot van rekening betekent het dat de wereld - in elk geval naar jouw idee - nog voor verbetering vatbaar is. Welbeschouwd is het dan ook verwonderlijk, niet dat er zoveel reden tot ergernis is, maar dat er zo weinig mensen zijn die zich ergeren. Nu weet ik wel dat er op het Wereld Wijde Web genoeg ergernis te vinden is. Maar gek genoeg is dat vaak ergernis van een ander soort. Ze gaat gepaard met primitieve invectieven, en wordt veelal onder een zelfgekozen pseudoniem, dat op zich vaak al een primitief invectief is - verkondigd. Lul 36 zegt godverdomme, zoiets. Hier wordt gewoon onder de eigen naam geërgerd, en schelden doen we niet. Nou ja, met mate, als het niet anders kan. Sorry.

NIEUWE ZAKKEN

maandag 10 juni 2019
Een totalitaire wereld, of het die van Marx is of van de islam, is niet geïnteresseerd in vragen, maar alleen in antwoorden, zei Milan Kundera ergens in een gesprek dat Philip Roth ooit met hem voerde. Of woorden van gelijke strekking. Ik moet eraan denken omdat ik vind dat het land waar ik leef, totalitaire trekjes begint te vertonen. Het gaat nog maar om kleine dingen, maar ze zijn er toch en ze stuiten me tegen de borst. Ik voel me soms alsof ik word gedwongen dingen te eten die ik niet lust, iets wat me zelfs als kind nooit overkwam. Ik ben verwend.

Voor wie vragen stelt, komt er een moment dat hij gedwongen is zich in het verleden te verdiepen. Daar, in de historie zijn de feiten nog de simpelste kwestie, terwijl je over de verbinding ervan en de te volgen route ertussen eindeloos kunt twisten. De aanval op die relatie kan de aanzet zijn tot een totalitaire opvatting, maar is eigenlijk normale wetenschappelijke praktijk. Daar neemt een dictator natuurlijk geen genoegen mee. Wetenschap! Stalin was een verbeten uitwisser der geschiedenis. Hij renoveerde niet alleen het verleden, hij pakte ook het heden aan, hij renoveerde zelfs de feiten en deed dat zo grondig dat er niemand tegen protesteerde. Wie het deden, kregen een nekschot en voor de zekerheid veel anderen ook. Maar dat er anno 2019 in Rusland op 9 mei nog steeds niemand rept van Molotov en dat de ruim 40 miljoen Russische doden der Tweede Wereldoorlog allemaal helden van het vaderland zijn geworden, kan daar niet aan te wijten zijn. Wij in Nederland beginnen bescheiden. Zelf te roken, te zuipen en vuurwerk af te steken, maar dat uw kinderen allemaal te verbieden, is geen geschiedvervalsing, maar voortschrijdend inzicht. U hebt het beste met hen voor. Homo’s zijn per slot van rekening ook geen pederasten meer. Een meisje van vijftien is geen vrouw. Zo lang het allemaal duurt. Te onzent bestaat er voorlopig alleen het bescheiden streven het verleden met terugwerkende kracht te corrigeren. Een VOC-café mag geen VOC-café meer heten, omdat de VOC slecht was. Enzovoorts. Het is niet heel erg en het gaat niet heel diep, maar het is zonder twijfel een bewijs van de hang naar een totalitaire opvatting, eentje die wil dat wij allemaal denken met gebruikmaking van dezelfde begrippen. Wie andere wil gebruiken, wordt buitengesloten. Een groep nieuwe Nederlanders - gebrekkig opgeleid of niet al te intelligent misschien en verbaal matig toegerust - is vast van plan onze historie te renoveren, terwijl ze van de weeromstuit een zekere blanke aanhang verwerft. Een neger mochten we al lang geen neger meer noemen, tenzij we zelf een neger waren, een slaaf mag zodoende geen slaaf meer heten en blank wordt wit, omdat een zwarte zwart is. Wij moeten meer zwarte literatuur lezen en er moet meer zwarte kunst komen. Het zal onontkoombaar geschieden. Zolang het duurt, want veel van dergelijke onzin is natuurlijk gewoon mode. De nakomelingen der slavenhouders moeten de nakomelingen van de slachtoffers der slavenhandel vergoeden. Het probleem wie die eerste nakomelingen precies zijn, lossen we nog op. Eén ding staat vast: ze zijn allemaal blank, anders wordt het wel erg ingewikkeld. En van ingewikkeld houden wij niet.

Maar, en dat is de voortzetting van dezelfde gedachte met andere middelen: we willen niet alleen dat u dezelfde woorden gebruikt, we willen ook dat u hetzelfde denkt. Wij willen niets meer horen waar we het mee oneens zijn. De Amerikaan die homoseksuelen wil ophangen, wordt de toegang tot het land ontzegd en de imam die ze van de minaret wil gooien, krijgt een spreekverbod. In het parlement kunnen we degenen die met ons van mening verschillen nog niet verbieden. Dat is jammer. Maar de onderwijsinstelling waar salafisten het voor het zeggen hebben, wordt tegengewerkt. Als u zulke mensen in uw land toelaat en hun een paspoort geeft, hebben ze het recht te zeggen wat ze denken. Zelf was ik tegen hun toelating. Welbeschouwd is dat soort wensen allemaal geen blijk van grote intelligentie. Zulke mensen zijn op zijn minst geborneerd, maar vermoedelijk gewoon dom.

Goya, Caprichos nummer 53 [Que pico de oro!] Wat een goudsnavel! 1799. Ets, droge naald en aquatint, 21.7 x 15.1 cm. Bron: (foto:) Wilson-Bareau 2008 pag. 213. Catalogusnummer 66. Goya Graveur Catalogus bij de tentoonstelling in: Parijs, Petit-Palais, 13 maart – 8 juni 2008; Parijs, Paris-Musées/Actes Sud, 2008; ISBN: 978-2-7596-0037-3 (gebonden, 350 pagina's, Franstalig) Parijs, Bibliothèque Nationale de France

Goya, Caprichos, nummer 53 (Wat een goudsnavel!)

VERNEUKT!

woensdag 17 april 2019
En, hebt u al een mobiele telefoon van Huawei? Zo’n stukje voor stukje in Europa en de VS bij elkaar geroofd, onderdeel voor onderdeel gekopieerd en vervolgens voor een nette prijs verkocht stukje geavanceerde westerse techniek? Het Financieele Dagblad (FD) publiceerde eerlangs een artikel waarin werd bekend gemaakt dat er bij een onderdeel van ASML in het Amerikaanse San Jose sprake was geweest van spionage door Chinese leden van het personeel. ASML maakt lithografische systemen waarmee chips worden vervaardigd. Met behulp van de ontvreemde gegevens waren de daders een eigen bedrijf begonnen, XTAL, met als eerste klant Samsung, de voornaamste concurrent van ASML. Het FD beschreef hoe er connecties bestonden tussen de daders en de Chinese overheid. Het moederbedrijf van XTAL, Dongfang Jingyuan, krijgt ruimhartig staatssteun. Hoewel het door het FD ongetwijfeld naar behoren is uitgevoerd, vind ik dit soort onderzoek overigens fictie. Er bestaan op het gebied van telecom en informatica in China domweg geen bedrijven die nìet over zulke regeringscontacten beschikken. Anders gezegd: die worden allemaal zorgvuldig in de gaten gehouden en waar nodig gefinancierd. En een plotselinge verdwijning is in China geen probleem. De Chinese regering was boos over het artikel en beschuldigde de krant van het verspreiden van valse geruchten. ‘Het FD had wel wat uit te leggen.’ Dat vond ik vertederend, Chinezen die vinden dat een Nederlandse krant iets heeft uit te leggen. Hoe dan ook, na het verschijnen van het artikel werd door Nederlandse politici de conclusie getrokken dat het beter is beter op te passen met de Chinezen. Kunnen wij onze 5G nog wel toevertrouwen aan Huawei? Daar verscheen plotsklaps ons onovertroffen NOS-journaal, dat zich meestal enkel met klimaat, natuur, gezondheid en gender bezighoudt. Het schoot China te hulp. Het trad ten tonele, om acht uur nota bene, op prime time, met een interview met de bedrijfsleider van ADSL, Peter Wennink. Die vond dat we het allemaal verkeerd zagen. Het was ordinaire bedrijfsspionage en het was niet juist te zeggen dat de Chinese overheid erachter zat. “Is dat schadelijk voor uw reputatie in China”, vroeg de journalist van de NOS. In de categorie leading questions is dat ongetwijfeld een mooi exemplaar. Schadelijk was het dus zeker. 'ADSL heeft groot belang bij goede contacten met de Chinese overheid. Bovendien is ADSL niet naïef. Onze machines in China kopiëren gaat niet lukken, want als ze hem open maken, dan gaat er bij ons een rood lichtje branden. Daar zitten sensoren op.' Ik parafraseer. U wist misschien wel dat ADSL ook machines in China had, maar ik niet. En nu dus wel. En we weten tevens dat de Chinezen in een mum van tijd ook zo’n machine hebben, alle sensoren en rode lampjes ten spijt. Nee hoor, ADSL is echt niet naïef. En we weten dat het NOS-journaal niet te beroerd is om collega’s van de geschreven pers, die gewetensvol en knap onderzoek hebben verricht en met opvallende uitkomsten verschijnen, te desavoueren. Vindt u dat een moeilijk woord, desavoueren? Begrijpt u verneuken?

ZWART

vrijdag 12 april 2019
Daar hebben ze waarachtig Manets Olympia – schilderij met een blanke courtisane die door een zwarte vrouw bloemen krijgt aangereikt – tijdelijk, voor de duur van een tentoonstelling, omgedoopt tot Laure, het doek de naam gevend van de zwarte vrouw in plaats van de blanke. Nu zal het in Musée d’Orsay wel gaan stormlopen met zwarte bezoekers. À propos: ziet u eigenlijk wel eens een zwart medemens in éen van onze musea? In het Muziektheater? Of in het Concertgebouw? In uw lokale openbare bibliotheek in Deventer dan? Niet zo vaak hè. Wat zegt u? Ah, ja, die op de televisie, die goedgemutste zwarte man die, in een museum nota bene dat van onder tot boven is gevuld met tot slaaf gemaakten, al dansend, springend en glijdend de Staatsloterij aanprijst. Mij leek dat een tamelijk dubieus geval. Want de suggestie is uiteraard dat al die goedgemutste zwarten een natuurlijk gevoel voor ritme hebben en blanken niet. Vanwege hun Afrikaanse oorsprong uiteraard. In Afrika wordt veel gedanst en gezongen. Dat was vroeger ook al zo. Het zijn nu eenmaal vrolijke mensen. Een zaklamp heeft hij nodig omdat hij anders de weg niet vindt. Het spotje appelleert bovendien aan het gebrek aan intelligentie waar zwarten bekend om staan. Waarom zou hij anders loten van de Staatsloterij aanschaffen, een instelling die ooit zelfs loten verkocht van nummers die niet eens meededen in de loterij. Is daar trouwens ooit iemand voor bestraft? Zwarten zijn bovendien goeie klanten, want ze zijn vaak gokverslaafd. Daarom is hun sociale positie zo beroerd en laten ze altijd hun vrouw zitten met drie kinderen en een uitkering. Laten we eerlijk zijn: als er voor die spot van de Staatsloterij een blanke man was gebruikt, had niemand het geloofd. Dan had iedereen gezegd: dat kan helemaal niet. Maarre, wat denkt u, zou het ook nog helpen als we de kunst die we uit Afrika hebben geroofd, terugsturen naar het land van herkomst? Zouden de zwarten daar dan de musea wel gaan bezoeken? Er zijn mensen die beweren dat diezelfde kunst binnen een mum van tijd op de zwarte markt zou gaan verschijnen. Zwarte markt, ook dat nog. Ik zeg dat niet hoor, dat die kunst onmiddellijk verpatst zou worden door zwarte mannen in uniformen. Ik zou het niet durven. Het zou trouwens wel historische rechtvaardigheid zijn. Dan zouden we er gewoon voor kunnen betalen om het allemaal terug te zetten in onze musea. Mag ik dit als blanke nou allemaal schrijven? Of moet ik daar zwart voor zijn? Doe dan maar alsof ik zwart ben.

Frédéric Bazille (1841-1870) [La toilette] Toilet maken, 1870. Olieverf op linnen, 131 x 127 cm. Gesigneerd en gedateerd linksonder: F. Bazille 1870. Montpellier, Musée Fabre. Delafond 2003 Cat.nr. 23 Bajou 1993 nr. 92

Bazille, Toilet maken, 1870

ALLLES BETER DAN EEN AANSLAG

dinsdag 19 maart 2019
De Volkskrant was er snel uit. Wat een voortreffelijke krant is dat toch. De doden die gisteren in Utrecht vielen waren het gevolg van een afrekening in de relationele sfeer. De Volkskrant zegt dat niet zomaar. De journalisten van de krant hebben Turkse bekenden van de dader ondervraagd. En die weten allemaal precies hoe het zit. Dat zijn betrouwbare mensen die niet zomaar wat zeggen. Gökmen Tanis is een gek, hij is uitschot, maar hij is geen terrorist. "Misschien is hij boos gemaakt", zei éen van die bekenden eerder al in ons onovertroffen NOS-journaal, dat ook de hele avond aarzelde over de benoeming van de feiten en zich afvroeg waarom Rutte direct van een terroristische aanslag sprak. Hoe dan ook: Turken boos maken is duidelijk het laatste wat je moet doen, zeker wanneer ze een flink strafblad hebben en toch gewoon op vrije voeten zijn. Bovendien: waar kan zo'n man niet allemaal boos van worden? Slecht weer, een aanslag in Nieuw-Zeeland, een kapotte roltrap, te lang wachten op de tram? Eigenlijk zijn Turken nooit terroristen. Erdogan heeft IS niet van wapentuig voorzien. De journalisten die erover schreven, zitten niet voor niets in de gevangenis. U moet weten, zal éen van die Turkse bekenden van Gökmen op Kanaleneiland hebben gezegd, dat veel dingen met ons Turken anders zijn. Als Turken een probleem hebben in de relationele sfeer, en Gökmen had er heel wat, dan pak je een pistool, stap je een tram binnen en schiet gewoon wat in het rond. En dat je dan Allahu Akbar roept, nou ja. Daar moet je niets achter zoeken. Maarre, een aanslag, echt niet! Hij was gewoon in de war. Toch, zelf vroeg ik me af: hoe erg was hij eigenlijk in de war? Zaten er bij de slachtoffers ook vrouwen met hoofddoekjes, of medeturken? Die zitten er in Nederlandse trams best veel. En als je daar aan het schieten slaat, valt het niet mee die te missen. Daar moet je je best voor doen. Of waren alle slachtoffers autochtone Nederlanders? Die vraag werd op de avond van de aanslag door niemand gesteld en de volgende ochtend ook niet door De Volkskrant, uit kuisheidsoverwegingen wellicht, maar ik had het antwoord graag gehoord. Hoeveel autochtone Nederlanders sneuvelen er jaarlijks als gevolg van problemen in de Turkse en Marokkaanse relationele sfeer zonder dat we dat te weten komen? Ik zou zeggen: blijft u uit de buurt van Uber-taxi's en trouwens ook van alle andere taxi's met een Turk of Marokkaan achter het stuur. Groet Turken en Marokkanen vriendelijk, ook als ze u niet aankijken. Voor de zekerheid. Wat zouden Kuzu en Öztürk hier nou van vinden? Die spreken vast van een hetze. En Thierry en Geert, die wrijven zich in de handen. Dat zijn minstens twee zetels.

GERALD

zondag 10 maart 2019
De strafpleiter is per definitie een onaangenaam mens. Hij is een noodzakelijk kwaad. Hij verdedigt criminelen van wie hij weet dat ze schuldig zijn, slaagt er desondanks met regelmaat in hen vrij te krijgen of regelt strafvermindering op grond van absurde technische details en wordt betaald met crimineel geld. Aan de slachtoffers heeft hij lak. Hij neemt met regelmaat plaats in praatprogramma's op tv om zijn kwade zaken te bepleiten en hij krijgt daar nog de kans toe ook van de media die zich zodoende als souteneur gedragen, terwijl ze tegelijkertijd het OM tot soortgelijke optredens dwingen. De allerergste is zonder twijfel Gerald Roethof en ik heb me afgevraagd hoe het komt dat hij zo geworden is. Ik heb daar een wat eenvoudige theorie over, die ik u niet wil onthouden. Ik vermoed dat Gerald als kind in Zwolle kleine dieren martelde, meisjes treiterde en kwaad sprak over de schaarse vriendjes die hij had. Hij moet een bijzonder naar jongetje zijn geweest. Misschien trok hij op het toilet met opzet niet door. Wellicht stal hij in de gangen van de basisschool soms wat geld uit de zak van een jas, niet omdat hij het nodig had, maar gewoon, om schade aan te richten. Hij werd waarschijnlijk dan ook algemeen gehaat en geminacht. Het zou best kunnen zijn dat hij éen keer door klasgenoten in een sloot werd gegooid. In Zwolle barst het vermoedelijk van de sloten. Afgezien daarvan presteerde hij vermoedelijk slecht en haalde hij veel onvoldoendes. Hij kwam ook toen al moeilijk uit zijn woorden en had een lichte stotter. Zelf was hij ervan overtuigd dat iedereen een hekel aan hem had omdat hij zwart was, maar dat was natuurlijk niet zo. Hij was gewoon een naar jongetje en niet zo erg intelligent. En echt zwart was hij evenmin. Maar die hekel, dat klopte verder wel. Om erger te voorkomen, maakte hij de basisschool en middelbare school af in Suriname. Daar zakt nooit iemand en kun je voor je diploma betalen. Nu is Gerald advocaat. De papieren daarvoor haalde hij in Nijmegen. Dat is nooit een serieuze universiteit geweest, er spreken te veel mensen met een zachte g en een tijd lang was het voldoende de eed van Marxistisch-Leninistische trouw te zweren om je doctoraal te krijgen. Maar veel veranderd is Gerald verder niet. Niet alleen kost het hem nog steeds de grootste moeite de Nederlandse taal correct te gebruiken en moet hij, terwijl hij spreekt, over elk woord diep nadenken, hij oogt alsof hij zojuist zelf uit de gevangenis is ontslagen. Zelden zie je een advocaat die zo crimineel oogt. Hij is zo iemand aan wie iedereen direct, onmiddellijk en zonder aarzelen een enorme hekel heeft. Stiekem denk je dat hij ruikt. Maar Gerald op zijn beurt haat Nederland en de Nederlanders en verder iedereen die blank is. Hij is dol op de Turks-Marokkaanse penose. Hij oogt een beetje als een soort Marokkaan. Elke keer als hij een overwinning behaalt, wreekt hij zich op wat hij haat. Van het Marokkaanse schorem dat op een brug een paar homoseksuele jongen verrot sloeg, wist hij aan te tonen dat de ernstige verwondingen ook zonder een betonschaar hadden kunnen worden toegebracht. ’s Nachts trok hij zich van vreugde af. Godverdomme, zei hij godverdomme, daar heb ik dat stelletje nichten mooi verneukt. En nu heeft hij dan Nicky Verstappen en Jos Brech. God, wat is dat geil! Wat daar niet allemaal mogelijk is! Nee, u hebt gelijk. Ik weet natuurlijk helemaal niet of het echt zo is. God weet is Gerald een schat van een man, een goedzak met een hart van goud, beschikt hij over een immense, hem volkomen toegewijde vriendenkring, bezoekt hij op zondag de kerk en verricht hij in stilte goede werken. Dat zou natuurlijk best kunnen. We moeten niet altijd gelijk het slechtste van mensen denken!

INGEZONDEN BRIEF

vrijdag 14 december 2018
Wij als GroenLinksleden weten het allemaal wel: de lagere klassen vormen in Nederland een groot probleem. Ze leven ongezond, ze roken vaker dan gemiddeld, ze eten te vet en te veel vlees, bewegen te weinig, drinken te veel zoete frisdrank en alcoholica, gebruiken te veel suiker, kijken te veel televisie en, wat het ergste is, ze stemmen massaal op de verkeerde partijen. Veel vaker dan anderen doen ze een beroep op de gezondheidszorg, ze lijden aan overgewicht en tal van verslavingen, waarvoor ze de middelen als het tegenzit ook nog zelf verbouwen. En dan willen ze ook nog eerder met pensioen, omdat ze zwaarder werk hebben. Alsof ze dat pensioen halen trouwens. Ze staan vijandig tegenover onze genderpolitiek en willen niets weten van onze regenboogzebrapaden en roetpieten. Het was schandelijk wat ze onlangs allemaal over Femke durfden te schrijven! Geen bestuurlijke ervaring! Alsof ze niet jarenlang onze partij heeft bestuurd! Aan onze asielpolitiek hebben ze ook een broertje dood. Indien ze er al een auto op na houden, zijn dat de voor ons milieu schadelijkste exemplaren. Je kunt je afvragen of daar niet wat aan te doen is. Natuurlijk belasten we veel van de middelen al die slecht voor hen zijn om zo het gebruik te ontmoedigen. Dat ze nog roken is eigenlijk een wonder, want waar ze het van betalen snap je niet. De suiker- en vetbelasting komt eraan. We gaan diesel- en benzine-auto’s zwaarder belasten. Maar we zouden meer kunnen doen en daarom schrijf ik deze brief aan ons door mij zeer gewaardeerde partijblad. Om te beginnen zouden we ernaar kunnen streven ze in speciale wijken onder te brengen, waar juist de groepen verblijven waar ze zo'n afkeer van hebben, zoals de Nederlanders van Turkse en Marokkaanse afkomst, de asielzoekers en uiteraard de Oost-Europeanen die hierheen komen om er te werken. Dan zouden ze kunnen zien dat het allemaal best meevalt en dat die mensen helemaal niet zo erg zijn. Ervaring is de beste manier om een vooroordeel te bestrijden. Het zou bovendien grote logistieke voordelen bieden. Als er binnenkort buurtverboden voor vuurwerk komen, kunnen ze dat in hun eigen omgeving afsteken zoveel ze willen, zonder dat fatsoenlijke mensen daar last van hebben. Je zou zelfs kunnen overwegen om alle coffeeshops, shisha lounges, cafetaria’s etcetera in die wijk te concentreren. Wellicht zou je er ook gelijk de gevangenissen, Oranjehuizen en opvangcentra voor geweigerde asielzoekers en andere ongewensten kunnen inrichten. Ik denk dat de mensen het zelf ook prettiger zouden vinden gewoon onder elkaar te zijn. Begrijpt u me goed: ik pleit er niet voor een muur om het gebied te zetten. Daar zou ik erg op tegen zijn. Ik verafschuw elke vorm van sociale discriminatie, maar ik ben ervan overtuigd dat iedereen er blij mee zou zijn. Met vriendelijke partijgroet, H.H. Verteer.

VERRAAD

woensdag 12 december 2018, 14.36 uur
Waarom zeggen politici zo vaak juist niet wat ze denken? Obama heeft altijd geweigerd te reageren op de lasterlijke aantijgingen en de leugens die aan zijn adres werden gericht, anders dan door de onjuistheid en onwaarheid ervan aan te tonen. Dat deed hij misschien omdat hij wist dat hij, als hij zou zeggen wat hij dacht, zou moeten erkennen dat de verspreiders ervan simpele racisten waren. Daarmee zou hij uitgerekend het heilloze pad kiezen dat ze voor hem hadden aangelegd. Dat is in elk geval een eerbaar standpunt, zoals Obama altijd een eerbare politicus is gebleven. Maar Theresa May heeft nu recht en gelegenheid een aantal van haar partijgenoten de hypocrisie te verwijten die ze al zo lang demonstreren. Zou het niet mooi zijn als ze de eer aan zichzelf hield, en de partijgenoten die haar nu in de steek laten, eens flink de waarheid zei? Per slot van rekening hebben ze haar een onmogelijke opdracht gegeven, soms om de verkeerde reden, niet omdat ze het landsbelang op het oog hadden, maar omdat ze er zelf beter van hoopten te worden. Ik heb er begrip voor dat het Verenigd Koninkrijk uit de EU wil, want die heeft het daar zelf naar gemaakt. Er zijn misschien meer landen in Europa waar het, als er nu over werd gestemd, slecht zou aflopen. Ik ben nog steeds voor Europa, maar Brussel is bij alle goede bedoelingen in veel opzichten een bijzonder naar monster geworden. Noord-Ierland zal bij elke overeenkomst die er wordt gesloten een breekpunt zijn en ik geloof niet dat de EU op dat punt concessies zal doen, zeker niet zo lang het huidige verdrag op tafel ligt. Het is een te gemakkelijke zwakke plek. Voor de Brexiteers zal het de belangrijkste reden zijn May te laten vallen, zoals voor de remainers de wetenschap dat haar positie als ze haar nu haar nu laten aanblijven, alleen maar verzwakt, niet in haar voordeel zal werken. Dan in godsnaam maar een schone lei. Een tweede referendum zou door een aanzienlijk deel van de bevolking van het Verenigd Koninkrijk als verraad worden gezien, wat niet wegneemt dat het voor sommige conservatieven toch een aanleiding kan zijn May weg te stemmen. Ik denk niet dat er een tweede referendum komt. Er is naar mijn idee echt geen weg terug. Achteraf kun je hoogstens vaststellen dat een referendum over dergelijke belangrijke kwesties niet mag worden beslist met een eenvoudige meerderheid, zoals dat nu is gebeurd. May is hoe dan ook een beklagenswaardig mens. Vanavond om negen uur zal naar alle waarschijnlijkheid een kleine meerderheid van haar partij haar wegstemmen. Of het veel uitmaakt, is de vraag. Zo gaat het vaak met zaken die op het moment zelf van immens belang lijken. In de praktijk blijkt dat niet zo te zijn. Want aan de verhoudingen in het parlement en het land verandert er niets. En dat is het echte probleem. Wie de opvolger ook wordt, Osborne, Hammond, Davis, of Johnson, in de toespraak waarmee ze afscheid neemt, zou May haar pijlen moeten richten op Boris Johnson en Jeremy Corbyn. Johnson is een doorgewinterde opportunist en iedereen weet dat. Waar hij qua mentaliteit een Europeaan is, heeft hij het standpunt gekozen dat hem naar de macht kan voeren, gewoon uit eigenbelang. En net als hij heeft Jeremy Corbyn niet het landsbelang op het oog, maar dat van zijn partij. Corbyn weet dat zijn eigen achterban net zo verdeeld is over Europa als de conservatieven en daarom heeft hij het altijd vermeden zich er op glasheldere wijze over uit te spreken. Een Tory noemde hem een closet brexiteer en ik denk dat ze gelijk had. Ik denk bovendien dat hij teleurgesteld zal zijn, want ik geloof niet dat hij de verkiezingen die op termijn zullen gaan volgen, gaat winnen. Dan zal hij zijn radicale veren moeten afschudden en verliest hij zijn geloofwaardigheid. Als er, zoals het er nu naar uitziet, echt een harde Brexit dreigt, zal plotseling de druk op Europa komen te liggen, maar dan met het volle gewicht van het complete internationale zaken- en bedrijfsleven. En dan zou het best eens kunnen dat May postuum toch nog haar zin krijgt en er een werkbare deal voor Noord-Ierland komt. En dat het minder lastig is de EU te verlaten dan altijd werd gedacht. Dat wordt wel eens een boomerang genoemd.

HESJES

zaterdag 8 december 2018
Ik heb lang in de Bijlmer gewoond, zoals Amsterdam-Zuidoost nog steeds door velen wordt genoemd. Het was noch zo verschrikkelijk, noch zo plezierig als sommigen eertijds en anderen nu nog willen doen geloven. Hoewel het op zes hoog, aan de uiterste noordelijke rand van de wijk gelegen vierkamerappartement waar we introkken er nog maar een jaar stond, waren de eerste bewoners ervan al weer verhuisd. Het leek ons een veeg teken. Ik arriveerde er als tweedejaars student, samen met twee vrienden, in de late zomer van 1973. Omdat mijn studiejaar het vroegst begon, verscheen ik er in 1973 als eerste van de drie. Niemand wist waar de flat zich bevond en er kwam zelfs geen openbaar vervoer in de buurt. Ik vertrok er ten slotte als alleen wonende in 1984 of '85, daar ben ik niet zeker van. Toen lag wat nu Diemen-Zuid heet al aan de overkant van de weg langs onze flat en op loopafstand bevond er zich een metrohalte. Rond 1980 waren mijn vrienden afgestudeerd en naar de provincie vertrokken, ik was ook afgestudeerd en had net een baan, maar wilde in Amsterdam blijven en zocht naar een geschikt nieuw onderkomen. Dat was toen net zo lastig als nu. Ik ben daar bovendien niet zo goed in, naar woonruimte zoeken. Ik laat me meeslepen door wat me interesseert, besteed veel tijd aan werk en aan andere zaken en in wat er overblijft, zocht ik dus naar woonruimte. Dat is geen verstandige strategie. Uiteindelijk geraakte ik door een stom toeval aan mijn huidige woonstee, zonder dat ik daar erg veel moeite voor hoefde te doen. Anders zou het me ook nooit gelukt zijn, want ik ben eigenlijk een enorme stoethaspel.

Aan het eind van de jaren '70 en het begin van de jaren '80 was de Bijlmer met regelmaat in opspraak. En dat was best begrijpelijk, want er was veel mis, al is dat hier niet waar het om gaat. De wijk was voor velen altijd al een doorgangshuis geweest en het verloop was bij vlagen enorm. Dat neemt niet weg dat er in die periode ook heel wat studenten bleven wonen, net zoals er nogal wat min of meer alternatief volk tamelijk honkvast bleek en er toch ook nog wat gewone burgers huisden. Ongetwijfeld was de gemiddelde leeftijd der bewoners heel wat lager dan het Nederlands gemiddelde en dat maakte het ook bijzonder. Maar zo eind jaren '70, begin jaren '80 begon er een regelrechte uittocht, waarbij vooral de meeste autochtone Nederlanders, die toch al een minderheid vormden, er vandoor gingen. Het was ook het moment dat de autoriteiten zich ernstige zorgen begonnen te maken en dat er werd gezocht naar oplossingen voor de problemen die er bestonden. Eén van de mogelijkheden was de sloop van een aantal flats, met het idee om die te vervangen door laagbouw. En inderdaad was praktisch iedereen die er woonde ervan overtuigd dat éen van de oorzaken van die problemen de grootschaligheid der bouw was. De flats waren negenhoog en waren als gigantische harmonica's van soms kilometers lang door het groen getrokken. Voetgangers- en autoverkeer was compleet gescheiden. Aan de rand van de wegen om de wijk heen, en aan de uiterste zijden van de flats, lagen parkeergarages waar het sodom en gomorra was. Onderlangs liepen, op éen verdieping boven de begane grond zogenaamde binnenstraten. 0p de begane grond bevonden zich opslagruimtes voor de appartementen uit dat deel van het gebouw. Het gebeurde met regelmaat dat een vriendin die wat later thuiskwam, bij ons aanbelde om zich door de lange tamelijk donkere binnenstraten naar haar appartement te laten begeleiden. Toen de plannen voor de sloop van een aantal flats op tafel kwamen, verscheen er onmiddellijk een groep die zich daartegen verzette. Ik kende nogal wat van de mensen om wie het ging persoonlijk. Ze waren allemaal zeer links, sommigen woonden niet eens meer in de wijk en waren al verhuisd en van anderen wist ik dat ze binnen korte tijd zouden gaan verhuizen en niemand ervan kwam uit Amsterdam zelf. Ze hadden gestudeerd en hun toekomst was verzekerd. Naar mijn idee bemoeiden ze zich zodoende met een kwestie waar ze geen belang meer bij hadden. En hun opvatting hield naar misschien wel direct verband mee, te oordelen naar het feit dat de meeste bewoners zelf, die gedoemd waren in de Bijlmer te blijven wonen, er anders over dachten. De actievoerders waren lid van de PSP, van de CPN of van allerlei nog dubieuzere splinterpartijen, waarvan er intussen sommige zijn uitgegroeid tot reguliere politieke gezindtes, zelfs met - toppunt van integratie - senatoren in de Eerste Kamer. Persoonlijk soms helemaal niet onsympathiek, waren het, gespeend als ze meestal bleken van elke vorm van historische kennis, of hoogstens beschikkend over de dogmatisch ideologische versie daarvan, allemaal volslagen idioten. Intelligentie en domheid gaan soms goed samen. Zie daar de aktiegroep die zich tegen de sloop verzette.

Zo is het vaak met actiegroepen. Het is gemakkelijk voor anderen te bepalen wat ze zouden moeten willen. Activisme is in nogal wat gevallen eerder een gelegenheid, dan een werkelijke aanleiding. En daarom is het zo besmettelijk. Veel mensen willen zich een zaak aantrekken en het maakt ze niet uit welke. Het is fijn ergens bij te horen. Anderen haten de overheid, de staat, de politiek in het algemeen en alles wat ermee verbonden is. Ze voelen zich tekort gedaan, soms met reden, soms niet. Ze hebben een grief, welk dan ook. Soms dragen ze immense oogkleppen, waarbuiten ze niets waarnemen. Ze slagen erin er de radicaalste ideeën op na te houden, elke vorm van werkelijkheidszin te negeren, langs de individuen waarmee ze in aanraking komen heen te kijken en de afschuwelijkste opvattingen te debiteren, om uiteindelijk in geval van nood iedereen die op hun pad komt te executeren, zuiver mentaal gesproken. Meestal. Als er zich een gelegenheid voordoet om in opstand te komen, vinden ze dat ze er gebruik van moeten maken. Aan het ene uiterste zijn er degenen met alleen mededogen voor de mens die lijdt. Ze zijn altijd inzetbaar. De extremen aan de andere kant willen de Verelendung der samenleving, want dat hebben ze het liefst. In een Franse krant werd éen van de hesjes over hen geciteerd: de casseurs komen pas laat in de middag, want 's ochtends slapen ze nog. Alles tezamen is het een belangrijke reden waarom opstand en revolutie zo aanstekelijk zijn. Er is voor iedereen wat wils. Het einde van een oorlog is natuurlijk een volmaakt moment om de oude orde te vernietigen, maar als er geen oorlog is, komt elke andere gelegenheid van pas. Het zijn er maar weinigen die, met redenen omkleed, ervan weten te getuigen waarom ze waar precies tegen zijn. Dat zijn meestal trouwens niet degenen die met stenen gaan gooien. Daarom ben ik zo somber over de gele hesjes en over alle andere hesjes. En over alles wat de schijn van eensgezindheid wekt. In de Nederlandse media wordt niet alleen met enige hitsigheid verslag gedaan van de Franse protesten, maar met veel meer begrip dan ze verdienen. Wat er in Frankrijk mis is, is zeer Frans. En wellicht is het voor de Fransen een gerede aanleiding toch eens na te denken over een serieus kiesstelsel, eentje dat niet alleen veel banen verschaft aan de direct betrokkenen, maar recht doet aan de opvattingen der bewoners, zoals dat in Italië misschien ook een goed idee zou zijn. Voor Nederland is er nog hoop. Vanmiddag stonden er wat kleumende gele gevallen op de Dam, omstuwd door camera's en op notitieblokjes schrijvende journalisten, terwijl er voor de Bijenkorf een rij van acht agenten te paard stond opgesteld en bezijden het paleis drie busjes met ME. Arm Frankrijk. Gelukkig Nederland. Zolang het duurt.

FIRE THE OWNER!

september 30, 2018
I don’t remember why sometime in 1973, as a student - having arrived in Amsterdam as a freshman a year earlier from a tiny Dutch village - I decided to buy the latest issue of the New York Review of Books. I remember doing so in a sort of general store, of some fame in Amsterdam by the way, called De Bijenkorf, which translates as ‘Beehive’. Nonetheless, it was by chance an appropriate and even judicious choice. In those days it was the sort of store where you could buy just about anything, clothes, upholstery, furniture, shoes, chocolate, pastry, olive oil, and books and magazines, for which the store used almost a complete floor of the very large building. The store still exists and it is just as large, but you won’t find books and magazines anymore. In the course of the last twenty years several private equity firms bought it, sold the real estate it owned, pocketed the profit and swamped it with loans, the interest for which they deducted from their tax return. You know the types, since they are an Anglo-Saxon specialty. You won’t hear me say anything about your president.

Although the elderly man I by now am has to admit that it is not just a merit to be interested in a wide variety of subjects but also a time consuming handicap, as a nineteen-year-old I liked the idea of a magazine that subsisted mainly of book reviews about almost anything, written by people who wrote well and were well informed. A complete list of contributors to your magazine would present an impressive array of names. A list of subjects would be just as mind-boggling. I still remember reading the articles of William Shawcross about what happened in Cambodia in those early seventies. I was convinced that he was right. The friends with whom I talked about what I read, refused to believe what happened. They probably did so only when they saw the film The Killing fields, in the cinema of course. Those were rather revolutionary times and in Europe everybody leaned to the left, just as I did, only more so. Coming from a somewhat lower class family – I still remember the much more recent articles of Tony Judt in your review too - I liked Russian literature and was interested in Russia, but was pessimistic about Russian politics. I was raised by my father with a soft spot for the United States, country without which I would be writing this in German and probably not at all, and although I was not impressed by what the Americans were doing in Vietnam and Cambodia, I also realized that we were able to criticize their policy because of what was written in an American magazine by people like Shawcross (who is British), and by many others afterwards. Within a  few months I decided to subscribe and ever since that moment I have read the magazine, renewing every three years. I even decided to stock the issues and have been doing so for almost 40 years, until my apartment had to be renovated and I had to clean up. A pity by the way your slipcases to keep those issues are so expensive for Europeans. I have always admired the New York Review and I have always thought that it was a very American thing. I know no other magazine like it, liberal, in an intelligent yet very readable way. In Europe the two do not usually go together. And although it happens regularly that I think: no, I won’t read this article, or that article, about chemistry, atomic energy or about the history of India, I now and then still wind up doing so. Just because it is interesting and a pleasure to read.

I know from experience the magazine is well read in the Netherlands. It is a small country and people here appeared to be rather proud when a Dutchman, sort of, was appointed as editor of the New York Review, especially since he appeared at about the same time as the Dutch caricaturist Siegfried Woldhek, who is now a successor to David Levine. And yes, here we are. Because Buruma is the reason I write this. I don’t like saying so, but it seemed to me that the New York Review had changed somewhat in the last several years, tendency visible already before Buruma arrived. It seemed to have become more British, more like the London Review of Books, which I read for some time in the past too and found less interesting. Although abstaining from contemporary matters is impossible, I think a magazine like yours should stay away from giving to much attention to actual political questions or should only write about them in a general way, from a wider, historical viewpoint. You will never be able to compete with magazines that subsist on current events and topical interest. I understand why you do, but I think you should write less about Trump, to mention just one example. I am not sure if these changes really took place, I have to admit, because with a magazine like the New York Review there are always articles about matters that interest you less. To tell you the truth, I wasn’t convinced about the choice of Buruma either, who is a writer himself, and one whose foremost interest seems to be Japan, a country for which I do not feel much love and that doesn’t interest me much. I am afraid good writers cannot be good editors. Editing is a different thing. It is also about finding the right people to write for you, and what is more, writing about subjects that are interesting, sometimes because of the conflicting opinions they arouse. I remember many heated discussions in the last few pages of your magazines, and although stamped in very small letters as is your habit, written in a very vigorous tone to say the least. I remember an article about what is nowadays called epigenetics a few months ago, by someone from Yale or Harvard I seem to remember, explaining how and why race and ethnicity have genetic implications, article which probably wouldn’t have been printed by the Dutch paper I read as a daily.

And yes, of course, you should be careful about what you publish. And I agree that Buruma shouldn’t have decided to get involved in the #metoo-affair. Considering the sort of attention the subject receives, writing about it almost always puts you in the wrong. The #metoo is just as much about fashion as it is about morals. I don’t know why I suddenly have to think of the heated discussions in your magazine about Freud and about repressed memory. But firing an editor because of an article, isn’t that at least a bit silly? Could you tell me: is that the same magazine I have been reading for 45 years or so? And where amid all the rumor that sometimes existed, it never, never, occurred to the magazine to fire the editor? Are you not pandering to hysterics? And should I trust any editor you will put in Buruma’s place? I don’t think I will. To tell you the truth: if I had anything to say, I would fire the one who fired Buruma.

EEN LULLETJE ROZEWATER

zaterdag 15 september 2018
Achter het huis waar ik woon liggen diepe tuinen, dieper dan in Amsterdam gebruikelijk is. En de huizen aan de andere kant daarvan liggen dus ook al verder weg dan in Amsterdam meestal het geval is. Desondanks waren een stel jongetjes daar de hele zomer lang - en het was een lange en hete zomer, zoals u zich misschien wel herinnert - heel goed hoorbaar, want ze schreeuwden dat het een lust was. God, wat schreeuwden ze. Vooral éen van hen kon er wat van. Hij had een uitzonderlijk schel snerpend stemgeluid. Het was alsof er voortdurend een varken in doodsnood verkeerde. Maar hij had gewoon plezier terwijl hij badderde en plaste en vroem vroem deed in het water. Tussendoor was met grote regelmaat de stem van een mevrouw hoorbaar, die misschien de moeder was. Schreeuw niet zo, zei ze dan. En daarna: hou nou eens op met dat geschreeuw. En daarna: als je nou niet ophoudt met schreeuwen... En daarna: dit is de laatste keer dat ik het zeg. Maar het jongetje hield niet op en de vrouw evenmin. 'Dit is de laatste keer hoor, anders ga je naar binnen.' Enzovoorts. Dit is de laatste keer... Zelf kan ik er goed tegen, al erger ik me natuurlijk wel. Ik las een boek en en dacht hoogstens: Jezus, domme trut. Maar mijn bovenbuurvrouw kon het op een gegeven moment niet meer aan. 'Godverdomme', schreeuwde ze op een keer, hysterisch, 'stom wijf! Maak er godverdomme een eind aan!' Daarna was het een heel uur lang stil. Het was natuurlijk opmerkelijk dat ze zich tot de moeder richtte en niet tot de kinderen. En daar had ze gelijk in. Ook in het Nederlands onderwijs is het vaak een lawaaierig rommeltje. Nederlandse kinderen worden grootgebracht in de overtuiging dat ze serieus moeten worden genomen, ook wanneer en waar daar geen enkele reden toe is. En dus doen ze op school ook waar ze zin in hebben. De eerste keer dat ze een middelbare school betreden, menen ze dat buiten de grenzen van het lokaal - op de gangen, in de aula, in de binnentuin - alles is toegestaan, want op de basisschool was dat ook zo. Ze gedragen zich zonder uitzondering als een stelletje wilden en krijsen erbij ten bewijze van hun volledige inzet. Voor wie lesgeeft in de nabij gelegen lokalen, is dat vervelend. Schooldirecties verschansen zich zover mogelijk weg van dat soort punten, zodat ze niet hoeven in te grijpen en hun autoriteit door het opzichtig falen ervan niet kan worden aangetast. In de lokalen hangt het gedrag der leerlingen af van de docent die er lesgeeft. Maar in principe eigenen ze zich elke ruimte toe, beginnen desgewenst het meubilair te verplaatsen, doen de ramen open of dicht en vinden dat allemaal doodnormaal. De botsing met uw dienaar hier was dan ook vaak een bijzonder hardvochtige. Want bij mij mocht niets. 'Ademhalen mag je hier', zei ik dan. 'De rest is verboden. En als je ooit met een pen of iets anders aan mijn muur zit of aan de kast of je tafel, dan hak ik persoonlijk je handjes eraf.' En ook buiten de grenzen van mijn lokaal greep ik waar nodig in. Ik genoot derhalve de reputatie een wreed en tiranniek heerser te zijn en mijn ouderspreekuren werden druk bezocht. De eerste les dicteerde ik vijfentwintig zinnen met een werkwoord erin en telde vervolgens klassikaal de fouten. Wie heeft er nul fout? Wie heeft er éen fout, wie heeft er twee? Het gemiddelde lag meestal rond de tien, maar er waren er dus ook met zestien of zeventien. Want op de meeste basisscholen wordt kinderen niet langer iets geleerd. Dat kost nu eenmaal teveel moeite. Bovendien kan de meester of juf zelf meestal ook niet spellen. En dan zei ik: 'Keer terug naar het gebouwtje waar je hebt leren zingen en dansen, neem een jerrycan met benzine mee en wat ouwe lappen en steek hem in brand. Doe het niet onder schooltijd.' Maarre, nu we het toch over orde, gezag en autoriteit hebben: wat vindt u van VVD-staatssecretaris Mark Harbers, die de oren liet hangen naar twee dikhoofdige Armeense ettertjes en hun hysterische moeder en die - in plaats van ze het land uit te schoppen - met zijn discretionaire bevoegdheid de complete Nederlandse rechterlijke macht en zijn eigen ambtenarenapparaat te kijk zette? Wat is die Mark eigenlijk voor iemand?

GROENE HYSTERIE

maandag 9 april 2018
Een jaar of vijfentwintig geleden werd op de openbare weg voor mijn deur een flink uit de kluiten gewassen verkeerseiland neergelegd, met de bedoeling op die manier een brede weg terug te brengen tot twee rijbanen. Ik begreep de zin ervan, maar verbaasde me toch over de omvang, over de breedte en de hoogte van de zijranden, zoals het me eveneens bevreemdde hoe smal de rijstroken aan weerszijden werden. Bij de weg gaat het om een erg druk exemplaar, ook al lijkt dat op bijgaande foto wel mee te vallen. Wie Amsterdam aan de zuidkant binnen komt, vanaf Utrecht, via de A2, zal het in de meeste gevallen passeren. Sindsdien hoor ik in elk geval met enige regelmaat het gierende geluid van wieldoppen die langs de randen schuren. Die zijn inmiddels dan ook flink afgesleten en op tal van plekken beschadigd. Groot en breed transportverkeer heeft het er moeilijk mee, want dat past ternauwernood op de rijstrook, terwijl het verkeerseiland ook nog eens in een flauwe bocht ligt. Ik heb gezien hoe trucks bij het asfalteren, als de weg bijvoorbeeld aan de stadszijde werd werd afgesloten, achteruit langs het eiland moesten manoevreren en de chauffeurs daar dan minuten lang vloekend mee bezig waren, want het ligt nog in een flauwe bocht ook. Dat er nooit een ongeluk is gebeurd, is eigenlijk een wonder. Omdat ook de parkeerstroken aan zijkant erg smal zijn, zetten de bewoners hun voertuig aan de trottoirkant maar met de wielen op de trottoirbanden, want anders worden de spiegels er af gereden. In de zomervakanties, als de verkeersdrukte afneemt en het erg rustig is, badmintonnen kinderen op het verkeerseiland of ze hoepelen er. Het is geen grapje, het is echt waar. Is er nog een pointe aan dit verhaal, vraagt u? Zeker. Het is met dat verkeerseiland als met de huidige extreem- groene milieu- en klimaatpolitiek. Het is niet onzinnig, maar het is buiten proporties en zonder gevaar is het evenmin. Degenen die het verkeerseiland onder het mom van publieke dienstverlening aanlegden, hebben zich zo breed mogelijk gemaakt en betoonden dusdoende de vijandigheid die ze blijkbaar van nature gevoelen jegens degenen die van de weg gebruik maken.

Nederland is een klein land. Hoe is het mogelijk dat zo'n dwergstaat, zo’n lullig lapje land grond dat in relatie tot het volledige aardoppervlak niet eens de grootte heeft van een flinke volkstuin, maar eerder van een postzegel, zich er in korte tijd toe heeft laten verleiden te doen alsof het een wereldmacht is met de omvang van China? Om, terwijl het belast is met een overheidsschuld van dik 400 miljard, vervolgens nog eens een honderden miljarden vretende operatie op touw te zetten waarvan de gevolgen - gezien de kabouterstatus - op wereldschaal niet eens in promilles meetbaar zullen zijn, dat is de vraag. Hoe is het mogelijk dat normale, intelligente mensen zich tot dit soort stompzinnigheid laten verleiden?

Dat in een bakfietsstad – het woord is van de Volkskrant - als Amsterdam GroenLinks de grootste partij is geworden met hulp van wat zetels van D66, is niet verwonderlijk. Amsterdam is toch enigszins de intellectuele hoofdstad van het land, het heeft twee universiteiten en een groot deel van de landelijke elite is er woonachtig, al stelt het in werkelijkheid allemaal weinig voor. De meeste bestuurders op het gemeentehuis zijn onbekwaam en hebben al moeite met de aanleg van een metro, terwijl het IJ te breed is voor ze, ruwweg een derde deel der studenten hoort thuis op het HBO en een ander derde doet een studie waar je niets voor hoeft te leren en waar je niets mee kunt, de hoofdstedelijke elite in kwestie komt uit Hilversum. Zulke groepen hoeven met de werkelijkheid van alledag geen rekening te houden. Éen deel heeft geld genoeg, het studentendeel stemt gratis, want de financiële gevolgen ervan ondervindt het toch niet. En zodra die studenten geld gaan verdienen en de gevolgen wel gaan voelen, verhuizen ze naar Medemblik of Deventer en geven hun stem voortaan aan de VVD of aan Geert Wilders. In Amsterdam hebben we Rutger Groot Wassink. Hij lijkt op Jeremy Corbyn. En - wat onheilspellend is - op Lenin. Rutger is een groene fundamentalist. Als hij zou moeten kiezen tussen joden en het PLO – en in Amsterdam is dat al lang niet ondenkbaar meer - weten we wat er gebeurt. Wij moeten allemaal net zo worden als hij, en als we dat niet willen, laat hij ons in een kelder tegen de muur zetten en daarna onze resten in een kuil gooien. Eigenlijk wil Amsterdams GroenLinks dat we ons allemaal tot de homoseksualiteit bekeren en vegetariër worden, beter nog misschien: zwart! En dat we de hele dag quinoa eten en spelt, plastic sandalen gaan dragen en dat iedereen een eigen ezeltje aanschaft voor het transport en het seksueel verkeer. Want neuken is natuurlijk ook een soort vlees eten en dat maakt mensen maar agressief. Daar is onderzoek naar gedaan. Roken moet verboden worden, ook op terrassen, maar de wiet niet. Behandel de gewone mens als crimineel en de crimineel als gewoon mens. Maar hé – hoor ik nu net als iedereen in Hilversum te zeggen - hé, dit is Amsterdam!

Maar landelijk moet het toch anders liggen. Daar heeft Rutger nu eenmaal niets te zeggen. En daar hebben we Jesse Klaver gezien, die in Buitenhof een paar keer achter elkaar tegen Lodewijk Asscher zei: geef me de hand, geef me de hand. We weten toch dat Jesse niet eens een opleiding heeft en dat we hem dus niet serieus hoeven te nemen. Het is niet eerlijk, maar als Jesse Klaver een meisje was, zou iedereen het zien. Jesse is een huppelkutje in vermomming. Kan hij eigenlijk wel rekenen? Daargelaten of je het zou willen, wat zou Jesse denken dat het kost als je al zijn plannen uitvoert? Wereldvreemdheid is een specialiteit van GroenLinks, maar in het grotemensenland dat Nederland toch anderszins is, hebben we Shell, ING, Unilever, ASML, daar hebben we de Rotterdamse haven en Schiphol, we hebben een omvangrijke en vooruitstrevende agrarische sector, die voor 85 miljard exporteert en we beschikken over een serieuze, innovatieve industrie, ook al is de sector vergeleken met de omvang der publieke versie niet zo sterk als je zou willen. We zijn in heel wat opzichten groter dan ons fysieke formaat, maar voor een klimaatpolitiek is die fysieke omvang nu juist de enige factor die telt. Nederland heeft een oppervlak van ruim 40.000 vierkante kilometer, China van zo’n tien miljoen, net als Europa. Nederland is kleiner dan Denemarken en Costa Rica. Dat wil niet zeggen dat je het Parijse klimaatverdrag aan je laars moet lappen, maar het betekent ook dat haast geen goed idee is. Lijkt het onder zulke omstandigheden een goed idee honderden miljarden te gaan uitgeven? Vindt u echt dat we van het gas af moeten en kernenergie compleet moeten negeren? Dat we ons moeten wagen aan dubieuze verwarmingsplannen, met de gevolgen waarvan we decennia lang opgescheept zitten, zonder te weten of het echt gaat werken en die bij elkaar vermoedelijk tientallen miljarden extra gaan kosten? Moeten we echt onze veestapel gaan reduceren en ons hele economische systeem, dat voor een goed deel tot onze welvaart heeft geleid, op zijn kop gaan zetten? Moeten we voor onze voeding compleet afhankelijk worden van andere landen, die lak hebben aan het klimaat? Moeten we zonder verzet gehoor geven aan de wensen van wat clubs als Urgenda en Milieudefensie, van wie je je kunt afvragen namens wie ze eigenlijk spreken? Vinden rechters werkelijk dat ze uitspraken kunnen doen over het beleid van de Nederlandse staat? Gebruik je verstand. Doe wat je moet doen, maar denk eerst na. En laat je niet opjagen door degenen die zelf nooit de consequenties zullen dragen van de politiek waartoe ze oproepen.

Nederland heeft het aan het aardgas verdiende geld met handenvol tegelijk uitgegeven, zodat het nu moeilijk moet doen over de vele miljarden kostende Groningse schadevergoedingen. De kosten van de zorg blijven stijgen, terwijl de beloning van een groot deel van degenen die in de sector werkzaam zijn wordt afgeknepen, het leger verkeert in lamentabele staat, onderwijsgevenden worden mager beloond, terwijl Nederland met zijn arbeidswetgeving geleidelijk bezig is een enorme onderklasse te scheppen die in de toekomst enkel op een AOW is aangewezen en die zich met moeite staan de houdt, zodat we geleidelijk gaan lijken op de Verenigde Staten. Daar staat natuurlijk tegenover dat we, als we alles doen wat Jesse Klaver wil, wel groen zijn, dat is waar. Groen van ellende misschien.

Amsterdam-Zuid, Amsteldijk. Verkeerseiland met twee rijstroken. Links en rechts de te smalle parkeerstroken. Er is een tijd geweest dat de bewoners een bekeuring kregen als ze hun auto met de wielen op de trottoirband zetten. Tarief parkeren: € 3.50 per uur. Foto: woensdag 4 april 2018

Amsterda, Amsteldijk, Verkeerseiland

SMEEKBEDE

palmzondag 25 maart 2018
Here God, bestaat u echt? Is er een hemel waar u verblijft? Ergens ver weg, in dat onmetelijke heelal, achter al die zwarte gaten? Ik hoop het vurig. Als het zo is, ziet u er natuurlijk uit zoals het hoort. U bent een kerel met een baard, een blanke kerel met een baard en met heel grote handen. Ik stel me U zelfs enigszins patserig voor, als een mannetjesputter. Per slot van rekening mag u er prat op gaan dat u deze hele shitwereld hebt geschapen. Dat is geen kleinigheid. Zelf ben ik trouwens ook een leeuw. En dat er dan af en toe iets misgaat, nou ja, dat snap ik wel. We kennen onze geschiedenis, nietwaar? Als je op zo’n schaal te werk moet gaan, dan wil er wel eens een detail aan je aandacht ontsnappen. Daar ga ik het hier niet over hebben. Desondanks mag u best tevreden zijn, zo komt me voor. Toch, Heer, mag ik zo vrij zijn een verzoek te doen, als u echt bestaat en wat in de melk te brokkelen hebt? Want ik heb het een beetje moeilijk.

U weet natuurlijk wel dat Goede Vrijdag en Pasen weer naderen en in Nederland word je dan overspoeld met de Mattheus, van Bach, die kent u vast wel. Dat is per slot van rekening éen van uw grotere successen. Ik vind het wel wat ironisch, want naarmate er minder mensen geloven, hoor je vaker de Mattheus. Zo gaat dat blijkbaar. Ik doe daar nog wel een beetje aan mee ook. Ik heb zelf twaalf verschillende versies op cd. Maar ja, dat is een privékwestie, en daar val ik niemand mee lastig. U weet vast ook wel dat er nog best aardig wat mensen zijn die zeggen in u te geloven en die zich christenen noemen. U kent dat wel: die gaan soms naar de kerk en die bidden daar en dan zingen ze liedjes met uw naam erin. Dat worden er natuurlijk wel steeds minder. Het is een slechte tijd voor het geloof. Maar er is iets vreselijks gebeurd. Er zijn in Nederland ook omroepen, u weet wel, voor de radio en de televisie, die zich christelijk noemen, de EO en de KRO-NCRV, en die hebben sinds een paar jaar de gewoonte de kruisiging van uw zoon, u weet wel, Jezus, live op tv te laten zien. Soort. Om zodoende het geloof weer een beetje populair te maken. In werkelijkheid gaat dat natuurlijk helemaal niet. Als je van een godsdienst een circus maakt, dan gaat daar natuurlijk niemand van geloven. Integendeel. Iedereen kan zien dat het een bespottelijke affaire is. Hoe dan ook: dan wordt er de een of andere talentloze halve zool gecharterd, ene Tommie Christiaan, die er nog een centje aan hoopt te verdienen, die hijsen ze een lichtgevend kruis op zijn rug, en die laten ze dan ze met 12 andere halve zolen als discipelen achter hem aan door de treurigste Amsterdamse achterstandswijk lopen die er is, terwijl hij zielige liedjes zingt. Denk ik tenminste, want ik heb het nog nooit gezien.

Heer, het is werkelijk verschrikkelijk. Het is walgelijk en verachtelijk. Het gebeurt de avond voor Goede Vrijdag. Heer, ik smeek u. Denkt u aan uw zoon, die de tollenaars uit de tempel joeg. Volg zijn voorbeeld, maar deze keer grondig. Doe het op oud-testamentische wijze, zonder genade. Het zijn smerige souteneurs. Een hoer is in zoverre in elk geval nog eerzaam dat ze haar eigen benen wijd doet voor geld, maar dat schorem doet uw benen wijd. Vernietig ze. Laat pek en zwavel neerdalen op hun hoofden, laat ze branden, zodat er van het hele zooitje alleen een schroeiplek overblijft. En het mag op zo'n moment best een beetje stormen en regenen. Hagel ze plat. Ga maar flink tekeer. En als u dan toch bezig bent, doet u dan ook alle organiserenden betrokkenen, de leiders van de omroepen, alle betrokken personeelsleden, het publiek, kortom, echt iedereen die er ook maar in de verste verte iets mee te maken heeft. En kunt u dan, terwijl ze overal in vlammen opgaan en krijsen van pijn en ontzetting en kronkelen van ellende, uw stem uit de hemel laten klinken, maar echt luid, heel luid, dat je de aardbodem voelt trillen: Stof zijt gij, en tot stof zult gij terugkeren! En Heer, laat ze daarna eeuwig rotten op de bodem van de hel. Tot ze net zo hard stinken als hun plannen. Heer, ik ben ervan overtuigd, gelooft u me: voor de verspreiding van het geloof zou dat heel wat effectiever zijn dan die hele fucking kutpassion! Sorry. Ik zweer het, ik beloof nooit meer te vloeken, alleen nog maar op het CDA te stemmen, elke zondag naar de kerk te gaan, twee keer, en voor uw almacht onder de preekstoel te knielen. Maar God, ik smeek u, verdelg ze, roei ze uit!

HOOFDDOEK

vrijdag 10 november 2017
Een medewerkster van de Rotterdamse politie, mevrouw Sarah Izat, heeft een zaak aangespannen bij het College voor de Rechten van de Mens, omdat het haar verboden is een hoofddoek te dragen tijdens het uitoefenen van haar functie als buitengewoon opsporingsambtenaar. Dat verbod is natuurlijk volkomen terecht en het feit dat ze er zelf anders over denkt, doet het ergste vrezen. Ik leg u uit waarom. Een ingezonden briefschrijver in de Volkskrant meldde dat de hoofddoek in strijd zou zijn met de neutraliteit die de politie, in casu de overheid, dient te betrachten. Toch is dat natuurlijk niet waar het om gaat. Het uniform dat de politie draagt dient, net als de toga bij de gerechtelijke instanties, om zichtbaar te maken dat de drager ervan handelt namens een macht die niet aan hemzelf is ontleend, maar aan een hogere, namelijk de wet. Als mevrouw Izat al bij het in dienst treden de mening is toegedaan dat haar geloof gaat boven die wet, hoe zal het dan zijn als die twee tijdens het uitoefenen van haar ambt met elkaar in conflict komen? De wet gaat boven het geloof en daarom dienen de instanties die ermee verbonden zijn, zich te onthouden van tekens en symbolen die in een andere richting wijzen. Er is naar mijn idee nog een argument, van secundaire waarde overigens. Zodra de hoofddoek bij de politie wordt toegestaan, zal er vanuit de kring der gelovigen - door broers, vaders, neefs en ooms - druk worden uitgeoefend op de vrouwen uit de eigen kring die er werkzaam zijn, om die hoofddoek ook te gaan dràgen, zodat het voor haar niet langer een keus is, maar een plicht. Het is bijzonder spijtig dat iemand die hier is opgegroeid en hier haar onderwijs heeft gevolgd, het belang van dergelijke wetgeving weigert in te zien. Voor mij persoonlijk is het nog een reden om de islam ten diepste te wantrouwen. Het is een godsdienst die voortdurend onrust zaait. Net als van veel andere extreem-orthodoxe religies is een deel van de aanhang erop uit ons allen slachtoffer te maken van het beleden geloof: wij moeten en zullen er last van hebben, wij moeten en zullen rekening met hen houden. En dan ben ik, als burger, nog niet eens gerust op het besluit van het College voor de Rechten van de Mens, want de leden ervan hebben soms merkwaardige opvattingen over hetgeen er wel en niet tot onze rechten behoort.

HONDEN!

zondag 24 september 2017
Er was eens een hond die Poetin heette. Hoewel hij nu op stand woonde, in een tamelijk nette wijk, kwam hij oorspronkelijk uit een achterbuurt, iets wat je nog steeds kon zien. Hij zag er wat armelijk uit, zijn vacht vertoonde een paar nare, kale vlekken, hij had een rare, schorre blaf die pijn deed aan de hondenoren en hij rook. Om hem heen hing altijd dezelfde onplezierige lucht. Sommige honden, die van dat soort dingen verstand zeiden te hebben, beweerden dat het diesel was wat je rook, maar de meeste honden wisten niet wat diesel was. De honden die zeiden dat het diesel was, roken zelf net zo. Maar als je dat zei, ontkenden ze het. Verder wist niemand er het fijne van. Het gevolg was in elk geval dat de meeste honden enige afstand van hem hielden, al dacht Poetin zelf dat het gebeurde uit respect. Want op respect was hij erg gesteld. Het was verboden naar hem te blaffen en met wie het deed, liep het meestal slecht af. Boosaardige hondentongen beweerden dat die drang naar respect niet zonder reden was. De familie waar hij uit kwam, had een slechte naam. Een grootvader, Boris, had samen met een paar extreem grote en boosaardige herders een ware terreur uitgeoefend, waarbij heel wat honden het leven hadden gelaten, vooral poedels. Honden onthouden zulke dingen. Poetin deed alsof het niet zo was. Hij ontkende alles. Boris was zijn grootvader niet en trouwens, zo erg was het niet geweest. Bovendien, poedels! Van welk ras Poetin en zijn honden zelf waren, was niet helemaal duidelijk. Poetin had in zijn eigen omgeving nog heel wat aanhang. Die honden kwamen in oorsprong uit dezelfde achterbuurt en hadden ook allemaal nare, kale plekken in hun vacht. Ze blaften allemaal net als Poetin met een raar, schor geluid. Alleen roken ze niet. Ze leken altijd honger te hebben en deden overal hun behoefte en dat op uitzonderlijk overvloedige wijze. Sommige onderzoekend ingestelde honden verbaasden zich erover dat zulke magere honden zoveel ontlasting achterlieten. De knalgele uitwerpselen roken bovendien niet zo aangenaam als gebruikelijk, al durfde niemand dat hardop te zeggen. De buurt eromheen had met Poetin en zijn bende leren leven, maar vertrouwd werd hij door niemand en velen waren bang voor hem. Vooral de honden in de hokken in de directe omgeving moesten weinig van hem en zijn bende hebben. Tussen de echt nette buurt verderop en de wijk van Poetins honden had zich een soort niemandsland gevormd. Poetins eerste buurman daar, Oleg, een armoedzaaier met een immens hoeveelheid jongen, van wie niemand wist door wie ze verwekt waren, ging zelfs zover om, terwijl hij eraan snuffelde met zijn staart te kwispelen ten bewijze dat hij er niks op tegen had dat Poetins honden hun grote gele hopen in zijn tuin achterlieten. Daar had iedereen begrip voor. Het was bekend dat het Oleg soms moeite kostte zijn jongen dezelfde gedragslijn te laten volgen. Éen ervan liet wel eens een kort afkeurend blafje horen. En het wekte dan ook geen verbazing toen op een ochtend Oleg met al zijn nakomelingen bleek uitgemoord. Hun half aangevreten lichamen lagen in de tuin verspreid. De rijkelijk verspreide knalgele uitwerpselen eromheen wezen onmiddellijk in de richting van de daders. Eén waaghals volgde, hoewel dat overbodig was, het spoor en kwam tot zijn schrik terecht temidden van een bende van Poetins honden, die voldaan voor hun hokken lagen na te soezen, het bloed nog aan hun muil. Poetin had net éen van zijn teven bestegen. De honden in de nette buurt hadden het er daarna moeilijk mee. Besloten werd een commissie van onderzoek in te stellen. Het aantal slachtoffers werd vastgesteld op 289. De knalgele uitwerpselen werden bestudeerd en grondig onderzocht en na maanden kwamen de commissiehonden tot de conclusie dat uitwerpselen geen afdoende bewijs vormden voor het daderschap. De dood van de medehonden werd te boek gesteld als een onopgeloste misdaad. Olegs armoedige hok werd een monument, voor de onbekende gevallen hond.

ALLOCHTONIË

zondag 28 mei 2017
U kent haar misschien niet, maar mevrouw Yasmina Aboutaleb schrijft een column in de Amsterdamse krant Het Parool. Of ze familie is van die andere Aboutaleb, weet ik niet en ik heb geen zin ernaar op zoek te gaan. Haar stukjes blinken niet bijzonder uit, zo moet ik zeggen. Aan de kwaliteit ervan kan ze haar sinecure niet te danken hebben, maar misschien denken ze daar bij de krant anders over. Het Parool is een familiebedrijf in de wijdste zin van het woord. Het is een beetje een de-wereld-draait-doorkrant. In Italië spreekt men in dat verband van Parentopoli. Hoe dan ook: al weer een paar weken geleden vertelde ze dat er ergens iets vervelends was gebeurd. Het betrof een kleine misdraging van wat jongeren. Ze schreef dat een oppasser tegen haar had gezegd dat de daders allochtonen waren. Daaraan ergerde ze zich. Wellicht vindt ze, net als de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), dat het woord niet langer dienstig is en dat de zaak waar het naar verwijst niet meer bestaat. Ze schreef: denkt de man dat er iets bestaat als Allochtonië? De redactie was zo verguld met de vondst, dat ze de zin nog eens apart in een kader zette. Net als in veel andere Nederlandse kranten worden in Het Parool nu al jarenlang de gearresteerden, de van misdrijven verdachten, de veroordeelden, tenzij in spectaculaire gevallen, niet langer met voornaam en initiaal aangeduid, zodat we er alleen nog maar naar kunnen raden wie er precies wat bedrijft. Maar we weten natuurlijk allemaal hoe het zit. Wat mij aan mevrouw Aboutalebs woorden zo ergerde, was de verregaande onbeschaamdheid ervan. Als er éen ding mis is met onze allochtonen uit Allochtonië, is het wel de godvergeten brutaliteit waarmee ze doen alsof er geen enkele reden is allochtonen van anderen dan allochtonen te onderscheiden. Mevrouw Aboutaleb: Allochtonië bestaat, zo kan ik u verzekeren. En het kost Nederland jaarlijks vele miljarden euro's. Het bestaat in de Nederlandse gevangenissen, waar minstens 60 procent van de gedetineerden bestaat uit allochtoniërs. Het bestaat in diefstal, roof en moord. Nergens zijn de criminelen zo jong als in Allochtonië. Het bestaat in Amsterdam-zuidoost, waar in de laatste decennia tientallen miljoenen spoorloos verdwenen. Het bestaat in de wereld van terreur, in die der vrienden van IS. Het bestaat ook in de Nederlandse zwembaden, waar mensen zo massaal worden lastig gevallen door allochtoniërs dat er maatregelen bedacht moeten worden om er een eind aan te maken. Ze bestaan in Amsterdam-noord, waar de auto's branden. Ze bestaan bij de geldautomaten, als ze ontploffen uiteraard. Die allochtoniërs exporteren we zelfs. Ze bestaan op Schiphol, de allochtoniërs. In de horeca en de taxi-wereld barst het ervan. Daar zit al het criminele geld van de allochtoniërs in allochtonië. Ik wil wedden dat het om vele tientallen miljarden gaat. Onder de daklozen, de bedelaars en de verwarden op straat vinden we ze. Zodra de allochtoniërs ergens de meerderheid gaan vormen, of het nou in een stadswijk is of in het onderwijs, slaat de verkankering toe. De allochtoniërs zaten ooit bij de Amsterdamse dienst parkeerbeheer, waar ze met zijn allen werden gearresteerd. Zelfs in mijn achtertuin trof ik ooit drie allochtoniërs aan. Als ikzelf mevrouw Aboutaleb was, of meer in het algemeen een allochtoniër, dan zou ik tenminste op dat punt bescheiden zijn. Nu hoor ik mevrouw Aboutaleb denken... Zijn er nog plaatsen waar we geen allochtoniërs tegenkomen? Zeker mevrouw, die zijn er. Op het ijs, maar ja dat gebeurt nog maar zelden, ijs. Ontzettend jammer trouwens. In de musea natuurlijk. Want van de cultuur zijn onze allochtoniërs maar zelden, eigenlijk alleen als ze er zelf geld aan kunnen verdienen, door een stukje in een krant te schrijven bijvoorbeeld. Hé. Waarachtig. Dat vergat ik bijna. Bij de politie natuurlijk, daar komen we ze ook niet tegen. En dat is heus niet omdat allochtoniërs van oudsher de politie haten, net als in het moederland, of omdat de politie je arresteert als je steelt. Echt niet! Dat is omdat allochtoniërs bij de politie geen hoofddoek mogen dragen. Daarom is de politie zo weinig divers. Gelukkig is de rest van Amsterdam zo divers, dat ik er zelf inmiddels een minderheid ben. Fuck op, brutaal wijf! (sorry)

PECHTOLDS KROONJUWEEL

woensdag 24 mei 2017
Bent u net de 40 gepasseerd of zo, kerngezond, maar toch al levensmoe en hebt u Alexander Pechtold nodig om er een eind aan te maken, aan uw bestaan op aarde, bedoel ik? Ik voel met u mee. Nog eventjes, voordat ik zeg wat ik van u vind. Ik ga hier geen grapjes maken over een zo ernstige kwestie als uw leven en uw dood. Zelf word ik over een paar maanden gepensioneerd en hoewel ik de dagelijkse arbeid altijd heb beschouwd als een zaak voor de dommen, blijk ik nu tot mijn eigen verrassing te worstelen, niet zozeer met een angstwekkende leegte, want die zal er niet zijn, maar met het idee niet langer in de werkelijkheid van alledag te staan. Dus, zoals ik zei: ik leef met u mee. Het leven na het zestigste jaar heeft toch al geen enkele zin. Er is geen vrouw meer die naar je kijkt, in elk geval niet in de leeftijdscategorie waar ik op val. Laten we het daarom over u hebben. Uw wens voortijdig te sterven, wat iets anders is dan een voortijdige stervenswens, ergert mij in hoge mate, sterker nog, u lijkt me een afschuwelijk mens. God, wat heb ik een immense hekel aan u. Hoe langer ik erover nadenk, hoe intensiever de pest die ik aan u krijg. Als ik mensen zoals u hoor, krijg ik direct de neiging uw wens in te willigen. Ik zou u zo wurgen of u vastbinden en op de treinrails leggen! Tot ik weer bij rede kom en denk: waarom eigenlijk? Omdat u vindt dat u er recht op hebt van de staat te eisen dat ze u executeert, maar pijnloos. U vindt dat u een arts, die ooit een eed heeft afgelegd om levens te redden, bij wet moet kunnen dwingen u een spuitje te verschaffen. Daar hebt u recht op. Maar dat hebt u niet. Nooit. De dood is de prijs die de mens betaalt voor het leven, maar aan het eind ervan. En enkel als dat einde onverdraaglijk is en u daar bijvoorbaat mee hebt ingestemd, en anders niet. Dat is al erg genoeg. En als je per se dood wilt, dan regel je het zelf maar, jij fucking eikel, en nou opdonderen! Jij stuk stront! Dat had Alexander Pechtold moeten zeggen in die tv-uitzending tegen die man die hem confronteerde met zijn wens te sterven, in plaats van: “Zo. Dat is heftig.” Dat hij dat niet deed, getuigt van lafheid. Pechtold is een politieke kwezel, net als dat kruidenvrouwtje van een Pia Dijkstra, aan wier hand hij loopt. En net als die autistische poedel van een Ollongren die hij zijn boodschappen laat doen. Alexander wil van de Christenunie niets weten. Want Voltooid Leven is zijn kroonjuweel. Alexander jongen, valt het je niet op dat mensen in je omgeving soms zo raar naar je kijken? Laat je behandelen, zoek hulp.

STEMMEN, MAAR OP WIE?

zondag 12 maart 2017
Wat is er eigenlijk op tegen dat een Turkse minister in Nederland campagne komt voeren voor een Turks referendum over Erdogans bevoegdheden in Turkije? En - nu we het er toch over hebben - dat de man gelijk zijn partij Denk even een hart onder de riem komt steken? Nee, u hebt gelijk. Ook al weet je eigenlijk wel wat het verstandigst is, het valt niet mee in dit soort kwesties de juiste weg te vinden. Hoe moet je je gedragen jegens iemand in wiens gevangenissen het beschaafdste deel van zijn bevolking zit, die in eigen land elke democratisch beginsel met voeten treedt, maar erop staat elders die grondrechten tot op de bodem af te graven? Ik geloof niet dat Rutte erg intelligent heeft gereageerd. Hij had gewoon moeten doen alsof er woensdag géen verkiezingen waren. En natuurlijk is de hele kwestie wrang. Ik had – om eens iets te noemen – liever gezien dat hij dezelfde agressiviteit aan de dag had gelegd ten tijde van de kwestie rond de MH17. Toch is Ruttes reactie wat mij betreft niet de kwestie waar het om gaat. U moet weten dat ik het op dit moment moeilijk vind een partij te vinden waar ik op moet stemmen. Ik ben namelijk een linkse jongen met een paar nogal rechtse voorkeuren, al vind ikzelf dat mijn ideeën met links of rechts niets te maken hebben. De kwestie met de Turkse minister en haar bovenbaas illustreert wat het probleem is. Dat is niet Erdogan, het zijn onze Turken en trouwens ook onze Marokkanen en - vergeeft u mij - alle andere Arabieren en semi-Arabieren. De mentaliteit die Erdogan zo nadrukkelijk demonstreert, tot aan de stemverheffing en de invectieven toe, typeert naar mijn idee ook zijn landgenoten alhier, ben ik geneigd te zeggen. Velen maken op uitbundige wijze gebruik van onze voorzieningen, maar klagen toch over discriminatie, over onze democratie die ze geen echte democratie vinden, over het gebrek aan acceptatie. Maar thuis stemmen ze op Erdogan, en o wee als je wijst naar de achterlijkheid waar ze vandaan komen. Dat geeft allemaal te denken. Want mochten Turken - of al die anderen - in Nederland ooit iets te zeggen krijgen, dan is het dit wat ons te wachten staat: dan is het afschaffen van de democratie het laatste democratische besluit dat in Nederland ooit genomen wordt. Dan mag u geen grapjes meer maken over Allah en Mohammed. Maar - dat is waar, u hebt gelijk - dat gebeurt toch al niet meer. En daarom ben ik tegen de toelating van vluchtelingen, überhaupt tegen meer Arabieren, of Afrikanen. We hebben er al teveel. Het is slecht voor ons land, het kost miljarden en het levert alleen maar problemen op. Ik ben trouwens ook tegen Allah en Mohammed. Maar ik ben voor Europa, zij het een Europa dat niet alleen maar groter wil worden, éen – te laat - zonder Roemenië en Bulgarije – en – dat kan nog - zonder Servië en Albanië. Bescherm de zwakken en de minder bedeelden, regel een goede zorg voor iedereen, laat die publiciteitsgeile Henk Krol en Jesse Klaver lullen, verbreek de diplomatieke banden met Israël en met Saoedi-Arabië, steek veel meer geld in defensie, verbied het sprinkhanen-kapitalisme van beleggings-maatschappijen, ook die van ons, pak je banken veel harder aan, zeg tegen Trump dat hij de kelere kan krijgen, maar doe het op een nette manier en houd Amerika in ere, want zonder de VS hadden we nu in Noordrijn-Westfalen gewoond en had ik dit in het Duits geschreven. Maarre, zegt u eens, op wie moet ik nou stemmen?

NEPNIEUWS

zondag 5 maart 2017
Met de Nederlandse pers is het beroerd gesteld. En dat is vooral de schuld van de Nederlandse pers. En van de Nederlandse politici, die het allemaal niets interesseert omdat het de meesten aan elke vorm van serieuze cultuur ontbreekt. Van de Nederlandse partijleiders is het grootste intellectuele zwaargewicht een voormalig veilingmeester. Een meneer is de krant zodoende al lang niet meer. Een oudere dame dan, zou je tenminste nog willen, een grijs geheim van lokken en satijn, met de geur van chypre of bergamot. Maar dat valt ook al tegen. Hij is eerder het zwakbegaafde neefje dat u uit het zicht van de buren houdt omdat u zich een beetje voor hem schaamt. Het jongetje zit in een hoekje, het ruikt en zegt vieze woorden. Het spreekt met een zachte gé. Hoor ik u protesteren? Zegt u: advertentie-inkomsten, sociale media, het web, publieke domheid, politiek onbenul, ontlezing? Allemaal waar. En het maakt het voor de geschreven pers niet gemakkelijker, dat is zo. Maar toch. Waarom draven alle Nederlandse kranten achter elkaar aan? Allemaal in de richting van het land van meneer pastoor, van België, land van de incestueuze familiefinanciering. Herinnert u zich Fortis nog? En Wouter Bos? Die het allemaal goed vond? En wat is er ondertussen van onze kranten geworden? Ooit stond tabloid voor ordinair. Tabloid, dat was Bild van Axel Springer, het was het formaat voor de eenvoudigen van geest. De Daily Mirror met zijn dikke tieten was er heilig bij. Het was bijna net zo erg als De Telegraaf. Maar inmiddels worden alle Nederlandse dagbladen zo uitgegeven. Ze zien eruit alsof gratis zijn, net als de Metro. Een krant als Het Parool is een typerend voorbeeld. Met de layout werd het blad Europese krant van het jaar, maar het is zo ordinair als de pest: veel vet zwart, veel wit, weinig tekst. Het is een de-wereld-draait-door-krant, even incestueus, inclusief de dochter die zowat een hele pagina krijgt voor een foto – ze ziet er goed uit – een lulverhaaltje en een recept. Nieuws is er nauwelijks in te ontwaren. Artikelen gaan over bedrijven, publieke persoonlijkheden, min of meer bekende Nederlanders, tv-programma’s, modes, drank en voedsel. Wie en wat er het onderwerp van vormt, heeft belang bij de publicatie. Als het even tegenzit, betaalt hij ervoor, onder tafel uiteraard. Het heeft met journalistiek niets te maken. Het is goedkoop gekneus, geschreven door de jongste bediende, slecht geschreven vaak, omdat er altijd wel iets essentieels ontbreekt, de plaats, de tijd, het waarom, hoe lang al, dat soort eenvoudige zaken. NRC en Volkskrant zijn nauwelijks nog van elkaar te onderscheiden. Ze worden overwoekerd door columnisten. Vroeger beunden de redacteuren bij op het ministerie, of hadden ze alleen verstand van voetbal of wielrennen, nu gebruiken ze de krant om een privéwinkeltje te openen. Ik wil wedden dat er binnen vijf jaar een fusie van de twee plaats vindt: Volkskrant-NRC. Heeft Vandermeersch eindelijk zijn ochtendkrant. De Telegraaf kan kiezen tussen nog meer Belgen of John de Mol. Aasgieren zijn het, die aan het opgebaarde lijk nog proberen een dubbeltje te verdienen. En lezer, wat moeten wij? De International New York Times lezen, vrees ik.

NAAR DE HEL

donderdag 29 december 2016
Bent u wanhopig en slaat de angst u om het hart nu 2017 aanbreekt? Ziet u er van komen dat Trump op 20 januari China de oorlog verklaart? Vreest u de komst van Wilders en Le Pen? Of zijn uw problemen van persoonlijker aard? Huurt u en vreest u de jaarlijkse verhoging met 5 procent? Woont u in Groningen op de aardgasbel? Hebt u in Huize Zonnehof zojuist uw plascontract ondertekend? Bent u Marokkaan en vreest u uitzetting? Weest gerust. 2017 wordt - op een kleinigheid na - voor iedereen een geweldig jaar. U mag plassen zoveel u wilt. Aardgas schaffen we af. Nu woont u pas echt op een bel. Kernenergie doen we trouwens ook weg. Jammer als u kanker hebt. Met de economie gaat het veel beter dan in 2016. En heus niet alleen in Nederland. Ook in Italië, om eens wat te noemen. Daar worden alle banken gered, maar dan ook echt allemaal. Waar het geld vandaan komt is een raadsel, maar gered worden ze! In Nederland hebben de banken nergens last van. Die zijn oersterk. Ze hebben de markt naar volle tevredenheid verdeeld en wurgen u waar u bij staat, maar hé, dat is het vrije spel der maatschappelijke krachten. Met de werkgelegenheid gaat het zo goed dat u twee banen tegelijk kunt gaan nemen. Drie mag ook. Ook met de Nederlandse pers gaat het voortreffelijk. De kranten zijn allemaal in Belgische handen. Wat kan er dan nog misgaan? België is een echt krantenland. Een leger van hoofdredacteuren met zachte gé en donkere hoornen brillen wordt naar ons toegestuurd; ze gaan de kranten optrekken naar Belgisch niveau. Die worden zodoende steeds kleiner en steeds handiger om te lezen. Het NOS-journaal doet niet meer aan nieuws, want dat is er niet meer. Het verschaft alleen nog maar tips voor uw gezondheid en waarschuwt voor milieuvervuiling. Het weerbericht komt aan het begin en duurt tien minuten. Met de criminaliteit gaat het nog veel beter dan in 2016. Gevangenissen kunnen worden gesloten, politiemensen kunnen we ontslaan, waardoor er uiteraard nog minder criminaliteit zal zijn. De enige problemen zijn het illegale vuurwerk en de vloedgolf aan pedoseksuelen. Dat éen land zoveel pedoseksuelen kan hebben! Maar de Nederlandse politie is paraat! De 200.000 Arabieren en Afrikanen die in 2017 ons land binnenstromen, zijn allemaal fatsoenlijke en beschaafde mensen. Het zijn vegetariërs en homoseksuelen, ze stemmen op Groen Links en zijn allemaal academisch opgeleid. Ze zijn een aanwinst voor de Nederlandse samenleving. En ten slotte: Nederland blijft wederom gevrijwaard van terrorisme. We doen het goed. Abou Jahjah heeft laten weten dat zolang er nog éen geldautomaat beschikbaar is, er van terrorisme geen sprake kan zijn. De grenzen sluiten is niet nodig, het kan trouwens niet en het is veel te duur. Aan het eind van het jaar, op 31 december 2017, daalt ten bewijze daarvan, Jezus op aarde neer en richt het volk. Hij blijkt wel degelijk een blanke man met een baard en een soort jurk te zijn. Hebben die verdomde christenen het al die jaren toch bij het rechte eind gehad. Maar wat blijkt? Shit. Alle zwarten, Turken en Marokkanen gaan naar de hemel, de rest gaat naar de hel. Dat is nou etnisch profileren, roept Jezus, terwijl hij de deur dichtgooit.

LICHT GETINT

woensdag 2 november 2016
Hoe meer last je van ze hebt, hoe moeilijker het wordt om uit te leggen van wie. Negers zijn al lang zwart geworden, maar Piet werd juist lichter, wijzelf zijn wit, etnisch profileren is uit den boze, en nu bestaat ook de allochtoon niet meer. Zo helpen onze overheden de problemen de wereld uit. Sheila Sitalsing schreef in De Volkskrant over onze onuitroeibare zucht tot benoemen, het Parool sprak van de hardnekkige drang tot het plakken van etiketten en vermeldde dat zulks in Frankrijk niet geschiedt, vanwege het verbod op registratie van herkomst of etniciteit. Waar onze niet te stuiten drang tot etiketteren en benoemen vandaan komt, daar werd helaas niet van gerept, anders dus dan dat ze een typisch Nederlandse - ongetwijfeld middelbare, witte - eigenaardigheid is. Het is maar dat u het weet. Maarre, nu even praktisch.... hoe gaan we onze criminelen dan noemen? Wat moeten we nou?

Alle gekheid op een stokje. Tijdens de herfstvakantie was ik weer eens in Parijs. Op vrijdag 21 oktober las ik er in Le Monde een artikel van drie pagina's - wat zelfs voor Le Monde best lang is - getiteld Pourquoi les enfants de l'immigration vont en prison: 'Waarom de kinderen der immigratie de gevangenis in gaan.' Ik las het, al peinzend en sigaar rokend, op het terras van La Rotonde, voordat ik aan de overkant ging eten. Wittere buurten dan Montparnasse zijn er in Parijs nauwelijks, maar daar moet u niets achter zoeken. Ik had net de hele middag door het elfde gedwaald. Hoe dan ook: de titel van het stuk dat ik las, stond er goed zichtbaar boven. De ober die me mijn petit café bezorgde, wierp er op onmiskenbaar Parijse wijze een sceptische blik op en zei: Et alors? En? En ik: Ce n'est pas leur faute. 'Ze kunnen er niks aan doen.' Het was overigens een uitstekend en zeer zakelijk artikel, dat stap voor stap volgde in welke fasen justitiële procedures in het nadeel zijn van die kinderen der immigratie. En ik neem onmiddellijk aan dat het waar is. Veel discriminatie - maar niet alle - is het gevolg van wettelijke traagheid. Het stuk begon echter met een lange inleidende toelichting waarom op het punt van dit sujet tabou de eenvoudigste vraag niet beantwoord kon worden, namelijk hoeveel van die immigrantenkinderen er eigenlijk in de gevangenis zitten. De officiële cijfers zijn er niet, inderdaad omdat onderzoek op basis van etniciteit of geloof alleen met toestemming van de betrokkenen mag worden uitgevoerd. Schattingen over de aantallen zijn er echter wel degelijk, al zijn ook die weer omstreden. Een onderzoeker, Farhad Khosrokhavar, van wie Le Monde bij het artikel uit een boek over de kwestie paginagroot een hoofdstuk publiceerde (Prisons, L'Islam au quotidien), schatte: Het aandeel islamieten van de gevangenisbevolking bedraagt tussen de 40 en 60 procent. De directeur van een huis van bewaring in Fresnes (in Val-de-Marne, buiten Parijs) kwam op 60 procent. In de gevangenis van Fleury-Mérogis, de grootste van Europa, zijn de cijfers navenant, wat niet wil zeggen dat die cijfers overal in Frankrijk daar op lijken. Khosrokhavar voegde eraan toe, en ik vertaal: Dat is Franse schizofrenie; het wordt je verboden statistiek te vervaardigen, maar als je voorzichtige, met alle mitsen-en-maren omgeven schattingen doet, krijg je te horen dat je het mis hebt. Bewijs het maar. Overigens verzocht Le Monde een dag later in een editorial om eindelijk vaart te maken met een wetswijziging die onderzoek op basis van etnische en religieuze achtergrond toestaat. Het enige Franse cijfer dat voorlopig wel vaststaat, is dat 18 procent van de Franse penitentiaire bevolking van buitenlandse herkomst is, terwijl dat percentage van de bevolking erbuiten 6.4 procent is. En inderdaad: bij ontstentenis van cijfers over de van herkomst islamitische gevangenisbevolking kunnen ook die met betrekking tot landsherkomst een aanwijzing zijn. Gemiddeld is in de EU de gevangenisbevolking voor 21 procent afkomstig uit een ander land dan waar die gevangen zit. Zoals te verwachten speelt in dat gemiddelde mee dat er in de Oost-Europese EU-landen nauwelijks buitenlanders gevangen zitten. Van de pakweg 85.000 gevangenen in Engeland en Wales komen er meer dan 10.000 uit andere landen. Ik wil wedden dat het percentage van hetgeen de gemiddelde autochtone Brit als allochtoon beschouwt, vele malen hoger is. In Repubblica las ik dat de Italiaanse gevangenissen voor 35 procent worden gevuld door wat er buitenlanders heet. Verrassend is het dat dat percentage in Zwitserland, en trouwens ook in Griekenland, nog veel hoger is, respectievelijk 75 en 60. In Nederland gaat het om ruim 20 procent. Pas echt interessant is natuurlijk de kwestie hoeveel er van de Nederlandse gevangenispopulatie allochtoon zijn. In 2013 was dat volgens het CBS 62.8 procent, 44.5 procent daarvan niet-westers. Handig die terminologie, vindt u niet? Best een schokkend getal trouwens.

En hoe zit dat - nu we het er toch over hebben - met dat proces tegen Wilders? Wat vindt u? Nee, dat is niet zo heel intelligent hè. Want verliezen kan hij eigenlijk nauwelijks. Zijn beveiliging, die zal wel opgeschroefd moeten worden, maar die betalen wij. Die paar duizend Marokkanen die zich gekwetst voelen, die zouden zich misschien eens moeten afvragen hoeveel autochtone Nederlanders - sorry - er eigenlijk mèèr Marokkanen willen en waarom dat aantal zo laag is. Dat mag ik toch wel vragen, hoop ik? Als autochtoon? Sorry. Had het niet van moed getuigd, om nadat ze bij de slager of in de moskee hun formulier hadden ingevuld, tegen die klaagmarokkanen te zeggen: Fuck you? En desnoods nog een keer: Fuck you! Maar om zijn moed staat het Nederlandse rechtssysteem niet bekend. Wij zijn van Srebrenica. Geert Wilders zou op zijn beurt eens moeten ophouden met zijn gedreig, zijn gedram en zijn gezeik. Geert, jongen, de Marokkanen en Turken die we hebben, die gaan echt niet meer weg hoor. Het zijn weliswaar voor een te groot deel teringturken en kankermarokkanen - al zou ik de aantallen wel eens precies willen weten - maar het zijn wel de onze. En we hebben toch ook Mano Bouzamour en Hakim Ziyech. Wen er maar aan, heet dat tegenwoordig. Maarre... toch... gaan we nou zeggen: de dader had een migratie-achtergrond?

ZELFREMMEND

vrijdag 2 september 2016
Hebt u het bericht over de zelfremmende Nederlandse politieauto's gelezen? Is u op dat moment ook een licht opgegaan? Mij wel. Nu begrijpen we het hoe het kan dat zoveel jonge Amsterdammers en Utrechters van hun in Nederland verworven technische vaardigheden in Duitsland een verdienmodel konden maken, daar moeiteloos geldautomaten tot ontploffing konden brengen, zonder problemen in gestolen auto's met 220 kilometer per uur over de vaderlandse snelwegen terug konden razen en, terwijl hun identiteit vanwege eerdere veroordelingen genoegzaam bekend was, dat allemaal straffeloos konden blijven doen. Ze waren niet in te halen, want de Nederlandse politieauto's remden vanzelf af als ze tijdens de achtervolging te dichtbij kwamen. Moest u er ook zo om lachen toen u het hoorde? Ik wel. Ik moest denken aan een opera van Offenbach die in 1869 in Parijs een daverend succes was, Les Brigands (De bandieten), ooit, in 1992, ten tonele gevoerd in het Amsterdamse Muziektheater. Daarin zingt met grote regelmaat het koor der carabinieri - want het verhaal speelt zich af in Italië:

Nous sommes les carabiniers
La sécurité des foyers
Mais, par un malheureux hasard
Au secours des particuliers
Nous arrivons toujours trop tard
Wij zijn van de politie
en passen op uw fietsie
maar, het is gewoon domme pech
als wij eraan komen
is hij altijd net weg

Zelf vermoed ik dat ook de Nederlandse rechtspraak last heeft van dat zelfremmend principe, want als er dan per ongeluk toch zo'n jonge Amsterdammer of Utrechter door een politiewagen is ingehaald en voor de achtste keer voor de rechter verschijnt, wordt hij veroordeeld tot een enkelband of een taakstraf van twee maanden met vooraftrek. De rechter, meestal van het vrouwelijk geslacht en iemand die maar moeizaam uit haar woorden komt, zo valt me vaak op, spreekt op zo'n moment de hoop uit dat de strenge straf voor de jonge Amsterdammer of Utrechter een aanleiding zal vormen zijn leven te beteren. Ik heb zelfs de indruk dat ook de Nederlandse pers aan dat zelfremmende principe lijdt, want waar we vroeger nog wel eens te horen kregen dat de dader van een misdrijf de 21-jarige Arie S. was of Johan de V., wordt tegenwoordig van de jonge Amsterdammers en Utrechters zelfs de voornaam en initiaal niet meer vermeld, misschien omdat we anders zouden vernemen dat de dader Abdullah M, heette, Ali T. of Mohammed A. En dat zou maar een verkeerde indruk kunnen wekken. Voor je het weet, willen we minder Marokkanen. Overigens, zo rijst de vraag, is het gemak waarmee de jonge Utrechters en Amsterdammers hun gang kunnen gaan, misschien de reden dat Nederland tot nu toe gespaard is gebleven voor grootschalige aanslagen zoals in Frankrijk of België? Is er voor de jonge Utrechters en Amsterdammers, zolang de gewone criminaliteit nog eenvoudig loont, geen reden om een vliegveld op te blazen? Dan hebben we waarachtig een patent middel gevonden om terrorisme te bestrijden.

TURKSE TROM

zondag 17 juli 2016
Het is een waarheid die veel der van oorsprong Turkse Nederlanders blijkbaar niet willen bevatten, maar er zijn natuurlijk meer dan genoeg redenen om een tegen Erdogan gepleegde staatsgreep niet direct te veroordelen. Op de afwachtende houding die westerse politci innamen, kwam van Turkse kant hardvochtige kritiek. Wat een democraten, zo was de mildste reactie. Dat het er bij mensen die oprecht geloven in democratie niet in wil, dat iemand die op ondemocratische wijze aan de macht komt, daar werkelijk recht op heeft, kunnen ze zich nauwelijks voorstellen. Dat eens temeer daar de meeste Turken in het kielzog van hun baas niets moeten hebben van de ontaarde westerse media, en in plaats daarvan alleen willen lezen en zien wat hun goed uitkomt. Ook Poetin wordt in het westen niet beschouwd als een democratisch aan de macht geraakt politicus. Dat iemand verkiezingen organiseert waarin elke vorm van serieuze oppositie onmogelijk wordt gemaakt, maakt hem nog geen democraat. Ook in Turkije worden degenen die onwelgevalligheden publiceren opgesloten door de man op wie de Nederlandse Turken grotendeels stemmen. Erdogan negeerde terwijl hij aan de macht was in eerste instantie het beschaafdste deel van zijn eigen bevolking - het alevitische - toen hij de kant koos van de opstandelingen tegen Assad, deed dat opnieuw toen hij – onder het motto, de vijanden van mijn vijanden zijn mijn vrienden - tersluiks Isis begon te ondersteunen, en verklaarde ten slotte een ander deel van zijn eigen bevolking - het Koerdische, dat bovendien op het punt stond zich tot de reguliere politiek te bekeren - de oorlog om verkiezingen te winnen, iets waar hij desondanks maar nipt in slaagde. Dat laatste pleit voor veel Turken en tegen een coup. Als bijkomstigheid chanteerde Erdogan het westen met de vluchtelingenstroom. Terwijl dat allemaal gebeurde, verdienden familieleden van hem veel geld. Of de coupplegers inderdaad uit de hoek van de Gülen-aanhang kwamen, valt nog te bezien. Ik vermoed dat velen van hen behoren tot het seculier gezinde of alevitische bevolkingsdeel, dat het land in het recente verleden geleidelijk heeft zien islamiseren. Daarbij gaat het om een aanzienlijk deel van de bevolking. Alevieten zijn in Nederland sterk ondervertegenwoordigd en de meeste Turkse Nederlanders zijn soennieten. In het Turkse tromgeroffel na de neergeslagen coup viel er nog iets op, namelijk de wraakzucht die uit de reacties sprak. Een van oorsprong Turkse facebookvriend van me, zo éen die af en toe een gratis koran over heeft om weg te geven, schreef:  “Laat dit een voorbeeld zijn voor de rest van de wereld. Moge Allah de islamitische volkeren beschermen en hun rechtvaardige en rechtmatige leiders geven!” Ik weet niet zeker of hij hier wel voorbeeld bedoelde, of dat het misschien waarschuwing had moeten zijn. Bij een omvangrijk deel van onze Turkse Nederlanders gaat het om bijzonder onaangenaam volk. Ze eisen hier hun democratische rechten op die ze in hun thuisland aan andersdenkenden niet wensen toe te staan. Het zijn weerzinwekkende huichelaars. In elk geval weten we wat ons te wachten staat, als die Turkse Nederlanders hier ooit iets te zeggen krijgen. Denk!

IJSTIJD

woensdag 22 juni 2016
We leven in een deprimerend en onaangenaam tijdsgewricht. Aan wat nu, achteraf bezien, een decennialange periode van relatieve rust en welvaart lijkt te zijn geweest, van het begin der jaren ’70 van de vorige eeuw tot het begin van deze eeuw, is voorgoed een eind gekomen. Brede, gemeenschappelijke economische groei verbergt altijd zowel de ongelijkheid ervan als de verschillen van mening, net als, tot op zekere hoogte, culturele homogeniteit dat doet. Maar wie te vaak de verkeerde keuzes maakt, wordt daarvoor gestraft. Een in oorsprong groots project met alleen maar goede bedoelingen dreigt te ontsporen, omdat bestuurders weigerden de feiten onder ogen te zien en realistisch te zijn, omdat een ambtenarenkaste, gedreven door hoogmoedswaanzin en eigenbelang, het elastiek van het mogelijke zover oprekte dat het geen gram meer kon dragen; en dat allemaal omdat verdwaasde idealisten en vaaghoofden de vrije hand kregen en tegenover niemand verantwoording hoefden af te leggen. Inderdaad: we hebben het over de EU. Ik schreef het eerder al: ik zou de bestuurders ervan een grondige cursus Macchiavelli willen aanraden. En dan bedoel ik niet dat je moet aanpappen met Erdogan, terwijl je Poetin bestraft. Er is niets op tegen links te zijn. Ik ben het zelf, vind ik nog steeds. Maar het kan geen kwaad de realiteit in het oog te houden. En het is dom honderdduizenden tot je continent toe te laten, waarvan een te groot deel niets aan je welvaart en je cultuur bijdraagt, er integendeel verwerpelijke opvattingen op na houdt: tevelen van hen importeren hier niet alleen hun neefjes en hun nichtjes, maar ook hun problemen en onderlinge conflicten, ze kosten enkel geld, dringen in het gunstigste geval de lonen verder omlaag, al is dat op zichzelf helemaal niet gunstig, en vormen een steeds grotere onderklasse. Maakt u zich daar geen zorgen over? Ik wel. En als u denkt dat dat rechtse praatjes zijn, hebt u het mis. Wilders heeft op teveel punten een hoogst ongemakkelijk gelijk, dat hij bovendien veel te eenvoudig krijgt.

Engeland zal naar ik nu – éen dag voor het referendum – nog steeds aanneem, afscheid nemen van de EU, met een ruimere marge bovendien dan voorspeld; en het zullen net als eerder tijdens het referendum in Schotland vooral de ouderen zijn, de bewoners van het platteland, de minder bedeelden die ooit links stemden, voor zover ze nog stemmen, die de meerderheid zullen vormen, iets wat over vijf jaar al niet meer het geval zal zijn. Het zou het einde kunnen betekenen van Cameron, maar als hij verstandig is, blijft hij zitten. Zou Engeland anders een eigen Trump krijgen, in de gedaante van die blonde blaaskakige windvaan? Ik kan me niet voorstellen dat de conservatieven zo dom zijn. Overal, en niet alleen in Europa, is het de periferie die de strijd aanbindt met een ideologie die wordt verdedigd in de steden, waar een groot deel der intellectuele elite of onverschillig is, vanwege de jeugdige leeftijd der aanhang, of omdat het te laf is om te zeggen wat het echt denkt, of omdat het er werkelijk in gelooft en het zich kan permitteren omdat het van de vervelendste gevolgen ervan geen last heeft. Of gewoon omdat het er financieel belang bij heeft. En het is gemakzucht het verzet ertegen populisme te noemen. Want ook al beweren alle pundits dat bij een keus voor of tegen Europa de economie de echte kwestie is - standpunt waarin ze worden gesteund door banken en bedrijven, groot en klein - al diegenen die van de economie juist het minst profiteren, terwijl ze het grootste belang hebben bij de publieke voorzieningen, zullen uiteindelijk door wat ze van de massa-immigratie vinden hun keus laten bepalen en hun gelijk juist bevestigd zien door het soort aanhang der tegenpartij. Die klasse, bedreigd door de rationalisering der economie, is snel groeiende en valt niet langer onder te brengen in categorieën als links of rechts. Zou Europa er iets van leren? Dat gewapend ingrijpen in verre landen misschien niet zo'n goed idee is misschien? Dat economische groei niet slechts ten goede mag komen aan een kleine groep? Het ware te wensen, maar ik vrees van niet. Ik ben bang dat Europa alleen maar zal leren wat het al wist, namelijk dat referenda over het lidmaatschap van de EU geen goed idee zijn. Na de uittreding van Engeland zal het ook andere landen moeite kosten een soortgelijk enthousiasme voor de Europese uitgang te beteugelen. Thierry Baudet, onze Nederlandse Boris, staat met zijn aanhang klaar in de coulissen. Besmetting wordt nog een modewoord. Dat is jammer, want Europa was een goed idee en het is nog steeds de moeite van het verdedigen waard. Maar mischien zouden onze eigen politici zich eerst eens moeten afvragen waar de tegenstanders der EU gelijk hebben en waar niet, want ook daar geldt: dat hebben ze voor een deel wel degelijk. Maar ze zouden zich vooral moeten afvragen voor welk Europa ze eigenlijk echt zijn en welk Europa ze, terwijl ze de Engelsen aanraden ja te stemmen, zelf tegen hun eigen bevolking zouden willen verdedigen. En dan bedoel ik echt verdedigen. En, wat meer is: ook nog zouden durven verdedigen. Wat is dat voor een Europa dat u anderen aanraadt, maar waar u zelf niet in gelooft?

OOK OP DE VLUCHT

vrijdag 6 mei 2016
Ik zal het u maar eerlijk opbiechten: ik kan het allemaal niet meer aan. Het wordt me teveel. Ik wil er ook vandoor. Waarvoor, vraagt u? Voor Mark Ruttte, die maar blijft lachten, wat er ook gebeurt. God, wat lacht die man veel. Voor die geoliede mooiprater van een Pechtold! Voor Thierry Baudet! Voor Wakker Dier! En al die arme biggetjes! Voor de Nederlandse banken. Voor de dubieuze beleggingsmaatschappijen. Voor Ebru Umar! Voor GeenStijl! Voor de schamele resten van de Nederlandse pers. En waar ik al helemaal niet meer tegenkan, dat zijn al die lieden op de lange-afstands-vlucht. Hoe bang ben je, als je 10.000 kilometer lang blijft vluchten? Ik geef het eerlijk toe: op Arabieren heb ik het evenmin. Ze zijn de pest voor elke serieuze vorm van beschaving. We importeren hun conflicten, hun achterlijkheid en hun intolerantie. Er zijn vast heel wat getalenteerde, fatsoenlijke, voortreffelijk Engels sprekende, homo-seksuele, toekomstige Groen Linksstemmers bij, maar volgens mij bestaat een groot deel uit kansloze anafabetische armoedzaaiers met een diepe wrok jegens elke vorm van cultuur. Van de EU denk ik zo langzamerhand ook het mijne. Die is in handen geraakt van Frankrijk en Italië. Onze vakantielanden zijn erin geslaagd onze pensioenen te gebruiken om hun eigen begroting op orde te houden. Turkije hoeft helemaal geen lid meer te worden, want nu komen de Turken gewoon éen voor éen, visumvrij. Dat zijn toch ook een soort Arabieren. Al die mannen met die grove, gemelijke boerenkoppen zijn hier voor hun uitkering, hun rollator, hun ziekenzorg, maar terwijl ze in hun theehuizen triktrakken, stemmen ze op Erdogan. Van wie we niet meer mogen zeggen dat hij een geiteneuker is. Maar wees nou reëel: voor iemand die jarenlang in stilte IS steunde en vervolgens een deel van zijn eigen bevolking de oorlog verklaarde, enkel en alleen om verkiezingen te winnen, is geiteneuker welbeschouwd een beschaafde kwalificatie. Liever massamoordenaar? Ook goed. Hoe dan ook, u begrijpt het, op de vlucht als ik ben voor de Arabische en semi-Arabische medemensen die eendrachtig mijn land voorgoed naar de kloten aan het helpen zijn, en trouwens ook al die andere vreemdelingen die ons land bestormen, heb ik me afgevraagd, waar ik heen moet. Waar blijf je van ze gevrijwaard? Zou ik – verrassing - asiel kunnen aanvragen in Marokko? Daar kunnen nog nauwelijks Marokkanen over zijn. Want die zitten allemaal hier. Ik zou bovendien kunnen zeggen: ik ben op de vlucht en zo erg als onze Marokkanen kunnen die van u nooit zijn. In Marokko bestaan er natuurlijk geen juweliers en ook geen geldautomaten. En buschauffeurs beroven kan er ook niet, want er zijn geen bussen. Auto’s om er in brand te steken, die zijn er nauwelijks. Dan moet je eerst uren op zoek. En als je hem eindelijk vindt, ben zo blij dat je het zonde vindt om hem nog in brand te steken. Turkije misschien? Mag er tegenover al die Turken wier gezin we herenigd hebben, niet éen Nederlander staan die daar zijn toevlucht zoekt? Maar zou ik er willen leven? Het land is natuurlijk toch een beetje een achterbuurt en daarom willen de bewoners allemaal hierheen. En al heb ik nooit gezegd dat Erdogan een geiteneuker is, ik heb me in het verleden wel kritisch over hem uitgelaten. Ik twijfel er niet aan: het consulaat houdt me in de gaten. Duitsland? Nou ja, dat begrijpt u wel. Duitsland bestaat niet meer. Daar zitten langzamerhand meer Arabieren dan in het midden-oosten. Berlijn is Istanboel aan de Spree. De bratwurst wordt er binnenkort verboden. En grapjes maken over bevriende staatshoofden mag er ook niet meer. Ausgemerkelt! Frankrijk en België? Dat zijn IS-doelwitten. En het barst er van de Arabieren. In de voorsteden krioelt het ervan. Israël misschien? Ik zou een keppeltje kunnen gaan dragen - nog niet hier, in godsnaam, nog niet hier, maar in Tel Aviv - en zeggen dat je als jood tegenwoordig overal veiliger bent dan in Europa en dat mijn familie van joodse herkomst is. Allemaal Haagse schilders met het hart op de goeie plek, zou ik kunnen zeggen. Maar het zou een leugen zijn, want de Haagse, joodse naamgenoten zijn geen familie. Mijn broer heeft het uitgezocht. En dat weet de Mossad natuurlijk ook. De Mossad weet alles. Australië dan maar? Daar worden nauwelijks vluchtelingen toegelaten. Dat is wel een idee. Anderzijds, daar doen ze zelfs moeilijk over buitenlandse honden. Die van Johnny Depp en zijn vriendin moest terug naar Amerika, reden voor de altijd geestige Engelse pers om te spreken van de war on terrier. Die Australiërs laten natuurlijk geen bijna gepensioneerde Nederlander toe. Engeland dan maar? Het blijft een sympathiek land. Mocht er in Europa ooit een oorlog uitbreken, dan is Engeland als vanouds de enige veilige plek. En van de EU ben je er binnenkort ook af. Maar dan moet ik de rest van mijn leven Indiaas eten. U ziet: het is allemaal nog niet zo gemakkelijk. Voor de gemiddelde Arabier is elke verhuizing een verbetering, maar voor een Nederlander valt het nog niet mee. Misschien moet ik gewoon naar Friesland verhuizen, naar Balk of zo. En dan de krant afzeggen, de televisie wegdoen en de gordijnen dicht. Ik zal er eens over nadenken.

TIJDBOM

donderdag 28 april 2016
Denkt u dat de financiële crisis voorbij is? Ik denk van niet, want onder het oppervlak woekert ze onophoudelijk voort. De Griekse financiële situatie zal op den duur onhoudbaar blijken. Het land heeft een staatsschuld die onmogelijk kan worden afgelost en in Europa weet iedereen dat die er verstand van heeft. Maar de politieke leiders durven het nog niet hardop te zeggen, al is het alleen maar omdat ze de recente financiële redding van Griekenland met de grootste moeite aan de eigen achterban hebben kunnen verkopen. Democratie heeft zo haar nadelen. Toch zal er een moment komen dat er kwijtschelding plaats moet vinden. Want als de EU de duimschroeven blijft aandraaien, is het niet ondenkbaar dat Griekenland alsnog uit de euro stapt. En dan is Italië aan de beurt. Anderzijds: in het land dat bij een eventuele schuldenher-schikking als belangrijkste financier zou moeten optreden, is de stemming daar niet naar, want het heeft net een miljoen vluchtelingen binnengelaten, daarbij de opvattingen van een goed deel der bevolking - vermoedelijk hetzelfde als de vorige keer - wederom negerend. Vergevingsgezindheid is in Duitsland op dit moment een schaars artikel. De Oostenrijkse verkiezingen zijn een teken aan de wand voor de rest van Europa. Maar wie een beetje het nieuws volgt, heeft dat teken aan de wand niet nodig. Op 22 mei zijn er weer verkiezingen in Oostenrijk, op 23 juni vindt in Engeland het referendum plaats over de EU. In september wordt in Italië het referendum gehouden over de daar voorgestelde grondwetswijzigingen. De oppositie is vast van plan er een referendum over Renzi van te maken. Ik denk dat in Oostenrijk Hofer wint, Engeland nee gaat zeggen en Italië ja. In 2017 vinden kort na elkaar verkiezingen plaats in Nederland en in Frankrijk. Met name de Franse kunnen, getuige de laatste aflevering, nog zeer riskant worden. In het gunstigste geval gaat links wederom met een knijper op de neus rechts stemmen. Maar het zijn allemaal even zovele factoren die de Europese politiek, de EU en de euro instabiel kunnen maken. Ondertussen blijft de vluchtelingenstroom aanhouden, nu weer over de Middellandse zee. Denkt u dat Erdogan zich op langere termijn aan de afspraken zal houden? Denkt u dat Europa het zal doen? Hoe dan ook: het Internationaal Monetair Fonds heeft al gepleit voor wat het een Griekse schuldenherschikking noemt.

Maar er is nog een kwestie. In totaal hebben Europese banken zo’n 1850 miljard euro aan staatspapieren in kas. Het overgrote deel daarvan, zo’n 1350 miljard, betreft waardepapieren uitgegeven door de staat waar de banken in kwestie staan, eigen papier dus. Gemiddeld gaat het om zo’n 5 procent van de waardepapieren per thuisland. Maar – u raadt het al – Italië heeft voor zo’n 450 miljard aan eigen staatspapieren uitstaan bij Italiaanse banken, zo’n 11 procent, twee keer zoveel dus als gemiddeld en eigenlijk veel teveel voor een gezonde verhouding tussen vreemd en eigen vermogen. Ik vraag me zelfs af die 11 procent klopt en of we na verloop van tijd niet gaan ontdekken dat het nog veel meer is, zoals ook Griekenland ons in het verleden heeft verrast. Italiaanse banken hebben hun gratis geld vooral gebruikt om hun eigen regering uit de brand te helpen. Het is pikant dat, toen sommige directeuren van nationale banken - Weidmann, Knot cs. - protesteerden tegen Draghi’s Money Transfer Program, ze te horen kregen dat uitgerekend zij altijd hadden geëist dat de ECB een onafhankelijke instelling was. Het verwijt luidde dat ze die onafhankelijkheid nu bedreigden door hun verzet. En dat is pikant omdat je met hetzelfde recht kunt volhouden, dat uit het programma blijkt dat de ECB inmiddels in handen is van vooral Franse en Italiaanse politici, die nu Europa laten doen wat Frankrijk en Italië altijd al zelf deden, namelijk met geld strooien. Dat neemt niet weg dat je je kunt afvragen wat die 450 miljard aan Italiaans waardepapier echt waard is, als het ergens anders terecht komt dan in een Italiaanse bank. En dat weten de Italianen heel goed. Want er is verder niemand die het wil hebben. Italië is na Griekenland de grootste bedreiging van de Europese financiële stabiliteit. De afgelopen maanden zijn er, zonder het elders veel opzien heeft gebaard, drie banken omgevallen, die allemaal moesten worden gered, via een speciaal door de banken opgericht fonds van 4.2 miljard, Atlante. Dat komt de staat goed uit. Dat die banken zich dat allemaal kunnen permitteren. Zou de EU daar op den duur iets van gaan vinden? Ik vrees dat de werkelijkheid nog veel gruwelijker is. Op vrijdag 22 april jongstleden stelde, tijdens een vergadering in Amsterdam, Dijsselbloem een begrenzing van de maximale hoeveelheid staatspapier die per land in de eigen banken aanwezig mag zijn. Dat dan als voorwaarde voor een systeem, waarin er een Europese bankengarantiestelsel komt. Nederland werd gesteund door de gebruikelijke financiële hardliners, Duitsland, Finland en Denemarken. Die weten allemaal wat er gaat gebeuren als de daar gevestigde banken moeten gaan opdraaien voor de immense Italiaanse gaten. Italië was uiteraard tegen. Dat ziet de bui hangen. Aan te nemen valt dat, als die begrenzing tot wet zou worden verheven, Italiaanse banken hun staatspapieren zouden wegdoen, waarmee er een nieuwe financiële crisis zou ontstaan. Want die papieren zijn – ik zei het al - niets waard en er is niemand die ze wil hebben. Welbeschouwd werden ze gekocht met geld dat ook niets waard was, dus zo vreemd is dat niet. En dus zal die begrenzing er niet komen. Niets aan de hand kortom. Tot er iets aan de hand is uiteraard.

GEHEIME OPENINGEN

dinsdag 5 april 2016
Ik zou niet willen beweren dat wie op zoek gaat naar een intellectueel - u weet wel, zo éen die moeilijke boeken leest - geen andere keus heeft dan te speuren in linkse kringen. Maar eerlijk is eerlijk: het lijkt er wel op, want veel mentale diepgang lijkt er ter rechterzijde niet aanwezig. Het referendum over het verdrag met Oekraïne bewijst het. GeenStijl, GeenPeil, Thierry Baudet, Geert Wilders, Emile Roemer, ze zeggen soms behartigenswaardige dingen – de EU is op de verkeerde weg, teveel Arabieren zijn slecht voor Nederland en Europa, het heeft alleen zin de natiestaat op te geven als anderen het ook doen - maar al het overige is wel een probleem. En ook bij de VVD lijkt het intellectueel soortelijk gewicht niet erg hoog. Al weer een tijdje geleden merkte Halbe Zijlstra, onze voormalige staatssecretaris van cultuur, op dat als iemand over Mohammed had geschreven wat Van het Reve zei over God – ik schrijf zijn naam maar met een hoofdletter, anders denkt u er nog wat van - namelijk dat hij hem drie keer langdurig in zijn geheime opening wilde bezitten, het slecht met hem zou aflopen. Zijlstra citeerde trouwens zoals te verwachten niet eens correct, want de man leest natuurlijk nooit een boek. Kort daarop demonstreerde Arnon Grunberg in zijn stukje op de voorpagina van de Volkskrant dat Halbe het bij het verkeerde eind had, no pun intended. Grunberg wilde wedden dat, als hij schreef dat hij Mohammed in zijn geheime opening wilde bezitten en over een paar maanden nog in leven was, hij het recht kreeg Zijlstra in diens geheime opening te bezitten en voegde het woord bij de daad. Een collega van me was over Grunbergs reactie erg te spreken en prees hem zeer. Tja. Grunberg is op dit moment voor zover mij bekend nog in leven. Ik weet niet of hij inmiddels de daad bij het woord heeft gevoegd, maar een pretje lijkt het me niet. Het is een gruwelijke gedachte gemeenschap te hebben met Zijlstra, en nog via zijn geheime opening ook. Maar ja, ik geef het toe, waar anders? In Lina Wertmullers film Mimi Metallurgico - uit 1972 alweer, lezer, vergeeft u mij - neemt de naar het noorden van Italië gemigreerde hoofdpersoon wraak op zijn Siciliaanse vrouw die is vreemd gegaan. Dat doet hij niet door zijn echtgenote vitriool in het gezicht te gooien, maar door het te doen met de vrouw van de man die het met zijn vrouw heeft gedaan. Dat is pas echt oog om oog. Hij gaat op zoek en de vrouw in kwestie blijkt een monster van 200 kilo te zijn, maar Mimi zet door. Wertmüller was ooit regie-assistente van Fellini en u kunt zich de met groothoek gefilmde scene naar ik aanneem voorstellen. Nooit eerder had ik een beeldvullend achterwerk gezien. Italianen! Daar moest ik wel een beetje aan denken. Hoe dan ook, ik vind dat Grunberg het zich, bij de grote afstand vanwaar hij de zaken zoals gewoonlijk beziet, wel erg gemakkelijk maakt. De grote afstand is Grunbergs specialiteit. Want de islam heeft met woorden natuurlijk geen probleem. Was het maar zo. Dan was er een debat mogelijk. Maar geheel in tegenstelling tot het christendom, dat vergeleken met de islam een uiterst intellectuele godsdienst is, doet de islam niet aan woorden en heus niet alleen omdat de gelovigen hun koran net zo min als de christenen hun bijbel serieus nemen. Het christendom heeft intellectuele ontwikkeling eeuwenlang geremd, maar haar ook mogelijk gemaakt. De islam is een woestijngodsdienst, eentje voor eenvoudige mensen. De aanhangers ervan hebben alleen ervaring met kamelen en geiten. Daar bedoel ik overigens verder niets mee. Van ontwikkeling in hun geloof is geen sprake. Islamieten hebben alleen problemen met plaatjes, omdat de aanhangers ervan nooit verder zijn gekomen. Van het Reves teksten waren dan ook geen geweldig voorbeeld van onze Halbe. Bovendien, wie leest er nou Reve? Wat moet je met een auteur die als hij wat had gedronken te pas en te onpas zijn snikkel uit zijn broek haalde, hem op een dienblad legde en vervolgens naar je mening vroeg. Zijlstra had moeten zeggen: als Monty Python met Mohammed had gedaan wat het met Jezus had gedaan - bij wijze van spreken, want Mohammed aan een kruis laten zingen, dat kan natuurlijk niet - dan was het slecht met het gezelschap afgelopen. Dan had hij gelijk gehad. En dat ergert me. Grunberg doet net alsof Charlie Hebdo niet bestaat. Zijn weerwoord was laf en onoprecht, of gewoon dom. Want het is een feit dat de islam van anderen eist wat ze zelf niet op wenst te brengen. En het is een westerse eigenaardigheid daar bijvoorbaat voor te buigen, al is het alleen maar om geld te verdienen. De stewardessen van Air France moeten op hun vluchten naar Teheran hoofddoekjes gaan dragen en op een receptie in de Kapitolijnse musea in Rome worden de naakten afgedekt. Als de mullahs hier verschijnen, willen ze geen alcohol zien. Maar als u naar Saoedi-Arabië gaat of Iran, dient u zich aan te passen aan de zeden aldaar en als u een vrouw bent een hoofddoek te dragen. Wij dienen islamieten toestemming te geven voor de bouw van een moskee, omdat zulks past in onze democratische waarden en als we daar moeilijk over doen – wat vaak toch gebeurt - krijgen we dat te horen van onze Turken en Marokkanen. Dan worden ze gediscrimineerd. Zelfs in Rome staat er een moskee. Maar wilt u bidden in Mekka, of er - godbetert - een kerk bouwen, dan kunt u maar beter op de vlucht slaan. En dat vind ik nou zo onplezierig aan de islam. En daarom vind ik het zo'n onaangename godsdienst. En al die mannen met hun kont in de lucht, dat vind ik ook geen gezicht. Waarom is dat trouwens de vrouwen niet toegestaan? Kijk, dan zouden we ergens komen. Arnon, jongen, zou ik willen zeggen, wees eens origineel, teken op de voorpagina van De Volkskrant de geheime opening van Mohammed met jezelf gehurkt erachter en je lid manshoog geheven, en je mag mij, als je daarna niet hoeft onder te duiken, in mijn geheime opening bezitten, in plaats van die van Halbe Zijlstra. Maarre, Arnon, ik denk dat de tekening niet geplaatst zou worden. Want, nou ja, De Volkskrant... Geheel terzijde, jouw opening hoef ik niet. Want God, wat vind ik je soms een eikel. Ik neem genoegen met een goeie fles wijn hoor.

ACHTERBUURT

zondag 24 januari 2016
Het is bekend: onze Duitse buren - die doorgewinterde romantici - omhelzen hun bevliegingen, van welke aard ze ook zijn, met dezelfde geestdrift waarmee ze hun auto's bouwen. Das Auto! Nu bekeerden ze zich, meegesleurd door Merkel, vol overgave tot een goede zaak, net als ze lang geleden deden tot een slechte. Wiedergutmachung! Als er maar iemand voorop loopt in wie ze vertrouwen hebben, zo lijkt het. Ze bijten zich vast in hun ideaal en geloven erin. Om ze uit hun coma te doen ontwaken, was er een bombardement nodig. Dat kwam er. In heel 2015 verschenen er 1.1 miljoen asielzoekers, alleen in de de eerste twee weken van 2016 al 51.395, aldus cijfers in Die Welt, 40.000 in januari volgens de EU. En nu de oosterburen bij zinnen aan het komen zijn, zich uit hun psychose bevrijden en de puinhopen die er zijn aangericht met nuchterder ogen bezien, is de vertwijfeling nabij. Schaffen wir das? Het einde van de stroom is niet in zicht. En als er niets gebeurt, zal er ook geen eind aan komen. Uiteindelijk zal de wal het schip keren. Maar blijkbaar moet dat eerst zinken.

Ik geloof dat de geschiedenis hardvochtig zal oordelen over de domineesdochter, over de instellingen der Europese Unie en over al degenen die nu zo lichtzinnig de toevloed van migranten omhelzen. Merkels in een opwelling van verregaande onnozelheid genomen besluit zal dramatische gevolgen blijken te hebben, voor Duitsland en voor Europa. De in-en-infatsoenlijke Merkel is geen partij voor Erdogan, wiens Turkije nu de kern van het probleem vormt, ook omdat ze de omstandigheden tegen heeft. Waar ze haar Heimat op economisch terrein hardnekkig verdedigde tegen het oostelijk deel van het Middellandse Zeegebied en de daar heersende dubieuze financiële zeden, op een wijze die een betere zaak waardig was, liet ze het juist op het moment dat die betere zaak zelf met honderddduizenden tegelijk begon te arriveren afweten. Ze liet zich niet alleen piepelen door de Grieken, die kort tevoren nog zo hard waren aangepakt en nu de kans van hun leven kregen, maar ook door Erdogan, die erin slaagt te doen wat zijn voorgangers nooit lukte, namelijk Europa - ver voorbij Wenen - op te schepen met een paar miljoen geloofsgenoten. De Turkse dictator kan tevreden zijn: terwijl zijn bevolking van de migratie naar Europa een goed lopende industrie heeft gemaakt en fungeert als sluis voor iedereen die van heinde en ver naar Europa wil, doet hij zich voor als redder der mensheid in nood en is hem drie miljard toegezegd. Met Erdogans menselijkheid is het als met de zwemvesten die werden aangetroffen in een Izmirse fabriek: ze zien eruit als echt, maar als je er door de nood gedreven op rekent, verdrink je. En wat er ook gebeurt, ik ben ervan overtuigd dat Erdogan de kraan wijd open zal laten staan. En dan is het de vraag wie er verdrinkt. Om het fatale karakter van Merkels naïviteit vast te kunnen stellen, had ik de verhalen met berovingen en aanrandingen op oudejaarsavond uit Keulen niet nodig. Sterker nog: de hele kwestie leek me iets wat gretig werd aangegrepen door diegenen, die zich tegen de toelating van asielzoekers keerden, wat niet wegneemt dat een deel van de klachten ongetwijfeld serieus was: de helft, schat ik. En uiteraard hebben de eerste in gender en race gespecialiseerde wetenschappers zich al gemeld, die ons op de hurken toespreken en ons leren dat de westerse maatschappij nu eenmaal seksistisch is en trouwens ook racistisch. Wij deugen zelf evenmin. Het gedrag van de Arabische medemens, zo krijgt u dan te horen, wijkt in niets af van hetgeen we in Europa van oudsher gewend zijn. Warhoofden die wetenschap opvatten als mode of hun broodheer dienen met twijfelachtige waarheden zijn er altijd geweest. Hun politieke signatuur is van geen belang, want domheid kent geen partijen. Waarom zoveel mensen desondanks maar hierheen blijven komen, is iets wat de pseudo-wetenschappers maar moeizaam kunnen verklaren. Bezoek Noord-Afrika en het Midden-Oosten zou ik tegen hen willen zeggen, maar trek vooral een rokje aan. Amsterdam-west, zegt u? Ook goed. Vanaf de maan zijn we allemaal even groot, maar als je beneden bent, blijken er aanzienlijke verschillen. En de vluchtelingen zelf, die vaak gewoon landverhuizers zijn, die weten het wel: je kunt maar beter hier wonen. En dan blijkt dat ze sommige onaangenaamheden waar ze voor vluchtten, achter zich laten, maar andere helaas meenemen. Gelukkig hebben we daar nu cursussen voor.

Tegen sommige zaken is echter geen cursus opgewassen. Al enkele decennia heeft West-Europa nu kunnen wennen aan de beroerde zeden van een klein, maar getalsmatig gesproken toch omvangrijk deel van onze Turkse en Arabische medemens, van Noord-Afrikanen, van Antillianen en uit het Midden-Oosten en Afrika afkomstige mensen, maar ook van die uit Oost-Europa. De betrokkenheid bij criminaliteit en wat gewoon laakbare feiten zijn, is vele malen groter dan die van de hier geboren en getogen Nederlanders. Om dat vast te stellen hoeft u alleen maar een krant te lezen. Een wetenschapper erkende dat de relatie asielzoekers en criminaliteit wel enigszins bestond omdat, zo zei hij, het merendeel der asielzoekers nu eenmaal bestaat uit jonge mannen. Maar mij gaat het helemaal niet om de relatie tussen asielzoekers en criminaliteit: het gaat om de de relatie tussen allochtonen, of in Nederland uit allochtone ouders geborenen en criminaliteit. Ook Nederland heeft altijd een onderklasse gehad, maar de misdragingen ervan bleven een zekere bandbreedte van beschaving. Voor de nieuwe exotische hordes is niemand veilig. Hun criminaliteit is genadeloos en gespeend van elk moreel besef. Ze beroven ook blinden, invaliden, kinderen en ouden van dagen. Het is schorem dat nog het meest lijkt op schadelijk ongedierte. Het zijn harde woorden, maar ze worden gestaafd door de feiten. Ik vermoed dat het beeld dat ik heb van onze criminele allochtone medemens door veel van mijn leeftijdgenoten - mensen van rond de zestig, die zich allemaal nog een onschuldiger samenleving herinneren - gedeeld zal worden, terwijl jongeren, die nooit iets anders gekend hebben, daar vermoedelijk genuanceerder over zullen denken. Maar ik kan het niet helpen dat ik die onschuldiger samenleving nog ken. En zeker, die is voorgoed verloren. Maar ik - en velen met mij - herinneren zich die andere wereld. En ik vermoed dat voor veel van de tegenstanders der massa-migratie hetzelfde geldt. De schreeuwers die we op de televisiebeelden zien, beschouw ik niet als mijn medestanders. De VU-hoogleraar die meldde dat het tijd werd dat de zwijgende meerderheid eens van zich liet horen, zou schrikken als dat gebeurde. Want ik ben ervan overtuigd dat de meerderheid der Nederlanders tegen is. Voor steden als Amsterdam en Rotterdam geldt dat misschien niet, want die meerderheid daar is inmiddels zelf van allochtone herkomst. De Sociale Verzekeringsbank weigerde onlangs niet voor niets bekend te maken wat de meest gekozen voornamen waren van het afgelopen jaar in Amsterdam geboren kinderen. Ik vind dat allemaal wel degelijk tragisch. Ik vervul zelf in zekere zin een publieke functie en heb als zodanig Turkse, Afghaanse, Iraanse en Marokkaanse leerlingen waar niets aan mankeert en op wie je regelrecht trots kunt zijn, omdat ze ondanks hun achterstelling - die er wel degelijk is - toch succesvol zijn. Ik ben er bovendien van overtuigd dat de integratie van allochtonen in de Nederlandse samenleving wel degelijk als een succes beschouwd kan worden, wat Geert Wilders ook beweert. Maar toch.... teveel van hun landgenoten deugen niet. Veel te veel. Als ik in televisieprogramma's zie hoe van oorsprong allochtone Nederlanders zich soms beklagen over de houding van autochtonen zijn dat meestal fatsoenlijke mensen. Ik zie ook autochtonen die zich bewust misdragen jegens allochtonen, in de tram, bij Albert Heijn, al gebiedt de waarheid te zeggen dat ik vaker het omgekeerde zie. Zelfs daar, in het leven van alledag, zijn die verhoudingen zichtbaar. Ik vind de prijs die we betalen simpelweg te hoog. Waarbij ik erover zwijg dat het uitgerekend dit soort groepen is waaruit terroristen voortkomen. Velen ervan hebben een crimineel verleden. Voor wie er opvattingen op na houdt zoals ik doe, is het bitter in de hoek gezet te worden van Pegida en andere onfrisse bewegingen als die van Geert Wilders. Want ik vind dat ik daar niet thuishoor. Kunnen mensen zich echt niet voorstellen dat je tegen deze massa-immigratie bent zonder extreem-rechtse sympathieën te hebben, gewoon omdat je vindt dat je land erdoor naar de kloten gaat? Omdat er veel te veel binnenkomen die hier niets te zoeken hebben omdat ze niets van waarde meebrengen, onder valse voorwendselen verschijnen en hier niet thuishoren, omdat je er iets door verliest, wat je waardevol vindt? Waarbij je niet eens in de eerste plaats aan geld denkt? Is dat nu zo'n uitzinnig standpunt? Waarom moet ik me hiervoor überhaupt rechtvaardigen? Godverdomme!

In de media woedt er inmiddels een soort oorlog over de betrokkenheid van allochtonen bij criminaliteit, want dat is natuurlijk éen der werkelijke kwesties en veel mensen beseffen dat ook. Afgezien van wat halve garen erkent inmiddels iedereen dat die relatie bestaat. De gemeente Amsterdam houdt er een top-1000 op na. Daar zitten nauwelijkes autochtonen bij. Blijkbaar kijken die mensen nooit naar Opsporing Verzocht. Dat veel criminaliteit allochtone criminaliteit is, daar willen ze niet aan, want een krant lezen ze blijkbaar niet. Voor de Correspondent verwees Rutger Bregman naar een in 2014 in Rotterdam gepresenteerd rapport. Afkomst en criminaliteit hebben niets met elkaar te maken. Niks, nada, noppes. De jeugdcriminaliteit, zo schreven de onderzoekers, moet juist verklaard worden door te kijken naar de buurt waarin jongeren wonen en de vrienden die ze maken. In achterstandswijken zijn autochtone jongeren even vaak crimineel als allochtone. Maar Bregman vergeet te melden dat het rapport is gebaseerd op zelfrapportage en niet op een onderzoek naar de plegers van strafbare feiten. Zulk onderzoek wordt in datzelfde rapport ook genoemd en dan blijkt dat alle allochtone groepen zijn oververtegenwoordigd in criminaliteitscijfers. Maar daar zwijgt Bregman over. Afgezien daarvan is het idee strijdig met alles wat Nederlanders in het dagelijks leven meemaken. Zijn zogenaamde feitelijke vaststelling is een brutale leugen en Bregman zou zich dood moeten schamen voor zijn dwaze ideeën. De man is een nul.

Toen ik in de vijftiger jaren opgroeide in een klein dorp in de buurt van Rotterdam, bestond er nauwelijks criminaliteit. Weliswaar werd de inwoner van die nabije havenstad ook toen al beschouwd als een gedepriveerd wezen en in het dorp van mijn geboorte met wantrouwen bezien, in de dagelijkse praktijk viel daar maar weinig van te merken. Veel persoonlijke ervaring met criminaliteit heb ik niet. Dat begon pas toen ik ging studeren. Ik verhuisde naar Amsterdam en mijn fiets werd gestolen, door een Surinaams jongetje van een jaar of veertien. Het jaar was 1973. Ik bracht hem bij zijn moeder, maar die was niet erg onder de indruk. In de metro naar de Bijlmer, waar ik toen woonde, was ik er getuige van hoe een blanke Nederlander zich hardop ergerde aan een aantal Creoolse jongeren die zich misdroegen en die, toen hij bij Duivendracht uitstapte, door vijf of zes van hen werd besprongen en toegetakeld, terwijl de metro wegreed. Ook in die metro was ik er getuige van dat een Creoolse jongen die in de metro zat te blowen en daarop werd aangesproken, nadat hij op Weesperplein het treinstel had verlaten, met een karatetrap de complete ruit naar binnen schopte, zodat het glas overal in het rond sprong. In een halfopen hal van de ABN-Amro op het Rembrandtplein werd ik voor een geldloket op geraffineerde wijze beroofd van mijn pinpas, maar ik was vlugger dan hij. Ik knalde hem tegen de muur en dwong hem me de pas terug te geven. Dat deed hij. Ik stond er met een krijsende vriendin, op kerstavond, en ik dacht: moet ik nou nog met hem naar de politie ook? Toen ik hem losliet, was hij in een flits weg en bleek de pas die hij me had gegeven een pasje van France Telecom. De jongen was onmiskenbaar Noord-Afrikaans. Op het politiebureau waar ik vervolgens toch heen moest, nog aan de Prinsengracht, kon ik geen aangifte doen. En de volgende dag op de Kennedylaan evenmin. Ik moest eerst een afspraak maken. Samen met een collega zat ik op een terras van Café Zeezicht. Een jongen liep langs, griste haar tas weg en ging er vandoor. Het leek me een Roemeen. Voor de volledigheid: in Frascati, vlak buiten Rome, werd lang geleden de achterbak van mijn auto opengebroken en en werd mijn cameratas gestolen. Daders onbekend. In de Circumvesuviana tussen Napels en Pompeji was ik er, tegelijk met een groot aantal leerlingen, getuige van hoe vier Roemenen een Amerikaanse vrouw van haar tas beroofden. Zie daar alles waarvan ik zelf getuige ben geweest.

Het is niet goed, maar nu ben ik al zo wantrouwig, dat ik, als ik lees dat iemand met 200 kilometer per uur over de uitvoegstrook op een auto voor hem knalt, dan denk: allochtoon, privé-jihadist. Dat denk ik al helemaal als je er daarna niet in slaagt ook maar iets over de persoon in kwestie te weten te komen. De Nederlandse pers is er blijkbaar niet nieuwsgierig naar, want ik heb er niets meer over vernomen. Bestaan er nog Nederlandse juweliers die niet beroofd zijn? Welk deel van de volgens mij omvangrijke uitkeringsfraude is van allochtone herkomst? Een groot deel, wil ik wedden. Hoe zit dat eigenlijk met de overlast van van van oorsprong allochtone jongeren in Zandvoort? Ik hoef niet te lezen dat in Amsterdam-oost wat jongetjes de deur intrappen van een joods echtpaar, of dat de ruiten worden ingegooid van iemand die zijn solidariteit betuigt met Israël. Ik ben zeer kritisch over de staat Israël, maar vind het diep tragisch dat Europa voor veel joden onveiliger aan het worden is dan uitgerekend die staat Israël. Waarom wordt er nooit geschreven over wat er gaande is op het Nederlandse VMBO, waar leerlingen van allochtone herkomst zich massaal misdragen? Hoe zit het met al die zo slecht presterende scholen? Zijn dat scholen met een groter dan gemiddeld aantal allochtone leerlingen? Ik wil wedden van wel. Bij hoeveel van de ruwweg 5500 schorsingen en verwijderingen in het middelbaar onderwijs in het schooljaar 2014-2015 ging het om van oorsprong allochtone leerlingen? Jarenlang werd het door Amsterdamse discotheken en nachtgelegenheden als verstandige politiek beschouwd iedereen die uit Noord-Afrika kwam, tenzij het om vertrouwde bekenden ging, buiten de deur te houden. Op stiekeme wijze gebeurt het trouwens nog. Jongeren uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten kunnen slecht tegen alcohol. Nog slechter dan westerse jongeren. Nee, Keulen is geen toeval. Hoe zit het met al dat geweld in het openbaar vervoer? Bij hoeveel ervan gaat het om allochtone jongeren? Wat zijn dat voor jongens die in Amsterdam-Noord buschauffeurs overvallen met een jachtgeweer? De Sociale Verzekeringsbank heeft blijkbaar het recht ons te onthouden wat de meest gekozen voornamen in Amsterdam zijn. De onwil van de Nederlandse autoriteiten om over veel onaangename kwesties openheid van zaken te geven, is bewuste politiek. Daar heeft Wilders gelijk in, zoals hij op meer punten gelijk heeft. De storm van protest over zijn minder Marokkanen is hypocriet. Ik wil ook minder Marokkanen. Zovelen van hen zijn crimineel dat minder Marokkanen al gauw minder criminele Marokkanen betekent.

En nu hebben onze bestuurders zonder het ook maar iemand te vragen besloten nog eens pakweg 60.000 zogenaamde vluchtelingen toe te laten, dit jaar tenminste. Dat Samsom repte van een maximum van 200.000 bewijst dat hij bezig is afscheid te nemen van de politiek. De man is een idioot. Ongetwijfeld zal het met een aanzienlijk deel van de vluchtelingen op den duur wel goedkomen. Maar met te velen zal dat niet het geval zijn. Ik ben ervan overtuigd dat een aanzienlijk deel helemaal geen vluchteling is en trouwens ook geen Syriër. Ik schat de helft. Maximaal. Zeer velen melden zich onder valse voorwendselen, misbruik makend van de zo gemakkelijk geboden gelegenheid, na hun identiteitspapieren te hebben weggegooid. Dat ze een mobiele telefoon hebben is niet opmerkelijk, maar dat ze geen papieren hebben wel. Het is typerend dat we bij alle media-aandacht die er is, niets over hen te horen krijgen. Als we iemand zien, is het een academisch opgeleide homoseksuele Syriër. Maar als je zoveel mensen tegelijk toelaat, is een serieuze vorm van controle onmogelijk. Ongetwijfeld zal een deel toegang verkrijgen onder valse identiteit. Ik vermoed dat het bij de meerderheid gaat om niet of slecht opgeleide jongeren, die vooruit zijn gestuurd om kwartier te maken voor hun niet of slecht opgeleide familie. Duitse cijfers wijzen uit dat de helft geen enkele serieuze opleiding heeft. Dat het zo vaak om jonge mannen gaat, is net zo kwalijk. Het schaadt de bevolkingsopbouw en leidt tot onaangename gevolgen. Zodra de immigranten een paspoort hebben, zijn ze EU-burger en kunnen ze zich daar overal vestigen. Het lijkt me een zinnig argument om een inburgeringsfase in te stellen en een aantal jaren te wachten met het verschaffen van een nationaliteit. Wat je gemakkelijk weggeeft, is waardeloos. De westerse cultuur is bovendien wel het laatste waar ze een boodschap aan hebben. Aan Allah hechten doen ze allemaal en sterker naar gelang ze minder kans blijken te maken in de Nederlandse samenleving. Ze zullen zich voegen bij degenen voor wie dat nu ook al geldt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik ook al niet van Allah houd. Ik vind de islam, vergeleken bij het christendom, een autistische, in zichzelf gekeerde godsdienst met tal van nare trekjes. De meeste Nederlanders die hebben besloten dat de massa-migratie een goed idee is, zijn niet degenen die hun onderwijs zullen gaan geven, die hun in de gezondheidszorg zullen gaan opvangen, die hen in de trein zullen gaan tegenkomen, die bij hen in de buurt zullen wonen. Zij zullen niet met hen concurreren om de uitkeringen die ze gaan krijgen. Welbeschouwd zal de toevloed vooral ten koste gaan van het bevolkingsdeel dat - tenminste in naam - vertegenwoordigd wordt door linkse partijen en je kunt je dus afvragen hoe links die politiek eigenlijk is. De verantwoordelijke politici zijn òf dom, òf hypocriet. De vluchtelingen zullen terecht komen op een arbeidsmarkt die er toch al slecht aan toe is, in wijken waarvoor hetzelfde geldt en in een land dat al jaren in crisis verkeert. Niemand van degenen die asiel zal worden geweigerd, zal vertrekken. Zij zullen net als hun voorgangers illegaal blijven rondzwerven en de onderklasse die we al hebben doen groeien. De Amsterdamse top-600, die inmiddels een top-1000 is geworden, zal een top-1500 worden. Ik ga hier niet de ondergang van het Avondland voorzeggen, maar Nederland zal toch meer en meer op éen grote achterbuurt gaan lijken, op iets waarvoor u tot voor kort naar het Midden-Oosten moest. Eentje waarin u niet alleen op uw woorden moet gaan letten, op wat u zegt en schrijft, maar ook op wat u denkt.

GEEN OORLOG, MAAR OOK GEEN VREDE MEER

zaterdag 14 november 2015
Terwijl er in Parijs kort tevoren een bloedbad was aangericht, verklaarde tijdens een live-nieuwsuitzending op NPO-1 iemand die daar 'terrorisme-expert' werd genoemd dat er van een oorlog geen sprake was. Of de aanslagen uit de hoek van het islamitische fundamentalisme kwam, waagde hij nog niet te zeggen. Hij hoopte dat de media behoedzaam verslag zouden doen. Zelf was hij daar vast mee begonnen. Op Facebook en Twitter viel te lezen dat er ook van islamitische zijde werd meegeleefd met de slachtoffers en - zo werd in éen adem meegedeeld - met de geloofsgenoten die het slachtoffer zouden worden van de mentale verharding die er ongetwijfeld het gevolg van zou zijn. Op Facebook kleedden al mijn vrienden hun profielfoto in de kleuren van de Franse vlag. Ongetwijfeld krijgen we binnenkort weer een stille tocht. Tekst op de borden misschien: Je suis Parisien. Kortom: niets nieuws onder de zon. Het doe-het-zelf-terrorisme heeft in onze samenleving zijn intrede gedaan en het zal voorlopig niet meer verdwijnen. Wapens genoeg. En kandidaten ook. Het is niet zo heel moeilijk om langs een terras te rijden en wat schoten te lossen, als je er tenminste toe bereid bent. Want de werkelijkheid gebiedt te zeggen dat je je tegen idioten niet te weer kunt stellen. Hoogstens kun je je afvragen waar je wel wat aan kunt doen. In Nederland nam een groot deel van de Turkse gemeenschap deel aan de verkiezingen die recentelijk in Turkije plaatsvonden. Een ruime meerderheid daarvan stemde op Erdogan. Dat is in zekere zin grappig. Je kunt je afvragen waarom die stemmers het in Nederland - in elk geval tot voor kort - bij de PvdA hielden. Voor hun scootmobiel? Erdogan zelf, die zijn vluchtelingen hardnekkig op ons blijft afsturen, beschouwt zijn Koerden als een serieuzere vijand dan IS. Op een lijst met terroristen die in Turkse kranten werd gepubliceerd, stonden vier afdelingen, van meest naar minst gevaarlijk, elk afgedrukt in een eigen kleur. Bovenaan stonden Koerden, onderaan de plegers van de aanslagen in Ankara, waarbij meer dan 100 slachtoffers vielen en die - in elk geval door de Turkse veiligheidsdienst - werden geidentificeerd als IS-strijders. Die vinden in Turkije een veilige haven, iets wat niet per se geldt voor degenen die IS de oorlog hebben verklaard. Een voormalige BBC-journaliste werd opgehangen gevonden op een toilet op de luchthaven van Istanboel, nadat ze was teruggekeerd uit door Koerden beheerst gebied. De twee hoofdredacteuren van Cumhuriyet, Can Dundar en Erdem Gul, die de foto plaatsten waarop een wapentransport te zien was uit Turkije, dat bedoeld was voor IS in Syrië, werden gearresteerd en zitten in de gevangenis. Het echte probleem zijn naar mijn idee niet de terroristen, maar de voedingsbodem waar ze uit voortkomen en die bestaat uit totaal van de westerse samenleving vervreemde jongeren van - in Nederland - Turkse en Marokkaanse herkomst. Een anti-terrorisme-expert, Peter Knoope, vond het nodig ons erop te wijzen dat het westen door een groot deel van de wereldbevolking inmiddels wordt gehaat en dat het westen dat deels aan zichzelf te wijten heeft. Ik ben het met hem eens. De politiek die Europa en de VS jegens het midden-oosten hebben gevoerd, is van een immense stompzinnigheid. De verantwoordelijke politici zouden ervoor gestraft moeten worden, want ze grenst aan het misdadige. Maar ik zou Knoope toch wel willen vragen of hij meent, dat het als wij zelfs maar zouden pogen al dat onrecht te repareren, iets aan die haat zou afdoen. Ik denk het niet. Een goed deel ervan is ongemotiveerde haat; het is haat omwille van de haat. Het is de haat jegens westerse welvaart en een beschaving die met allerlei gevoeligheden van religieuze aard geen rekening wenst te houden. Je kunt je in elk geval afvragen of het een goed idee is juist op zo'n moment opnieuw tienduizenden mensen toe te laten, wier loyaliteit nu of in de toekomst twijfelachtig is, niet eens uit kwade wil, maar vanwege achtergrond, religieuze affiniteit of wereldbeeld. Aan te nemen valt dat zulks bij een deel ervan vermoedelijk een probleem zal zijn. Ook als het gaat om 1 procent, hebben we het nog over een aanzienlijk aantal. Er zijn trouwens genoeg andere redenen om een eind te maken aan die doodstille toevloed van ontheemden. Eén van de veelvuldig herhaalde refreinen - afkomstig soms van weldenkende mensen - is dat wij nu eindelijk eens meemaken wat in Syrië al zo lang gebeurt. Maar wat daar gebeurt, is in laatste instantie niet onze verantwoordelijkheid: de Syriërs doen het elkaar aan en het soort schorem dat daar aanslagen pleegt, is hetzelfde soort schorem dat het hier doet. Misschien moet iemand ook Erdogan eens bestraffend toespreken en hem, in plaats van geld te bieden en visumvrij reizen, laten voelen dat het menens is. En wellicht is het ook geen slecht idee Saoedi-Arabië eens aan te pakken, want dat is de ideologische bron van het kwaad. Maar onze politici, die in het verleden verantwoordelijk waren voor zoveel domheid, zullen nieuwe domheden niet afzweren, want ze zijn eraan verslaafd geraakt. En naar die ene gek, die het per ongeluk bij het rechte eind heeft, luisteren ze pas als de terreur Nederland heeft bereikt, iets waar je alleen maar op kunt wachten in de hoop dat je zelf gespaard zult blijven. Die kans is groot, dat is een troost. Of niet?

BEN IK WEL RECHTS GENOEG?

dinsdag 6 oktober 2015
Het sneue soort mensen dat zich verzet tegen de komst van de vele asielzoekers behoort, zo las ik opgelucht, tot de onderlaag van de bevolking, waarvan de sociaal gedepriveerde, zwaar betatoeëerde leden van oudsher op Geert Wilders stemmen. Ik vermoed dat ze vooral uit Rotterdam afkomstig zijn. Maarre... als ik u hier nu - in vertrouwen, waar het geen kwaad kan - meedeel dat ik, hoewel ik mezelf niet tot die groep reken, toch erg tegen de komst van tienduizenden vluchtelingen ben en die zelfs beschouw als een ramp, wat voor conclusie trekt u dan? Geeft u het maar toe. Toch, ik kan het niet helpen, ik tob er wel over. Ik vind dat velen erg lichtzinnig doen over die tienduizenden asielzoekers. Wordt het misschien niet eens tijd dat er een beschaafde partij komt die zich ertegen uitspreekt? Gewoon in ronde bewoordingen?

In de vele dagbladen die ik tot mij neem en die toch echt uit alle windstreken afkomstig zijn - nou ja, even tellen, uit zes - vind ik maar weinig terug van de zorg die mij kwelt. In de Duitse merkwaardig genoeg nog het meest. Hoewel, misschien is dat niet zo merkwaardig. Het kan wel zijn dat er op andere, minder frisse locaties in het medialandschap een hardvochtiger discussie plaatsvindt, maar daar kom ik nooit. En ofschoon ik niet erg gevoelig ben voor samenzweringstheorieën van welke aard ook – Elvis is echt dood, we waren op de maan, de derde toren is niet opgeblazen door duistere machten – kan ik het toch niet helpen dat ik in de gedragslijn van die nette media enig van boven gestuurd overleg bespeur: vooral geen paniek! Geen stemmingmakerij! En waar de media zodoende voortdurend naar verre, al dan niet onherbergzame streken afreizen om daar gewapend met camera en microfoon verslag te doen van de grote volksverhuizing, is er praktisch niemand die laat zien wie er hier allemaal in ons land verschijnt. Bij de grens heb ik nog geen camera waargenomen, terwijl dat misschien best interessant zou kunnen zijn. Hoogstens zijn er wat beelden van een opvangcentrum of is er een interviewtje met een zojuist aangekomene, die Engels blijkt te spreken. Maar iemand die met camera en microfoon een asielzoekerscentrum betreedt, desnoods clandestien, heb ik nog niet mogen zien. Het was alleen bij toeval dat we er getuige van waren hoe boze vluchtelingen rechtsomkeert maakten nadat ze een blik hadden geslagen op de sobere opvanglocatie, ik weet niet meer welke. Maar nergens krijg ik te horen waar de vluchtelingen precies vandaan komen, wat hun achtergrond is en hun status. Hoe vaak zijn het echtparen met kinderen? Hoe vaak jonge mannen? Welk deel komt echt uit Syrië? Wat is hun opleiding? In plaats daarvan krijg ik van allerlei wetenschappers te horen dat de vluchtelingen goed zijn voor onze economie en dat de Oost-Europese landen die hen weigeren ze juist het hardst nodig hebben. Wat zijn ze dom! Ik vind het helemaal niet dom. Ik vind het volkomen begrijpelijk. Alleen een Volkskrant-artikel, dat was ondergebracht op de opiniepagina’s, rekende voor wat de met de vluchtelingen verbonden kosten zijn en kwam op het naar mijn idee tamelijk bescheiden bedrag van rond de 25.000 euro. Per persoon uiteraard. Het zijn er in werkelijkheid natuurlijk miljarden. En nee, niemand kan me ervan overtuigen dat het niet zo is. Op de facebookpagina’s van mijn vele vrienden, semi-vrienden en kennissen bespeur ik – afgezien van éen enkele hysterische uitlating over de vermeende criminaliteit onder de vluchtelingen, als voorbeeld aangehaald dan van hoe diep mensen kunnen zinken - louter hartelijke instemming met hun komst. Zeker, ze zijn sympathiek, mijn Facebookvrienden. Maar nergens lees ik ook maar iets wat ik serieus kan nemen. Een oud-leerling van me nota bene – aardige kerel - trekt door Europa, doet als vluchtelingen-expert aan de Universiteit van Leiden verslag voor tv en in de krant, beschouwt de enorme aantallen als een fait accompli en verwijst dan steevast naar de Europese regelgeving. Nee, helaas, daar is op korte termijn niks aan te doen, iets waar hij trouwens gelijk in heeft. Een ander schrijft dat woorden als stroom en vloed onaangename associaties wekken, met een ramp! Maar ik vind het dus een ramp. Weer een ander bekijkt het vanuit de filosofische hoek en wijst erop dat het immoreel is onderscheid te maken naar de mate van lijden van de slachtoffers en dat ook wie hier om economische redenen heen komt, moet worden opgevangen. Er blijkt wel uit dat een academische titel geen garantie is voor intelligentie en al helemaal niet voor realiteitszin.

Op dit moment komen er per week naar ik heb begrepen ruwweg 3000 mensen binnen die om asiel vragen. Eerst maar wat aannames, waarvan ik vermoed dat ze op den duur door cijfers gestaafd zullen worden, al is dat in sommige gevallen lastig. Ik geloof om te beginnen dat het in de meeste gevallen niet gaat om door de nood gedreven asielzoekers. Ik vermoed dat een omvangrijk deel helemaal niet uit Syrië komt. En ik vermoed ook dat het in de meeste gevallen evenmin gaat om hoogopgeleiden, maar juist om degenen die om te beginnen al weinig te verliezen hadden. Het overgrote deel bestaat naar ik vermoed uit jonge mannen die door hun familie vooruit zijn gestuurd om hier kwartier te maken. Ze hebben her en der al vrienden en bekenden in het westen. Het geld voor de reis is door de hele familie bijeengebracht of ze beschikten er gewoon over. Het zijn landverhuizers. Velen van hen zullen binnen korte tijd gaan streven naar gezinshereniging, zodat elke vluchteling minstens drie anderen achter zich aan trekt, maar vermoedelijk meer. In de toekomst zullen hun kinderen daarmee doorgaan, door huwelijken te sluiten met anderen uit het moederland, die daar trouwens flink voor zullen gaan betalen, precies zoals Turken en Marokkanen ooit deden aan de hier woonachtige landgenoten. In Nederland woonachtig zijn is voor hen een winstgevende affaire. Aan de stroom vluchtelingen zal geen eind meer komen, integendeel, die zal alleen omvangrijker worden. Erdogan, de man die in alle stilte IS steunt en de Turkse journalisten die er verslag van deden, liet opsluiten, die er niet tegenop ziet zijn eigen bevolking over die kwestie te verdelen en een deel ervan ook nog de oorlog verklaart om een verkiezing te winnen, die legt onze vluchtelingen geen strobreed in de weg, want hij ziet de stroom met welgevallen aan. In elk geval zal de Nederlandse regering er op een gegeven moment toe over moeten gaan de grenzen te sluiten omdat er geen keus meer is. Dat zal trouwens nog niet eens meevallen, want die zijn natuurlijk zo lek als een mandje. En op medelijden van Duitsland hoeft op dit moment niemand in Europa meer te rekenen. Sterker nog: wij zullen op den duur vermoedelijk Duitse overloop gaan opnemen. In het laatste stadium zullen Duitse taxichauffeurs de vluchtelingen de grens over brengen. Tegen die tijd hebben we, zo vermoed ik, in éen jaar tijd tussen de 60.000 en de 100.000 mensen toegelaten die, ongeacht de uitslag van hun aanvraag, hier niet meer zullen vertrekken. Ik herhaal: het zijn grotendeels aannames. Maar voor een klein land waar het economisch gezien toch al slecht gaat, mag je dat best een ramp noemen. Ik geloof helemaal niet dat alle asielzoekers criminelen zijn; ik ben overtuigd van de ernst van het leed van een deel ervan, terwijl ik ook nog eens vind dat het westen er mede verantwoordelijk voor is door een domme en kortzichtige politiek. Maar toch... De onaangenaamheden die er het gevolg van zijn, komen in tweeërlei soort: structurele en incidentele. De bevolkings-samenstelling van de grote steden zal nog onevenwichtiger worden dan ze nu is. Als je maar genoeg Arabieren opneemt, ga je vanzelf lijken op landen in het Midden-Oosten waar ze vandaan komen. De vluchtelingen allemaal werk verschaffen, zal onmogelijk blijken, waarmee we aan een klasse die sociaal problematisch is en waarbij het vooral om niet-westerse allochtonen gaat, een andere toevoegen. De salarissen in de onderste regionen van de arbeidsmarkt zullen nog verder omlaag worden gedrongen. Nu al staat regelmatig de tolerantie die eigen was aan onze samenleving onder druk. Over Allah zullen we minder grapjes maken. De vluchtelingen zetten hier hun onderlinge strijd voort en dwingen ons partij te kiezen of de orde te bewaren. Maar over éen ding zijn ze het eens: elke volgende wilde Israëlische uitval zal hier repercussies hebben. We krijgen nog meer zwakke scholen, nog meer huisvestingsproblemen, nog meer zorgkosten. Want geld kosten zal het, zeer veel geld. Echt geld bovendien, dat je niet kunt uitgeven aan zaken die ook nodig zijn, terwijl de staatsinkomsten teruglopen. Het zal de welvaartsstaat verder aantasten, want de vluchtelingen zullen er nauwelijks aan bijdragen. Zij zullen bijna alleen maar geld kosten. Wij laten ons als dwergstaat te vaak behandelen alsof we een echt land zijn en dat is dom. Het is trouwens geen vanzelfsprekendheid dat mensen die hier ternauwernood zijn gearriveerd, dezelfde rechten krijgen als degenen die ze in generaties hebben opgebouwd. Dat kun je je alleen permitteren in uitzonderlijke gevallen, maar als de uitzonderingen regel worden, is het misschien goed daar eens over na te denken. En dan zijn er ook nog andersoortige onaangenaamheden, van meer incidentele aard. Dat Wilders iets zegt, wil niet per se zeggen dat het onwaar is, al is dat soms zo. Maar niet-westerse allochtonen zijn echt crimineler dan autochtonen. We krijgen meer overvallen op sigarenboertjes, meer pasgeborenen bij de vuilnisbak, nog meer verwarden op straat, meer ongevallen met verkeersdoden, meer geweld in het openbaar vervoer, meer uitkeringsfraude, meer terroristische dreiging en een hardere georganiseerde criminaliteit. Maar, wees getroost, daar krijgt u alleen mee te maken als u pech hebt en op het verkeerde moment op de verkeerde plaats bent. Van de rest hebt u alleen last. Voor wie toch al enigszins op de verkeerde plaats is, omdat hij woont waar hij woont, zal het risico – dat is waar - nog wat groter zijn dan het gemiddeld groter wordt. En wie nu de asielzoekers omarmt, moet niet meer klagen over de aardgaswinning in Groningen, over de bezuinigingen op de ouderenzorg, over de kwaliteit van het onderwijs. Die moet helemaal nergens meer over klagen. Ik heb naar mijn idee het recht te klagen. Ik wil u ten slotte – in vertrouwen – nog wel iets laten weten. Stiekem denk ik dat veel politici het van harte eens zijn met wat ik hier allemaal schrijf, al zouden ze het niet wagen het hardop te zeggen. Over twintig jaar misschien. Dan zegt iedereen: dat wisten we al lang. Daarom dacht ik: ik doe het nu vast.

HET VERDRIET VAN DUITSLAND

zondag 6 september 2015
Er zitten een paar ironische kanten aan Duitslands zachtmoedigheid jegens de vluchtelingenstroom in Europese richting. Een half jaar geleden nog reageerden Duitse politici met Pruisische hardvochtig op elke vorm van schuldkwijtschelding aan Griekenland, toch een bevriende natie, naar we mogen aannemen. Van de weeromstuit werd Merkel in de Helleense pers uitgedost met een Hitlersnor. En nu gaat datzelfde Duitsland, naar het lijkt zonder morren, in éen keer door de knieën voor de toevloed van om en nabij een miljoen mensen, die het een bedrag gaan kosten dat vele, vele malen groter is dan het zich ooit heeft bespaard met zijn budgettaire zuinigheid jegens de wieg der westerse democratie. Het gevolg zal ongetwijfeld ook nog zijn dat schuldenaren van Duitsland in de toekomst weinig financiële toegeeflijkheid meer te wachten hebben. En dan weten we ook dat de integratie van islamitische bevolkingsgroepen in de westerse samenleving allesbehalve een probleemloze zaak is. En terwijl heel Europa, vervuld van mededogen - met de vluchtelingen en met Duitsland - toeziet en begrijpt wat de achtergrond is van zoveel inschikkelijkheid, namelijk een immer voortdurend schuldgevoel vanwege de Tweede Wereldoorlog, ligt het voor de hand te denken dat juist degenen die daar toen het vooropgezette slachtoffer waren, met gemengde gevoelens de stroom van grotendeels islamitische vluchtelingen zullen bezien. Ik heb weinig sympathie voor het land Israël en de misdadige politiek die het voert jegens de Palestijnen; ik vind dat Nederland de diplomatieke banden er al lang mee had moeten verbreken, al geldt naar mijn idee hetzelfde voor Saoedie-Arabië, maar ik vind tevens dat die kwestie, gezien de politieke keuzes die onze leiders maken - behept als ze zijn met hetzelfde schuldgevoel - niet in Europa dient te worden uitgevochten, iets wat nu toch met regelmaat gebeurt, op straat, in Amsterdam-Oost en -West, in Parijse redactielokalen, in de Thalys. En het ligt voor de hand te denken dat zulks in toenemende mate zal geschieden. Het verschrikkelijke is dat domme en van een weinig vooruitziende blik getuigende politieke keuzes - Koeweit, Irak, Afghanistan, Libië, Egypte, Isis - mede verantwoordelijk zijn voor de huidige stroom vluchtelingen, zodat die er - terecht - op kunnen wijzen dat Europa mede oorzaak is van hun ellende. Ik was tegen elk van die ingrepen. En dan had het ook nog geholpen, als de EU tenminste op grootmoedige wijze een paar miljard had besteed aan de opvang in de regio, maar dat kon er evenmin af. In plaats daarvan stuurden we vliegtuigen. Nu zullen die miljarden noodgedwongen hier worden uitgegeven. Wat niet wegneemt dat verreweg het grootste deel van die vluchtelingen in kwestie profiteert van een unieke, hun mede door ons geboden gelegenheid om te doen wat ze ook zonder oorlog al wilden doen: hierheen komen namelijk. Duitslands toegeeflijke houding brengt bovendien andere Europese landen in grote verlegenheid. Waar geen enkel land zich een dergelijke toestroom zou kunnen en willen permitteren zonder de eigen welvaart ernstige schade toe te brengen, daar zullen we merken dat het, net als in economisch opzicht, wanneer het in Duitsland giet, bij ons regent. Europa had veel eerder maatregelen moeten nemen om die stroom in te dammen, eens temeer daar het dat op een gegeven moment toch zal moeten doen. Welbeschouwd vertoont het complete Europese politiek establishment op zo'n moment een hartgrondige lafheid, die ook wel enigszins typerend is voor politici die zelf eigenlijk helemaal niets besturen en wier idealen gratis zijn. Het had nooit zover mogen komen en tegen elke prijs voorkomen moeten worden, wat allerlei halve zolen ook roepen. Het is nobel om te zeggen: vang die vluchtelingen op, maar je betaalt er op termijn een hoge prijs voor, niet enkel in financieel opzicht. De landen in het midden-oosten zijn wel wijzer. Daar krijgen vluchtelingen een tent en een fles water. En daarom wil iedereen hierheen. Maar het is verschrikkelijk dom dat te accepteren. Wilt u per se goed doen? Wacht nog even, zou ik zeggen. Over een jaartje of zo, als Isis Damascus echt bedreigt, kloppen de christenen, druzen en alawieten uit het midden-oosten aan uw poort.

DOE-HET-ZELF-TERRORIST (2)

woensdag 26 augustus 2015
Edelachtbaard. U denkt dat ik een terrorist ben, maar dat is niet zo. Dat is een verschrikkelijk misverstand. Het schaap is geen leeuw, de ezel geen kameel. Wie de dag begint met zeven dadels, zal last hebben van gif noch magie. Wie de zachtmoedigheid in het hart heeft, houdt zich verre van geweld en haat. Edelachtbaard, ik ben een gelovige, zowaar Allah mijn God is en Mohammed zijn profeet. Vrede zij met u en de uwen. Ik ben een naar rust en eeuwig zieleheil hunkerende bewoner van Marokko die, door zijn ongelukkige vader ontrukt aan zijn geboortegrond, wel een tijdlang moeite heeft gehad te aarden in de westerse samenleving, maar daar ten slotte vollediger harte en ziel de keus voor heeft gemaakt. Zaag nooit aan de boom in de schaduw waarvan u zich koestert. Ik erken dat ik in het verleden ernstige fouten heb gemaakt, al heb ik ook gewoon veel pech gehad. Ik heb soms slechte dingen gedaan, omdat ik zoekende was. Nu ben ik niet meer zo, want ik heb de waarheid gevonden. Maar ik verzeker u, ik ben in het diepst van mijn hart een goed mens. Sommige van mijn beste vrienden zijn christenen. Laat mij u uitleggen wat er is gebeurd. Ik was in Brussel, waar ik vrienden bezocht, andere vrienden. Allemaal broeders die zich wijden aan liefdadigheid. Vrome gelovigen, dienaren van Allah. Op de terugweg naar het station kwam ik door een park. Ik houd van parken. Ik zit er graag vredig in de zon. Daar stond tegen de bank een tas. En in de tas bevond zich een groot en een klein schietwapen. Verbazing doortrok mijn hoofd. Edelachtbaard, wij Arabieren, wij zijn in sommige opzichten anders dan u, rijke christelijke westerling. Als we iets vinden, laten we het niet liggen. Ik heb in het verleden al zo vaak dingen gevonden en meegenomen. Ik ben er een keer voor veroordeeld omdat ik dacht dat ik iets gevonden had. God weet dat ik de waarheid spreek. Elke keer weer sta ik verbaasd als ik zie wat u, christenen, allemaal achterlaat voor wie het vinden wil. In de trein naar Parijs was ik nieuwsgierig naar de werking van de wapens die ik gevonden had, niet om ermee te schieten, maar om te kijken hoe ze in elkaar zaten. Ik had me al afgevraagd wat ik ermee kon doen en ik had besloten er de vele joden in Parijs mee te verdedigen. Ik werd onmiddellijk door vier man besprongen. Edelachtbaard, als ik een aanslag had willen plegen, denkt u dan dat ik me niet van tevoren had verdiept in de werking? Of gewoon de trein van Nijmegen naar Zaltbommel had genomen? De mannen sloegen me wreed en bonden me vast, als een dier. Zo sta ik hier voor u. Gelooft u mij! Ik had geen kwaad in de zin. Helpt het als ik me tot het christendom bekeer? Mijn baard afscheren, ook goed. Ik ben tot alles bereid!

DE WEG KWIJT

woensdag 8 juli 2015, Berlijn
Noord-Europeanen beweren vaak dat het de bewoners van de mediterrane luchtstreken ontbreekt aan realiteitszin. Dat is niet waar. Het probleem is juist dat ze hun verregaand idealisme paren aan een gezonde dosis werkelijkheidsbesef. Het idealisme geldt de wereld in het groot, het werkelijkheidsbesef bewaren ze voor zichzelf. In Nocera Inferiore, even buiten Napels, hangt dezer dagen, net als in zeer veel andere Italiaanse steden en dorpen, de Griekse vlag uit het gemeentehuis. Wij dienen te begrijpen dat burgers en bestuurders van het plaatsje sympathiseren met Griekenland, iets wat voor praktisch alle Italiaanse politici van links tot rechts geldt, van voormalig communistische linkse vaaghoofden tot gewone rechtse verwarden en velen van onbestemde politieke reputatie daartussen. Van die laatste groep zijn er in Italië veel meer dan gemiddeld. Ik zeg het zonder geestig te willen zijn: het ongeluk wil dat je als burger niet veel dieper kunt zinken dan te belanden in de stegen van Nocera Inferiore. Een vrouw bood me er ooit haar kind te koop aan. De politicus die er solidariteit demonstreert, heeft zojuist zijn oom tot ambtenaar benoemd, vraagt geld in ruil voor een af te sluiten contract en laat zijn minnares rondrijden in de dienstauto, wat goed gaat tot zijn vrouw erachter komt. Misschien was het zijn kind dat me werd aangeboden. Als dat geen realiteitszin is. Wie een Italiaanse krant leest, belandt, zeker als hij dat doet in Berlijn, maar Amsterdam kan ook, in een andere wereld en ik doel niet op de breedsprakige aandacht voor de alom falende infrastructuur of de verwaarloosde publieke ruimte, het slechte onderwijs, de tekortschietende ziekenzorg, al die problemen kortom waar de politici in hun autoblu zelf meestal geen hinder van ondervinden - noch in Italië, noch in ons eigen vaderland trouwens - ik heb het dus niet over de Romeinse metro, ik doel op de spookwereld der financiële flexibiliteit. De aanhangers ervan bevinden zich wereldwijd soms in totaal verschillende politieke kampen, al zijn ze in Europa bijna allemaal links. Al die pundits, die economen, die politici, ze zijn eensgezind: Europa moet gered worden en daar is een enorme geldinjectie voor nodig. De daardoor opgelopen schulden vormen op den duur geen probleem. In elk geval meestal niet voor degenen die de schulden hebben opgebouwd. Alle Amerikanen zeggen het ook en de Fransen, de Spanjaarden, de Italianen. Alleen een paar Noord-Europese hardliners bieden verzet. Italiaanse journalisten wijzen er ter verklaring van de noordelijke, protestantse hardvochtigheid op dat het Duitse woord Schuld, in tegenstelling tot de Italiaanse vorm, twee dingen tegelijk betekent: morele schuld en financiële. En dan vergeten ze nog dat het met een hoofdletter geschreven wordt. Het Griekse nee is geen nee tegen Europa, het is een ja voor een andersoortig Europa. Hoe zat dat trouwens ooit met het Franse en het Nederlandse nee? Misschien was dat een stem voor een ander andersoortig Europa.

Wat zichtbaar wordt zijn twee compleet verschillende economische opvattingen. De noordelijke opvatting is dat je wat je uitgeeft, moet kunnen betalen, bij voorkeur direct, in elk geval op korte termijn. Je moet het niet alleen kunnen terugverdienen, je moet er iets voor vervaardigen en daar zoveel aan overhouden dat je ervan kunt leven. Het geld regeert de politiek. De zuidelijke is dat als je maar investeert, bij voorkeur op zo grootschalig mogelijke wijze, die investeringen zich terugverdienen door de groei der werkgelegenheid en dus der economie. De politiek regeert het geld. De dienstensector wordt in dat soort landen niet beschouwd als een kostenpost, maar als economische vitamine. De in het noorden ver doorgevoerde privatisering daarvan is een poging de ermee verbonden kosten op de burger af te wentelen. Of u dat een geslaagde onderneming vindt, moet u zelf beoordelen. Het is bij dat alles vervelend dat het succes van de economie waar de strenge opvatting wordt gehanteerd, alleen al daardoor de logica van de minder succesvolle ondergraaft. Dat Italië de rente op zijn immense staatsschuld kan betalen, is te danken aan de kracht van de Noord-Europese economieën, kracht die enkel in stand wordt gehouden door de voorlopig onuitputtelijke fondsen van de ECB, die daarvan de grotendeels noordelijke neerslag vormen. Want tegelijkertijd - oh realisme! - noteren dezelfde Italiaanse kranten met enige zorg de licht stijgende spread, de dalende koers van de euro, ze constateren dat het vooral de zuidelijke beurzen zijn die verlies lijden en ze vrezen dat, zodra Griekenland uit de euro verdwijnt, zijzelf als volgende zorgenkind boven komen drijven. Uit die vrees spreekt, zonder het hardop te zeggen, de angst dat al die noordelijke hardliners misschien wel gelijk hebben. Ook in Nederland bestaat er een groep – nu meestal linkse – burgers, die voor kwijtschelding van Griekse schulden is, iets wat natuurlijk op den duur toch te gebeuren staat, omdat het onontkoombaar zal blijken. Het zijn dezelfden die vinden dat wij een veel ruimhartiger asielpolitiek moeten bedrijven en veel groener moeten worden. Dat het met Nederland slecht gaat, in alle opzichten, dat de crisis in werkelijkheid helemaal niet voorbij is, dat de huizenmarkt daarvoor geen serieuze aanwijzing is, dat wij bezig zijn onze economisch bevoorrechte positie te verliezen en in alle opzichten een bijwagen van Duitsland aan het worden zijn, daar hebben ze geen boodschap aan. Ze zullen beweren dat zulke politieke standpunten helemaal geen geld kosten, maar het juist opleveren. De vergroening en de toevlucht van asielzoekers levert rendement op, beweren ze. Kijken zulke mensen wel eens om zich heen, vraag je je af. Komen ze wel eens buiten? Ze stellen zich in wezen op het zuidelijke standpunt. Meestal hebben ze zelf echter een noordelijk inkomen. Waar het allemaal van betaald moet worden, daar weigeren ze serieus over na te denken, net als al die anderen die vinden dat Europa niet alleen het Europa van de banken is. Dat vind ikzelf ook, en ik vind het echt; en ik acht mezelf nog steeds links; ik ben er ook voor ze veel harder aan te pakken dan nu gebeurt, want ze zijn mede verantwoordelijk voor het ongeremd oplopen van de Griekse schulden, iets wat politici allemaal toestonden. Maar ik weet ook dat ondertussen de rekeningen betaald moeten worden en dat als je daartoe niet in staat bent, je er op den duur onder gaat lijden. Wie wil weten hoe, gaat maar naar Italië. Ik houd veel van het land en van het beste deel der bewoners, maar wie wil weten hoe het mis kan gaan, hoeft er maar een tijdje te verblijven en hij weet hoe laat het is.

Ik ben nog steeds voor Europa, zij het voor een kleiner. Maar zin erover te klagen dat onnozele en weinig realistische policiti het veel groter hebben gemaakt dan verstandig was, heeft het niet, want er is geen weg terug. Het traject dat Europa gaat afleggen, wordt steeds duidelijker zichtbaar. En die weg zou elk verstandig mens met zorg moeten vervullen. Binnen enkele jaren verlaat Engeland de EU, waarmee Nederland een belangrijke bondgenoot verliest. Wij hebben nu al geen keus dan Griekenland te redden en over een jaar of wat ook Italië, want de redding van Griekenland zal voor Italië enkel een aanmoediging zijn door te gaan op de ingeslagen weg. Italië is Griekenland in het kwadraat. Schuldenherschikking zal nog populair worden en we zullen met enige vertedering terugdenken aan de eerste Europese aflevering ooit. Weet je nog, zullen we gnuivend zeggen, Griekenland? We zullen er geleidelijk toe gedwongen worden de ECB eigen waardepapieren te laten uitgeven, zodat we ons kunnen meten met de V.S., proces waarin nu al geleidelijk, zonder dat er veel publieke aandacht voor is, de ene na de andere stap wordt gezet, elke stap onomkeerbaar, zodat die bank zelf op den duur gevuld zal zijn met rommelonderpand, vooral afkomstig uit al die zuidelijke landen. De bank zal niet langer worden gerund door bankiers, maar door politici, iets wat nu ook langzaam maar zeker zichtbaar wordt. Draghi is al lang geen onafhankelijke bankier meer. Daarmee zal Europa na verloop van een aantal jaren in dezelfde situatie terechtkomen waarin zich nu al die Zuid-Europese landen bevinden. Want de echte economie doet niet aan sprookjes. Die echte economie, dat zijn de multinationals, de grote bedrijven, de beleggers, de beurzen, het zijn de beleggingsfondsen die voor uw pensioen zorgen, dat bent u in laatste instantie zelf. De laatste stormloop zal gericht zijn op de ECB zelf, maar dan zijn we jaren verder en ik geloof niet dat ik het nog zal meemaken. Na de redding van Griekenland zal de euro wel kortstondig opleven. En over een jaar of wat na de redding van Italië ook. Maar op veel langere termijn is de euro een verloren geldeenheid, die maar weinig meer waard is en die zelfs door Duitsland niet meer gered kan worden. Want tegen die tijd is Duitsland zelf failliet.

01 Pieter Bruegel (ca. 1525/30-1569) De parabel van de blinden, 1568. Tempera op linnen, 86 x 156 cm. Gesigneerd linksonder: Bruegel, M.D.LXVIII. Napels, Museo di Capodimonte. Bron: Manfred Sellink, Brueghel, The complete paintings and drawings, nr. 165. Ludion/Abrams 2007

Brueghel, De parabel van de blinden, 1563

02 Pieter Brueghel (ca. 1525/30-1569) De parabel van de blinden, 1568. Detail.

Brueghel, De parabel van de blinden, detail, 1563

VOOR DE BÜHNE

zondag 21 juni 2015
Natuurlijk gaat Griekenland niet uit de euro. De enige echt interessante kwestie is het hoogstens wat er gebeurt zodra dat duidelijk wordt. Wanneer, vraagt u? Ik gok op 20 juli. Alle betrokken partijen hebben er op dit moment belang bij aan hun achterban te tonen dat ze bereid zijn hun huid zo duur mogelijk te verkopen. Zowel Merkel als Tsipras moet zich de haviken van het lijf houden. Maar wat dan? Zou het kunnen dat Griekenland vervolgens over twee jaar of zo zelf de handdoek in de ring gooit, als gebleken is hoe zwaar de offers zijn die het moet brengen? En het er niet meer bij gebaat is in Europa te blijven, omdat het er alles, maar dan ook echt alles, uit heeft gehaald wat erin zit? Het zou me niets verbazen. De Griekse pensioenen behoren niet alleen tot de duurste van Europa, met 16 procent van het BNP, ze worden maar voor 38% gedekt door bijdragen van de burger. 75% van de Griekse begroting gaat op aan uitkeringen en pensioenen. De staatsschuld is nog groter dan die van Italië, 190%. Dat is natuurlijk de echte kwestie. Zolang Griekenland blijft, kunnen Frankrijk en Italië opgelucht adem halen, al geloof ik niet dat ze tot nu toe echt hebben getobd. Want de financiële staat van die twee landen is de eigenlijke reden dat Griekenland niet zal vertrekken. Zou dat gebeuren, dan steekt het speculatiespook weer de kop op en dan kan Draghi geld storten zoveel hij wil, dan is er geen redden meer aan. De financiële wereld is er voorlopig zozeer van overtuigd dat Griekenland blijft, dat de spread van bijvoorbeeld Italië nauwelijks opliep. Waar Europa misschien hoopt dat een run op de Griekse banken het land tot inkeer zal doen komen, hoopt Tsipras wellicht dat de financiële markten alsnog overtuigd raken van zijn onwil compromissen te sluiten, met als gevolg dat die spread flink gaat stijgen, zodat Europa toch nog reden heeft zich echt zorgen te maken. De rest is theater. Er is er maar éen die echt gelooft dat Griekenland uit de euro zou kunnen vertrekken en dat is Mark Rutte, ons schaterende leeghoofdje. Die wordt, ergens rond eind juli schat ik, op de hoogte gebracht, door Merkel of zo. Als het al in de kranten staat uiteraard.

DE KONT VAN EUROPA

zondag 14 juni 2015
Vliegt u alleen als het niet anders kan? Kijkt u graag uit het raam wanneer u naar den vreemde reist, met ondertussen een boek of een krant in de hand wellicht, zo nu en dan een tersluikse blik werpend op een schone passante? Maar wilt u toch een beetje opschieten? Dan kunt u beter emigreren, want pas geruime tijd nadat u in het buitenland bent gearriveerd, maakt u vaart. Gaat u naar België, dan boemelt u de pakweg 200 kilometer naar Brussel in drie uur en een kwartier. Pas daar begint blijkbaar het buitenland, want over de 300 van Brussel naar Parijs doet er u zo’n anderhalf. Wilt u naar Duitsland? Over de 270 kilometer naar Keulen draalt u, als u geluk hebt, twee uur en drie kwartier en pas als u doorreist naar Frankfurt legt u de resterende 200 kilometer af in een uur. Maar dat wist u natuurlijk allemaal al. Ik hoor u zuchten. Hoe zou het met de voor het Fyra-drama verantwoordelijken aflopen? Met al die bewindvoerders en zakenlieden? “Ze moesten ze standrechtelijke executeren. Ze hebben voor honderden miljoenen door de goot gespoeld.” Dat zei mijn broer, de havik. Hij was ook voor het ingrijpen in Joegoslavië, in Irak, in Libië, in Syrië. Ik niet. Ik heb hem erop attent gemaakt dat de tenuitvoerlegging van zulke hardvochtige straffen bij de huidige staat der Nederlandse rechtspraak - waar achter de balie steeds meer vrouwelijke rechters zitten die, zo valt me vaak op, nog nauwelijks uit hun woorden kunnen komen, maar die het inmiddels de geuniformeerde wetsdienaren wel hebben verboden te schieten op een vluchtend Marokkaans straatrovertje - niet erg waarschijnlijk zijn. Je mag ze wel pakken, maar je moet per se achter ze aan en ze met blote handen vangen. Ziet u het voor zich? Zo is het ook met de Fyra-daders. Politici zowel als bedrijfsleiders rijden per definitie in een Audi, een BMW of een Mercedes, maar onze treinen wilden ze in Italië halen. De zware industrie hebben ze verkocht naar het buitenland. Wij maken niets meer. Alleen videospelletjes. Welbeschouwd wordt er met de kosten van de in het leven geroepen Fyra-commissie gewoon nog een extra bedrag door het riool gespoeld, want de uitkomst staat vast. Iedereen heeft het gedaan. En zo is het ook. Wie als dagelijks mens in zijn beroepsmatige bezigheden zo verschrikkelijk zou falen, zou op staande voet ontslagen worden. Maar die klunzen maken promotie. Alle betrokkenen hebben net als toen een diepe minachting voor elkaar en samen voor de burger. In een trein rijden deden ze toch al niet. Herinnert u zich nog de leus die de Nederlandse politici onze natie ooit toebedachten: Gateway to Europe? We weten nu hoe we dat moeten opvatten.

LEK

donderdag 23 april 2015
Wie schrijft, schrijv' in den geest van deze zee, of schrijve niet, zo dichtte Marsman over het water waaroverheen zovelen zich nu al tijden lang massaal in Europese richting wagen. En dat is alleen het opvallendste deel van de vloed, maar niet het omvangrijkste. Wat zou hij ervan hebben gevonden, de dichter, kort voordat hijzelf een overtocht waagde tijdens welke hij ook verdronk, ook in het ruim van een schip, op een moment dat de cultuur gelijk Atlantis zonk? Ook op zo'n moment, zeg ik in de wat somberder stemming waarin ik nu verkeer. Want zo lijkt het soms gesteld met ons maansteenrif. Het had Marsman net als zovele van zijn denkende en schrijvende tijdgenoten grote moeite gekost zich tot de democratie te bekeren en van ganser harte was het niet gebeurd. Wie heden ten dage in het verleden steun zoekt voor het aan alle zijden belegerde Europa, vindt daar maar weinig troost. Maakt u zich wel eens zorgen over ons werelddeel? Ik wel. Zijn de middelpuntvliedende krachten waardoor Europa nu lijkt te worden verscheurd de groeipijnen van de eensgezindheid die onder de eigenaardige tucht der Europese regelgeving met harde hand is afgedwongen? Of tekent zich steeds zichtbaarder af dat - terwijl financiële belangen noord en zuid verdelen en oude wonden open halen in plaats van helen, terwijl het onderhoud dat onze geldeenheid vergt de economie ondermijnt en het zwaartepunt van het continent zich al doende verplaatst, zuid zich sluipenderwijs meester maakt van noord, terwijl aan de rand van Europa een burgeroorlog woedt en er ver weg een slapende reus ontwaakt, er binnen heel wat Europese naties zelf omvangrijke groepen bestaan die zich op zijn best onverschillig, maar vaak vijandig opstellen tegenover wat je lange tijd als gedeelde cultuur mocht beschouwen, zodat schrijven in de geest van deze zee een hachelijke bezigheid aan het worden is; en dat allemaal terwijl de randen ervan worden bestormd door honderd-duizenden die zich hier willen vestigen en van zulk een cultuur geen enkel besef hebben - of tekent zich af dat Europa, als het al iets was, bezig is te bezwijken onder de last van die zich tegen elkaar in bewegende krachten? Velen die mededogen bepleiten jegens de stroom van immigranten lijken de mening toegedaan dat zulk een toevloed een tijdelijk verschijnsel is. Ik geloof dat niet. Want behalve de landen die zich aan het ontvangende eind bevinden, hebben alle andere betrokkenen belang bij de gestage stroom, al is het soms alleen maar omdat Europa er geen belang bij heeft. En dat betekent ook dat er, of je dat nu wilt of niet, een moment komt dat aan een dergelijke toestroom een halt toegeroepen moet worden. En dat betekent dat je het beter nu kunt doen. Wees barmhartig voor wie je opvangt, in de geest van deze zee, maar vastberaden jegens hen die van zins zijn zich hierheen te begeven. Maar doe dat vooral snel en desnoods hardhandig.

HET EUROPA DER BANANEN

maandag 19 januari 2015
Het is opmerkelijk dat een praktisch geheel door bergen omgeven dwergstaat, waarvan de belangrijkste bijdrage aan de wereldcultuur naar bekend wordt gevormd door de koekoeksklok en de kaasfondue er plotsklaps op zo drieste wijze toe besluit het zinkende Europese schip te verlaten. Want terwijl de euro alsmaar omlaag beweegt en zich voor het eerst sinds lang weer onder de entreewaarde bevindt, besloot het kantonvolk de koppeling met onze munteenheid los te laten. Zwitserland had er genoeg van opgescheept te zitten met onze euro en hoewel de biljetten inderdaad uitzonderlijk lelijk zijn, zal dat wel niet de reden zijn geweest. Van de weeromstuit steeg de waarde van de Zwitserse franc in elk geval met 30 procent, al zou je natuurlijk ook kunnen volhouden dat de euro ten opzichte van de Zwitserse franc met 30 procent daalde. Het moet zuiver toeval geweest zijn dat het feit zich voordeed éen dag nadat het Europese Hof van Justitie - u weet wel, dat Luxemburgse gezelschap met uit elk land éen rechter - had laten weten dat het Outright Money Transfer-programma (OMT) van de Europese Centrale Bank niet onwettig was. De ECB mag - onder bepaalde voorwaarden - waardepapieren van deelnemende landen gaan kopen. De beleggers zullen opgelucht adem halen, zeker na de Zwitserse klap die ze te verwerken kregen. En veel politici ook, zij het niet die hier in de buurt. Ooit werd het als not done beschouwd dat de ECB op die manier zieltogende lidstaten uit de brand hielp en naar de verkeerde poltici luisterde. Het Duitse grondwettelijk hof in Karlsruhe (het Bundesverfassungsgericht) had om de uitspraak gevraagd en kreeg nul op het rekest, al mag de aankoop ook nu alleen maar op de zoals dat heet secundaire markt en niet direct van landen zelf. Maar veel verschil maakt dat niet, als die landen ze eerst zelf wegdoen, want dan is het effect hetzelfde, reden waarom Duitsland en Nederland vonden dat het niet kon. Nu mag het dus, al gaat het bij de uitspraak nog maar om een advies. Het hof oordeelde dat de rechterlijke instanties terughoudend moeten zijn bij oordelen over de kwestie omdat ze de expertise en ervaring missen die de ECB op dit gebied heeft. Dat is natuurlijk grappig, want die expertise is er helemaal niet, aangezien de ECB op dit punt geen enkele ervaring heeft. Het is in Europa op deze schaal nooit eerder gedaan. De International New York Times schreef fijntjes dat het hof op die manier wellicht ook bescherming wilde verschaffen tegen procedures van lagere (lees: nationale) rechtbanken. Zoals bijvoorbeeld het Hof in Karlsruhe. En daar zitten we dus met ons eurootje, terwijl Fransen en Italianen de geldmachine beheren, aan Quantative Easing gaan doen, honderden miljarden in een put gaan storten, in de hoop dat het geld ooit een bodem raakt, maar waardoor de waarde van uw euro nog verder zal gaan dalen, vooruitzicht ongetwijfeld dat de Zwitsers ertoe bracht het vege lijf te redden nu het nog kon, ondanks de schade die er op korte termijn in het thuisland door wordt aangericht. Dat uw vakantie naar Amerika duurder wordt en mijn abonnement op de New York Review ook, ach, wat zal ik zeggen. Maar dat de Nederlandse pensioenpot er op den duur wel eens flink onder kon gaan lijden, dat is vervelend. Zo gaan we eindelijk lijken op Italië, maar zonder zon. De roofbouw die de landen rond het Middellandse Zeegebied traditiegetrouw op hun geldeenheid pleegden en die ertoe leidde dat u er zo goedkoop op vakantie kon, maar de bewoners zelf niet zoveel te makken hadden, is nu tot Europese staatspolitiek verheven, naar het voorbeeld van de VS en het Verenigd Koninkrijk overigens, al is er een belangrijk verschil. De ECB heeft geen eigen waardepapieren die het kan opkopen, zoals daar wel werd gedaan. Draghi moet de papieren van anderen opkopen. De vraag is dan ook hoe hij te werk zal gaan. De International New York Times zette de drie mogelijkheden in een artikel van 15 januari op een rij. De simpelste oplossing zou het zijn als hij gaat kopen naar rato van het aandeel in de Europese Bank van elk van de lidstaten, gemeten naar bijvoorbeeld bevolkingsaantal en bruto nationaal product. Maar daarmee zou de ECB grote hoeveelheden Duitse papieren moeten kopen, die toch al zo in trek zijn, met als gevolg dat de waarde daarvan nog verder gaat dalen, wat nauwelijks meer mogelijk is. Duitsland alleen al heeft een aandeel van 18 procent in de ECB. Een tweede mogelijkheid zou het zijn alleen die papieren te kopen van landen waarvan die het waardevolst zijn. De ECB zou andere beleggers op die manier dwingen hun geld te gaan besteden aan de papieren van mindere waarde, van de zwakkere landen dus, maar het is niet zeker of dat ook echt zou gebeuren. Ik geloof niet in die mogelijkheid. De reden dat de ECB Italiaanse waardepapieren gaat aanschaffen, is juist dat verder niemand ze wil hebben. Een derde mogelijkheid zou het zijn papieren te kopen naar rato van de schuld die landen hebben: hoe hoger de schuld, hoe groter de aankopen. Daarmee zouden de zwakste economieën er het meeste baat bij hebben. Het zou betekenen dat de Italiaan Draghi uitgerekend Italië de meeste steun zou verschaffen. Het Financieele Dagblad parafraseerde op 14 januari een econoom van Goldman Sachs: De verdeling van het opkoopvolume zou volgens hem kunnen gebeuren op basis van het kapitaalbelang van de lidstaten in de ECB. Zo moet worden voorkomen dat bepaalde landen een voorkeursbehandeling genieten. Ik geloof er niks van. Bij dit alles is het zeer de vraag wat precies het effect zal zijn van die aankopen, volgens welk systeem ook. Italië kreeg al flexibiliteit toegezegd voor wat betreft de staatsschuld, maar dat was niet nodig, want dat recht had het land zich al toegeëigend. Italië betaalt er een belangrijk deel van zijn economische hervormingen mee. Zoals gewoonlijk. En dat wordt nu alleen maar gemakkelijker. Oud-directeur van de Nederlandse Bank Wellink sprak zich al tegen Draghi's plannen uit in de Telegraaf. Maar wat Nederlanders en Duitsers vinden, doet er al tijden niet meer toe. Die mogen alleen nog betalen, maar pas als het ooit echt mis gaat. Dat is een troost. Of niet?

CHARLIE HEBDO

vrijdag 9 januari 2015
Wie keihard in zijn gezicht wordt geslagen en daarna oproept tot verzoening, moet in een merkwaardige geestesstaat verkeren, maar is er in elk geval beroerd aan toe. Beschouwt u dit als therapie, als een soort stille mars waarvoor u niet de deur uithoeft. Of het schorem dat Charlie Hebdo overviel, echt vond dat een karikatuur van Mohammed met de dood bestraft moest worden, is de vraag. Zelf vrees ik dat ze dachten van wel. Want erg intelligent waren ze niet, van een zeer grondige voorbereiding leek minder sprake dan werd beweerd en of ze wel zo goed getraind waren als de opgewonden persberichten maar bleven vermelden, waag ik ook te betwijfelen. Ik vermoed dat hun voornaamste inspiratie bestond uit veelvuldig bioscoopbezoek en het heidense Hollywood. En een scheutje IS uiteraard. Iemand die op de grond ligt in het voorbijgaan in het hoofd schieten is in die kringen cool. Maar in eerste instantie vergisten de twee sukkels zich in het adres en liepen ze een naburig bedrijf binnen. Na hun bloedbad lieten ze in de auto een identiteitsbewijs achter. Alsof ze een dagje uit vissen waren, hadden ze een paar extra schoenen bij zich, waarvan er éen uit hun gestolen autootje viel. Roerend moment van onverwachte menselijkheid. Ik vermoed dat de belangrijkste voorbereidende actie bestond uit de aanschaf van een nummer van Charlie Hebdo, om de namen van de te vermoorden medewerkers te noteren, wat ik persoonlijk een grappige gedachte vind, al is de daad nog zo afschuwelijk. Ziet u de twee loosers bij de kiosk staan? Ofschoon de overval alom werd gepresenteerd als een aanslag op de vrijheid van meningsuiting, was het dat niet. De vrijheid van meningsuiting staat of valt niet met een plaatje van Mohammed in een krant, al kan het geen kwaad er af en toe éen op pagina 1 te tonen en getuigt het van weinig moed om ze uitgerekend op het moment dat je wordt uitgedaagd ergens binnenin te verstoppen. Maar de vrijheid van meningsuiting bestaat er toch vooral uit dat journalisten kunnen schrijven wat ze willen. Voor wie in Nederland van kranten houdt, wordt die vrijheid eerder bedreigd door de commercie, door beleggers, door financiële belangen, door kneuzige hoofdredacteuren die hun ooit beschaafde krant reduceren tot een armoedig reclameblaadje en door de totale onverschilligheid van de politiek voor wat er met de kranten gebeurt, dan door een stelletje halve zolen die nauwelijks kunnen lezen en schrijven. Hun terreur heeft met dat plaatje niets te maken. Andere aanleidingen voor geweld zijn er in overvloed. Er is niet veel moed voor nodig om met een kalasjnikov een ongewapende tijdschriftredactie te overvallen. Ik ben geen terrorisme-expert, maar als u mij zou vragen hoe ik een redactiebureau zou willen beveiligen, zou ik niet af en toe een auto laten langsrijden en ik zou geen agent voor de deur zetten. Ik zou mijn beveiliging in het verborgene regelen, maar zo dat je de bewakers tegenkomt als het nodig is en ze als eersten de gelegenheid krijgen het vuur te openen. Welk deel van onze islamitische medeburgers een dergelijke moordpartij toejuicht, kun je je afvragen. Maar ik ben bang dat degenen die het hardop deden, daarvan maar een zeer klein deel vormden. Ik vermoed dat het er veel, veel meer zijn dan de meeste mensen willen geloven, maar gelukkig ook weer veel minder dan Geert Wilders denkt. Dan zijn het er nog best veel en dat is een serieus probleem. Welbeschouwd is dat het enige echte probleem. Ik vermoed dat we spreken over tientallen procenten van onze in oorsprong niet-westerse allochtone bevolking, daaronder – wat erger is - veel toekomstige volwassenen, de jongeren namelijk. In zulke kringen heeft men nauwelijks weet van een aanslag in Parijs, want het kijkt geen westerse tv en onze kranten leest het niet. Alleen als er een verkeerd plaatje in verschijnt. Velen van hen verafschuwen de westerse beschaving. Ik vrees bovendien dat er verder naar het oosten met een zeker gevoel van voldoening naar de aanslag zal zijn gekeken, al is het maar omdat het prettig is je eigen achterbuurtellende bij je beschaafde buren terug te zien. Maar natuurlijk ook omdat de mentaliteit die daar wordt gepropageerd en met geld en middelen ondersteund de moeder is van zulke terreur. Sommige van die landen zijn onze bondgenoot. De kranten zullen er schrijven dat de daders als islamieten verklede joden waren. Kijk maar: ze vermoordden zelfs een islamiet. En hier? Een stille mars als protest tegen zo’n moordpartij is aandoenlijk, maar de inspiratie ervoor getuigt van net zo weinig intelligentie als de misdragingen der daders. Het is even zinvol als een stille tocht na een overval op een juwelier of een windhoos. Het echte probleem is natuurlijk hoe je de grote aantallen potentiële zelfmoord-kandidaten, al die rancuneuze kneuzen die te dom waren voor welke vorm van onderwijs ook, die voormalige sigarenboer-berovers, al die auto-in-brandstekers tijdens een rustige oudejaarsnacht, die kleine krabbelaars in de semi-criminaliteit van Marokkaanse en Turkse herkomst die na een leven vol mislukkingen toch nog Allah omhelzen - of, want die zijn er ook, al diegenen die intelligent genoeg waren om het onderwijs te volgen, maar desondanks hadden besloten u en mij te haten - hoe je die de pas afsnijdt. Dat is al erg genoeg, wat heet: het is verschrikkelijk, maar het is toch goed om het probleem in zijn ware proporties te zien. Zelf zou ik voorlopig geen gevangenissen sluiten en ervoor zorgen dat er in de grote steden een kazerne aanwezig blijft. Ik zou op de politie niet al te veel bezuinigen. Ik zou de IS-strijders laten gaan en staan waar ze wilden, maar hun wel het staatsburgerschap afnemen. En hun ouders ook. Ik zou mijn diplomatieke relaties met sommige landen herzien. Ik zou de grenscontrole weer in ere herstellen. Ik zou niets meer over godsdienst willen horen. Belijd de godsdienst die u wilt, maar doe het in stilte en onderschrijf luid en duidelijk onze waarden. Zoniet, doe het elders. De westerse democratie is geen keuzemenu waar je alleen bestelt wat je uitkomt, terwijl je de rest afwijst. En ik zou - hoe vreemd het in dit verband ook moge klinken - in die afdelingen van het onderwijs waar onze allochtone medemens de meerderheid vormt, met zeer harde hand de autoriteit van het wettige gezag herstellen, ook, of juist, als dat in handen van vrouwen is. Maar nee, u hebt gelijk, dat zal allemaal wel niet gebeuren. In plaats daarvan krijgen we dus een stille mars. Een therapeutische stille mars.

ALLES WAT NIEUW IS, IS SLECHTER

dinsdag 30 december 2014
Karel van het Reve, zaliger, wijdde ooit een stukje aan nieuwe dingen. Nieuwe dingen zijn meestal beter dan oude dingen. Maar eigenlijk ging het over kunst. De portee ervan was nu juist dat de kunst een uitzondering vormt op de regel. Wat voor wasmachines en tv’s geldt, geldt niet per se voor nieuwe kunst. En zo is het natuurlijk ook. Of misschien wel: zo wàs het ook. Ik heb zin om een bladzijtje flink te zeiken. Toegegeven: over de een paar jaar geleden door mij aangeschafte nieuwe wasmachine en tv heb ik nog geen klagen gehad. Ze functioneren voorlopig vlekkeloos. Mijn oude Miele en Sony begaven het na respectievelijk 28 en 18 jaar en ik zag daarin aanleiding een nieuwe machine van hetzelfde merk en in precies dezelfde kwaliteitscategorie aan te schaffen. Het kost wel wat, maar dan heb je er verder geen omkijken meer naar, wat ik een zeer Hollandse formulering vind, net als: goedkoop is duurkoop. Maar onlangs begaf mijn cv-ketel het, HR, combi, die van 2002 dateerde. Ik was over de Vaillant in kwestie altijd tevreden geweest en zag zodoende geen reden om er éen van een ander merk aan te schaffen. Maar het nieuwe ding (inclusief installatie voor € 1750) blijkt duidelijk van mindere kwaliteit. De eerste dag dat het echt koud was, had ik de thermostaat op half acht gezet en kwam ik om acht uur uit bed. De temperatuur in de kamer was 18 graden, in plaats van de gewenste 21. Er komt minder warm water uit mijn douche. Als ik iets te veel koud water bij meng, is het al mis. De klokthermostaat – eveneens van Vaillant - die door de installateurs tegelijkertijd was opgehangen, bleek een miezerig machientje te zijn dat is ontworpen door een sadistische manager die heeft gepoogd de productie zo goedkoop mogelijk te houden. Het ding heeft twee drukknopjes en een draaiknop. Daar zitten tal van programma’s achter, maar hoe je de temperatuur voor zes uur ’s ochtends na 12 uur ’s nachts per programma kunt instellen, heb ik nog steeds niet kunnen ontdekken. Of je ketel brandt, kun je er niet op zien. Je kunt er alleen op zien dat de gewenste temperatuur nog steeds niet is bereikt, wat vaak het geval is. Een handige knop als vandaag als zondag  zit er niet op. Er zit geen enkele handige knop op. Tot mijn spijt hebben de monteurs mijn oude, nette Honeywell meegenomen die vergeleken met het nieuwe kreng een wonder van intelligentie was. Een paar jaar geleden heb ik een nieuwe keuken aangeschaft, alhoewel ik het eigenlijk zonde van het geld vond. Op zo’n moment geef je toe aan de maatschappelijke druk van vrienden, bekenden en familieleden. Mijn (overigens grote en op een triple A-locatie gelegen) huis oogt toch al zo studentikoos. En dat is niet omdat ik een armoedzaaier ben – al is dat eigenlijk zo - maar omdat ik mijn geld aan andere dingen besteed. Ik heb wel een tamelijk sjieke geluidsinstallatie en ik heb veel meer boeken dan gemiddeld. Voor mijn camera koop ik wel een aardige lens. Als ik op reis ga, verblijf ik uit principe in goede in het centrum gelegen hotels. Ik ga alleen naar plekken waar er een centrum is, als u begrijpt wat ik bedoel. Als ik zo’n hotel aanraad aan collega’s, zeggen ze huiverend: nou, dat is wel wat duur hoor. Als ik met vrienden een operafestival bezoek, zitten ze achterin de auto te lullen over het geld dat ze hebben besteed aan hun badkamers en hun keukens - complete fortuinen - maar als ik dan mijn versie van de Barbier van Sevilla draai - Callas, Galliera, 1958 - na 50 jaar nog steeds overal full price, zeggen ze: hé, wat mooi, en blijken ze zelf een goedkope versie te hebben op Naxos of zo, waarna ze mijn versie kopiëren. En dan zeggen ze, lachend: “Het moet uit de lengte of uit de breedte komen,” wat trouwens ook een zeer Nederlandse formulering is. Hoe dan ook, over de keuken dus: met name aan het fornuis, een zespits extra brede Boretti, had ik best aardig wat geld besteed, hoewel het natuurlijk nog altijd veel gekker kan. Maar zo goed als mijn oude Atag is het ding niet. De kleine pitten staan te hoog afgesteld en de hoge te laag. De oven vind ik niet geweldig. De nieuwe ijskast van AEG is, hoewel veel duurder dan mijn oude Bosch, veel minder goed en heeft minder handige ruimte. Omdat ik mijn keuken ook moest laten verbouwen, was ik toch nog veel geld kwijt en besloot te bezuinigen op de magnetron. Wat moet een mens met een magnetron, nietwaar? Mijn oude (en erg dure) exemplaar heb ik weggegeven, maar de nieuwe blijkt een armzalig dingetje te zijn, waar zelfs geen normaal bord in past. Ook hier gaan achter een paar knoppen tientallen menu’s schuil, waar je alleen maar achter komt als je er uren aan besteedt de gebruiksaanwijzing te bestuderen, iets wat ik uit principe weiger. Ik had een MP-3 speler, alom gerecenseerd als de beste die er op dat moment was, een Cowon. De behuizing was van metaal, de geluidskwaliteit subliem, het interne geheugen zeer groot. De prijs was er ook naar, twee keer zo hoog als de duurste Apple. De oude raakte versleten, een paar jaar geleden al, ik kocht een nieuwe, de Cowon J3. Hij zag er prachtig uit, maar hij was van plastic en de geluidskwaliteit was duidelijk minder. De dopjes zijn, voor de goede orde, precies dezelfde, de Shure SE 535. Zelfs een afdruiprek dat ik onlangs noodgedwongen aanschafte, is minder handig dan het vorige. Afdruiprek is trouwens een raar woord. Een te groot bord rolt eruit omdat de in de lengte liggende vakken te smal zijn en de afstand van het er rechtop in staande bord tot de rand te klein is. Hebben mensen tegenwoordig alleen nog maar kleine borden? Wekkers zijn in het dagelijks leven van geen enkel belang. Maar ik ga wel zo laat naar bed dat ik er echt éen nodig heb. Van het dingetje dat ik een jaar geleden bij de Hema aanschafte, brak na zes maanden een knop af. Ik moest pas een bezem hebben – tja, je moet wat – en slaagde er enkel met de grootste moeite in een ding te krijgen dat oogde als een normale, ouderwetse bezem, eentje die niet van plastic was. En dan hoor je jezelf klagen in een winkel: “mejuffrouw, ik wil een echte bezem, u weet wel.” Maar ze had geen idee. Want ze heeft nog nooit een echte bezem gezien. Op mijn school werden nieuwe kopieerapparaten aangeschaft, ik schreef er elders al over. De oude waren voortreffelijk. De nieuwe blijken armzalige shitmachientjes te zijn. In het groot is het net zo. Denkt u echt dat de nieuwe zorg beter is dan de oude? Van éen ding kunt u zeker zijn. Hij is duurder, veel duurder. Maar mocht er een moment komen dat u afhankelijk raakt van zulke verzorging, dan kunt u beter zelfmoord plegen. Denkt u dat er bij de nieuwe NPO meer te zien is dan bij de oude publieke omroepen? De Nederlandse televisie is éen grote vuilnisbelt. Op Radio 4 kwebbelen allerlei vrouwtjes onophoudelijk door de muziek heen. Het jongetje dat er het nieuws voorleest, vindt dat wij hem moeten kennen: “Dit is het NOS-journaal met Rachid Finge.” Een ooit gereputeerde Nederlandse krant als NRC is tot op het hemd uitgekleed en in dubieuze Belgische handen geraakt. Onze overheden maakt het allemaal niets uit. Zelfs De Volkskrant is tegenwoordig beter. Vergeleken met onze gulden blijkt de euro éen groot drama. De Europese financiën zijn in handen geraakt van een Fransman en een Italiaan en die gaan straks doen wat ze in hun eigen landen altijd al deden: heel veel geld bijdrukken, de nucleaire optie, quantative easing. Met dat geld worden staatspapieren gekocht en zelfs pakketten met hypothecaire leningen, vaak van zeer dubieus allooi, maar die de banken in landen als Italië en Frankrijk en ook hun hun staatsbegrotingen gaan redden, en wel op onze kosten. Weidmann kan het schudden. De obligatiemarkten zijn er blij mee, maar voor uw pensioen is het heel slecht. Want dat gaat straks veel minder waard worden. En onze euro ook. Sinds de EU milieuvriendelijke verf verplicht stelde, moet ik mijn huis elke vijf jaar laten schilderen, in plaats van tien. Hebt u een stofzuiger nodig? Haal nog snel een oude, eentje met een motor van minstens 2000 watt, goeie kans dat hij beter is, ook al denkt Europa van niet. Een goed gebouwde stofzuiger is met 2000 Watt veel beter dan een goed gebouwde met 600. We hebben het niet over de slecht gebouwde met 2000. Hecht u er na dit alles nog aan dat ik u een gelukkig nieuwjaar wens? Gelooft u er in? Nou, vooruit dan. Maarre, nou ja, u begrijpt me wel...

SULTAN


donderdag 27 november 2014
Wanneer je vanuit de armoedige achterbuurt waar je bent gehuisvest de welgestelde bewoners van een villawijk verderop verwijt dat het er een teringzooi is, moet je wel lijden aan een zekere zelfoverschatting. Of zo iemand ertoe in staat geacht mag worden de werkelijkheid helemaal goed te beoordelen, is de vraag. Voor Erdogan is dat niet zozeer geen probleem, het is de natuurlijke staat der dingen. Wij Nederlanders zijn allemaal racisten. Van Turkije kunnen we nog heel wat leren. Misschien zijn er daarom zoveel Turken uit Turkije vertrokken, zodat we wat van ze kunnen leren. Maar wat dan? De Maastrichtse vader van Turkse herkomst die zijn zoon Sultan verloor, nadat die zich had aangesloten bij de terreurspecialisten van IS en een zelfmoordaanslag in Bagdad had gepleegd, was ontroostbaar. “Hij was mijn diamant.” Nooit meer zou hij zijn diamant horen. We mogen overigens aannemen dat wie zijn zoon Sultan noemt, zal lijden aan overspannen verwachtingen, omdat ze in de meeste gevallen niet zullen worden bewaarheid. Sultans zijn er maar weinig. Misschien is Erdogan een sultan. Hij heeft in elk geval het paleis van een sultan en hij houdt er evenmin van tegengesproken te worden. Hoe dan ook: de jonge Sultan was in Maastricht van school gestuurd, al weten we niet waarom, want de Nederlandse pers vindt het vervelend om nare dingen over allochtonen te vertellen, uiteraard om te voorkomen dat we gaan discrimineren. De vader in kwestie dacht dat zijn diamant naar de hemel was. Een zelfmoordaanslag achtte senior blijkbaar geen beletsel voor een gang naar het paradijs. Misschien vindt hij het wel de enige manier om er te komen. Voor moord ga je naar de hemel en alle anderen gaan naar de hel. Sultan had er vijf op zijn geweten. Waar die vijf heen gegaan zijn, maakte de vader blijkbaar weinig uit. Vijf mensen is trouwens voor een zelfmoordaanslag niet zo veel. Zelfs als martelaar was Sultan blijkbaar geen groot succes. Misschien is het dat wel wat we van Turkije kunnen leren: hoe miezerig je werkelijkheid ook is, je doet gewoon alsof ze niet bestaat.

SALAMITACTIEK

zondag 16 november 2014
Wat moeten wij denken van de mens die zich bezighoudt met de plofkip en de kiloknaller? Wat beweegt iemand ertoe zich het leed aan te trekken van het dier, in plaats van dat van de mens? En waar slaat Wakker Dier op? En hoezo begint een beter dierenleven op mijn eigen bord? De actiegroep richt zich in naam op de plofkip, maar het pluimvee is slechts een voorlopig stadium in een veel verder reikende strijd. Wakker Dier wil dat wij op langere termijn allemaal vegetariër worden, plastic sandalen en een baard gaan dragen en ons op den duur bekeren tot de homoseksuele geaardheid omdat heteroseksueel geslachtsverkeer een bewijs is van het onderdrukte verlangen vlees te eten. Daar is onderzoek naar gedaan. Op den duur dienen wij allemaal minstens éen maal per dag een volslagen onbekende op straat te knuffelen en te gaan stemmen op de Partij van de Dieren. Het houden van huisdieren zal verboden worden. Op termijn worden ook wij geacht ons op handen en voeten voort te bewegen en dierengeluiden te maken. Spreken is een bewijs van diervijandigheid. Zodoende wordt het paradijs op aarde toch nog verwerkelijkt en leven de wolf en het lam en de mens in vrede met elkaar.

Met de activisten die zich tegen een traditionele Zwarte Piet verzetten is het een beetje als met de mensen achter Wakker Dier. De zwarte mens zal zeggen dat hij altijd al het slachtoffer is geweest van de witte. Het begon er al mee dat hij, toen hij hier verscheen, op de vlucht voor de dictatuur in zijn vaderland, onder mensonterende omstandigheden werd gehuisvest in de Bijlmer, in flatgebouwen met namen als Gliphoeve, Grunder en Klieverink. De zwarte die er heeft geleefd, is als gevolg daarvan zwaar getraumatiseerd. Daarom was hij altijd te laat op zijn werk en werd hij ontslagen. Voor het leed van de zwarte mens was er nooit begrip. Het wàs geen toeval dat er een vliegtuig neerstortte. Dat was een joodse samenwering. Nu is het tijd om de rekening op te maken. Na het verbod op een zwarte Zwarte Piet zal er een monument voor hem worden gebouwd op een belangrijke publieke plaats en een een feestdag voor hem worden vastgesteld ter herdenking van het leed dat hem is aangedaan, met jaarlijkse kranslegging op 5 december. Om te voorkomen dat de afgebeelde zwarte lijkt op Mandela en in brand moet worden gestoken, zal het monument bestaan uit een Witte Piet met witte lippen. De witte mens moet gaan beseffen dat het niet goed is de zwarte als zwart te zien. Het is kwetsend de zwarte zwart te noemen, zeker als hij erg zwart is. Herinnert u zich nog de negerzoen? Zwartrijder! Zwarte markt! Op zwart gaan! Zwartboek! Er komt geen eind aan de beledigingen. Zwart wordt het nieuwe wit, wit het nieuwe zwart. In een volgende stap zullen alle voormalige koloniale machten schuld dienen te erkennen voor het eindeloze leed dat de voorheen zwarte in de loop der eeuwen is aangedaan, inclusief de Ebola. Zonder die eeuwenlange witte overheersing zou Afrika een paradijs geweest zijn. Uiteindelijk dienen de nakomelingen van de koloniale machten over te gaan tot een schadevergoeding van een aanzienlijke omvang. Het betreft 1018 miljard euro, inclusief rente. De witte man zal om die kosten op te brengen tot dwangarbeid veroordeeld dienen te worden en te worden gedeporteerd naar een nog aan te wijzen gebied in Midden-Afrika. Europa zal nog enkel voorbehouden zijn aan voorheen zwarte, nu wit genoemde bewoners. Het Paleis op de Dam zal worden omgebouwd tot het Nationaal Slavernijmuseum. De Bijlmer wordt een gedenkplaats. Het koningshuis gaat mee naar Afrika om daar te werken voor de kost. Quinsy Gario wordt president.

ISIS OF ASSAD

zaterdag 4 oktober 2014
Een politicus is iemand van wie je een rationeel, gedistantieerd oordeel mag verwachten over brandende kwesties of gewoon over zaken van actueel belang. Als er een volksopstand uitbreekt in Oekraïne meld je je zodoende niet onmiddellijk om je steun te betuigen, zeker niet als Poetin de buurman is en de Krim om de hoek ligt. Daar is de diplomatie voor, die naar beweerd wordt bedreven door een klasse die ervoor is opgeleid. Gezien? Ik niet. Als een uitzonderlijk domme Amerikaanse president op dubieuze gronden en met dubieuze adviseurs besluit een land binnen te vallen, dan ook nog eens de ene stommiteit na de andere begaat en daarmee een fatale ontwikkeling in gang zet, dan hoef je je daar niet direct bij aan te sluiten. Als in een Noord-Afrikaans land een burgeroorlog van start gaat, hoef je geen partij te kiezen. Zouden al degenen die zo enthousiast zijn, hun eigen kinderen de strijd in sturen? Daarom volstaan we met vliegtuigen. Ik vind dat als u wilt vechten, u uw eigen kinderen moet sturen. Ik ben dus inmiddels al lang niet meer verrast door de voortdurende onnozelheid van de politieke klasse. Ik vind Timmermans een ijdel onbenul, zijn toespraak voor de VN over het neergehaalde vliegtuig was larmoyant, zijn houding hypocriet en dom. Vindt u het nu zelf ook een goed idee Isis te bombarderen? Voor baarddragende keelafsnijders heb ik geen enkele sympathie en als ik ze met een handomdraai zou kunnen uitmoorden, zou ik het zeker niet laten. Maar met een handomdraai red je het niet. Met de honderdduizenden slachtoffers heb ik een diep medelijden, maar ze in mijn land opnemen zou ik evenmin, omdat ik vrees dat ze niet alleen hun problemen hierheen meenemen, maar die ook nog tot de mijne maken. Er vliegtuigen op afsturen, zou ik niet doen. En geenszins om staatsrechtelijke redenen, maar omdat het niet werkt. Ik ken iemand die zich eerst aansloot bij een staking en in een later stadium toch zijn naam van de lijst haalde en ook nog op zo’n manier, dat hij leesbaar bleef. Zo iemand is niet alleen dom, maar ook onbetrouwbaar en hij wordt in het vervolg door beide partijen geminacht. Daar doen de politici die tot de aanval op Isis hebben besloten, mij aan denken. Niet het verzet tegen Assad steunen, maar wel de aanval op Isis. Daar moet ik aan toevoegen dat ik vanaf het eerste moment weinig sympathie voor dat verzet tegen Assad kon opbrengen. Wie hier vaker komt, weet dat. Het lag voor de hand dat het verzet zou radicaliseren. Ik geloof echt dat het nu in Syrië gaat om een opstand van achterlijke hordes tegen een tenminste enigszins geciviliseerde bovenklasse. Bestaat er iets als Arabische democratie? Zijn Saoedi-Arabië en Quatar uw vrienden? Tijdens revoluties winnen altijd degenen zonder scrupules en zeker in het Midden-Oosten. Een veel groter probleem vind ik de landgenoten die sympathie opbrengen voor zulke radicale groepen. In hoeverre zijn dat eigenlijk echt mijn landgenoten? Hoe zit het met de gezindheid van al diegenen die hen willen steunen? Heb ik het recht ze die strijd te ontzeggen als ze die per se willen voeren? Ik vind van niet. Hoogstens kan ik vaststellen dat ze wat mij betreft geen burgers zijn die ik medeburgers zou willen noemen. Met andere woorden: ga heen en kom nooit meer terug. Maar zo zal het niet zijn. Degenen die gaan, zijn dom, of ze hebben opvattingen die ik verafschuw, maar ze zijn oprecht. Driekwart van wat achterblijft, is naar ik vrees dezelfde zaak net zo toegedaan. Geeft Erdogan meer om Isis dan om Assad? Denkt u dat Turkije een oprecht bondgenoot is van de westerse democratie? En denkt u dat het merendeel van onze Turkse en Marokkaanse Nederlanders die in meerderheid oprecht zijn toegedaan? Los dat probleem eerst maar eens op. Succes.

HORDEN

zondag 24 augustus 2014
Is de opstand der horden die in Noord-Afrika en het Midden-Oosten plaatsvindt er éen van het platteland tegen de stad? Zijn het zwakbegaafde plattelanders tegen tenminste enigszins ontwikkelde stedelingen? Twee jaar geleden of zo al las ik iets dergelijks bij een Amerikaanse journalist die ik hoogacht en die op dat moment in Aleppo verbleef. Nee, niet die. Deze leeft nog. Hij beschreef uitgebreid het verschil tussen de bewoners van die zeer oude stad en de jongeren van het platteland. Onlangs las ik weer zoiets, nu bij een andere, uiteraard Amerikaanse journalist. Ik geloof dat de landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika een veel grotere onopgeleide onderklasse hebben dan wij, alhoewel die bij ons ook groeiende is en sprekend lijkt op die andere. Daarover later. Wie in zulke landen ook maar enigszins gelooft in serieuze democratische waarden, zal het niet gemakkelijk hebben. Als hij ze ten uitvoer wil leggen, geeft hij de macht uit handen aan degenen die heel andere opvattingen hebben over beschaving. En krijgt hij haar vermoedelijk niet meer terug. Sterker nog: hij mag blij zijn als hij zijn democratische waarden overleeft. Ik denk dat het een reden was - maar zeker niet de belangrijkste - dat er in zoveel van die landen met harde hand werd geregeerd. Saddam Hoessein, Khadaffi, Assad, Moebarak, het waren natuurlijk allemaal schurken, maar het waren schurken met een schijn van beschaving. Ze droegen soms een kostuum, spraken als het meezat minstens éen vreemde taal, winkelden in Parijs en deden alsof ze gelovig waren, maar kenden er de beperkingen van. Als ze een arts nodig hadden, haalden ze die uit Amerika en niet uit hun eigen woestijn. En wat is daar voor in de plaats gekomen? Volslagen achterlijke barbaren, die uit het zand zijn getrokken en nauwelijks kunnen lezen en schrijven. Kamelendrijvers. Geitenhoeders. Knollentelers. Rapeneters. Ze zijn uitzonderlijk lelijk zodat er geen vrouw is die ze wil en daarom stelen ze er éen van een ander. Zie daar ISIS! Het is al helemaal geen prettige gedachte dat Erdogan misschien ook wel het platteland is tegen de stad. Want als dat zo is, moeten wij ons zorgen maken. In Nederland stemde meer dan 70 procent van de hier woonachtige Turken op de nieuwe Turkse held met de grove gelaatstrekken die zegt Poetin te bewonderen. Dat is heel wat meer dan in Turkije zelf. Vele van onze Nederlandse Turken zijn zelf plattelanders; ze komen uit de achterlijkste gebieden van Anatolië. Hetzelfde geldt trouwens voor onze Marokkaanse medemens. De Rif! Ik begrijp dat er in Den Haag mensen wonen die ISIS als lichtend voorbeeld beschouwen. Het domste wat je als overheid kunt doen, is met ze in debat gaan, of een beroep proberen te doen op hun intelligentie. Er is geen sprake van intelligentie. Ze zijn te dom om uit hun ogen te kijken. Ik zou zeggen: Wilt u wonen in uw kalifaat? Doen, maar terugkomen mag u niet meer. Maar als het tegenzit, willen ze helemaal niet naar hun kalifaat. Ze willen hier blijven en ons bekeren.

APPLAUS

woensdag 23 juli 2014
Ik vraag het u niet dan met de grootste en allervoorzichtigste terughoudendheid: wilt u, als u over een jaar of wat bij toeval getuige bent van mijn teraardebestelling, niet applaudisseren? Nee, de kans dat u er per ongeluk langs de kant van de weg staat, is niet zo groot, ik geef het toe. Maar toch... Ik zou er namelijk, vrees ik, zelfs op zo’n moment nog verkeerde conclusies uit trekken, iets waartoe ik naar zeggen van anderen bij leven en welzijn al geneigd ben. Want zo’n type ben ik een beetje: overal aanleiding in zien van mening te verschillen. Het zou voor mij daar - postuum - een reden temeer zijn om te denken: zie je wel, ze zijn dolblij dat je bent opgesodemieterd. Ik zag gisteren met verbazing die enigszins bevreemdende optocht met de slachtoffers uit Oekraïne aan en ik ergerde me niet, zoals sommigen deden, want ik begreep het wel. Grunberg dacht 's ochtends in zijn Volkskrant dat Rutte iets wilde in de lijkzakken van de doden. Maar Grunberg leeft al vele jaren op de maan en vandaar gezien zijn we - het is bekend - allemaal even groot. Ik vond het ontroerend, maar toch ook ongemakkelijk. Honderden mensen zijn in landen die in vrede zijn, oorlogsslachtoffer geworden. Ze zijn deels ongetwijfeld op verschrikkelijke wijze gestorven, ook nog zoals dat gaat in een oorlog, alleen maar omdat ze op het verkeerde moment op de verkeerde plaats waren. En dan is het een diep gevoelde menselijke behoefte de nabestaanden te laten weten dat je met hen meeleeft. En dan is stilte blijkbaar niet genoeg. Zelf zou ik het erg mooi hebben gevonden als al die mensen met gebogen hoofd langs de weg hadden gestaan en bij zichzelf iets hadden gezegd, zoals gelovigen op zo’n moment hun god kunnen aanroepen. In een immense, massale, zich door het land verplaatsende, oorverdovend geconcentreerde stilte. Maar nogmaals, het applaus ergerde me niet en indrukwekkend vond ik het ook wel, misschien omdat de bedoeling zo duidelijk was. De mobieltjes, die ergerden me. Het is een misverstand te denken dat iets pas bestaat, als je het hebt gefotografeerd. In een land echter waarvan de bewoners traditiegetrouw niet van grote gebaren houden, was dit een groot gebaar en dat was misschien tegelijk de enige reden er kritisch over te zijn. Ik zei het al: ongemakkelijk. We zijn al jaren aan het mediterraniseren. Over zuidelijke invloed gesproken. Zo heb ik - geheel terzijde - ontdekt wie Einaudi is. Want onze nationale omroep zette over een samenvatting van de plechtigheid fijne, rustgevende muziek, wat ik ook al geen goed idee vond. En ofschoon ik de naam Einaudi enkel kende uit mijn kranten, maakten de stukken die ik over hem las wel duidelijk om welk soort muziek het ging. En dit leek me die muziek. Dit moet Einaudi zijn, dacht ik. Italië kent traditiegetrouw twee esthetische uitersten, die in het land beide alom zichtbaar zijn, terwijl de een er soms zelfs zichtbaar is in de ander. Ik ken per slot van rekening de minimale automatenmuziek van Glass en Ten Holt. Het is wat mij betreft met die muziek net als met dat applaus. Louis Andriessen of Peter Schat is veel erger. Maar die muziek zou ik toch niet hebben gedaan. Want het is kitsch. Daar heeft een jonge, enthousiaste netmanager gezegd: kom, leuk het een beetje op. Alle anderen waren natuurlijk tegen, maar ja, u weet hoe zoiets gaat. En dan heeft zo iemand ook nog een slechte smaak. Logisch. Met dat klappen was het misschien toch een klein beetje als met die muziek, al begrijp ik de behoefte iets te doen, te handelen, al is het maar door te klappen. We denken aan u en uw doden. Want die behoefte is een al net zo menselijke drang als die om onrechtvaardigheid en wreedheid te bestraffen. Gaan we dat doen? Ik vrees dat de Krim de juwelen die voorzichtheidshalve nog steeds in het Allard Pierson liggen opgeslagen, kan vergeten. Maar ik ben ook bang dat dàt de uiterste vorm der gerechtigheid is die de slachtoffers en hun nabestaanden verschaft zal worden.

DE ONTVOERING VAN EUROPA

dinsdag 6 mei 2014
Van de idealistisch bevlogen instelling die Europa ooit was, is het een multinational geworden, die er net als andere multinationals alleen nog maar naar streeft groter te worden, zijn zakelijke belangen uit te breiden, met als enig doel een hogere omzet, uiteraard zonder dat de leidinggevenden zich afvragen wat degenen daarvan vinden die er als eersten bij betrokken zijn. Hoe dat zo gekomen is? Misschien een beetje zoals in het onderwijs, in de zorg en bij andere voormalige publieke diensten, waar groepen belanghebbenden, die met de praktijk van hun vak niets hadden uit te staan, zich breder en breder heben weten te maken en al doende hun macht en financiële middelen hebben uitgebreid tot ze een nieuw monopolie verwierven, terwijl de politici daar weinig intelligent op reageerden of zelfs hun instemming aan zo'n ontwikkeling betuigden, wellicht mede omdat ze er een toekomstig werkterrein in zagen. Er is wel éen belangrijk verschil, dat is waar. Europa is een multinational waar je op kunt stemmen. Maar dat is slechts schijn. Als zelfs de Nederlandse werkgevers hun geestdrift voor Europa gaan uitspreken, is het tijd voor de burger om zich zorgen te gaan maken. Maar dat deed hij al. Dat de politici zich dezer dagen daarentegen kritischer over Europa uitlaten dan voor en na de Europese verkiezingen, daar moet u niets achter zoeken, want daartoe voelen ze zich genoopt door de houding van de kiezer, die steeds minder opheeft met dat monster dat zich met alles en nog wat bemoeit en maar blijft groeien en groeien. En daarom straks UKIP, FN en GW gaat stemmen. Maar net als eerder hebt u van de politici niet veel te verwachten. Van een tweede referendum, zoals beloofd door Wouter Bos, is het nooit gekomen, vooral omdat de regerende kaste niet de moed had de confrontatie aan te gaan met een deel van de eigen bevolking. Als onze wetgevers er niet eens in geloven, waarom zou u het dan doen? Zodoende is er, afgezien van uw stemrecht, geen enkel verschil met het werknemerschap van een multinational. U kunt stemmen wat u wilt, maar het maakt niet uit. Op wie u stemt, maakt evenmin uit. Wie u uiteindelijk kiest, is hoogst onzeker. Zelfs op Geert Wilders stemmen - wat velen zullen gaan doen - maakt niet uit. Maar stel nu eens dat je het als een soort morele plicht beschouwt te gaan stemmen, zoals uw dienaar doet. Wat dan? Ik ben voor Europa, maar ik was tegen de toetreding van Roemenië en Bulgarije, ik ben tegen de toetreding van Turkije. Ik ben tegen een euro die ons ertoe verplicht voor de financiële chaos van landen als Italië en Spanje te betalen. Ik ben tegen een vrije markt voor arbeid die ertoe leidt dat er in Nederland banen worden gecreëerd waar geen mens meer van kan leven. Ik heb er geen belang bij dat de Nederlandse asperges door Polen worden gerooid. Ik wil niet dat mijn huis door Roemenen wordt gerenoveerd, ik wil de Nederlanders die het doen, kunnen betalen, ook als dat meer kost. Ik ben tegen de uitverkoop van ons eigen industrieel erfgoed, omdat dingen maken voor een land de enige manier is om er een gezonde economie op na te houden. Daarom gaat het in Duitsland zoveel beter. Het is naïef te denken - zoals de traditionele Nederlandse partijen doen - dat het niet uitmaakt in wiens handen die productiemiddelen zijn. Wat je verkoopt, ben je kwijt. Zelfs in Engeland begint dat besef blijkbaar door te dringen, te oordelen naar de rel over AstraZenica en Pfizer. Op Geert Wilders stemmen zal ik niet, terwijl ik vind dat veel van zijn kritiek terecht is. Europa is het spoor al jaren bijster. Europa heeft zich niet te bemoeien met onze huizenmarkt, met onze financiële instellingen, met onze wetgeving, met onze pensioenregeling. Waarom zou je zulke zaken toevertrouwen aan vertegenwoordigers van landen waar die zaken minder goed geregeld zijn dan bij ons. En waar ze bij ons niet goed geregeld zijn - en dat zijn ze soms - moet je het zelf beter doen. Ik wil mijn gas niet van dat stelletje schurken van Gazprom. Ik wil met Gazprom niets te maken hebben. Maar Europa zorgt ervoor dat we straks geen keus meer hebben. En als bewoner van een zeer klein land heb je, als het er echt om gaat, binnen de moloch die Europa is geworden, maar waarbinnen ieder vooral zijn eigen belangen behartigt, niets meer in te brengen, hetgeen de laatste jaren herhaaldelijk bewezen is. Is het raar om te zeggen: geef ons Europa terug? Wir sind das Volk?

22 Claude Gellée, bijgenaamd: Lorrain (1604/05-1682) [L' enlèvement d' Europe] De ontvoering van Europa, ca. 1647. Pen en bruine inkt, bruin en grijs gewassen op beige papier met witte ophogingen, 31.1 x 42.5 cm. Parijs, Louvre. Detail

Lorrain, De ontvoering van Euopa, detail

MINDERHEID

vrijdag 21 maart 2014
Niet alleen mag ik het niet jammer vinden dat ik een minderheid in mijn eigen stad geworden ben, ik word ook verondersteld daar niet al te veel aandacht te besteden, omdat het een gedachtenwereld oproept die velen onder ons slecht bevalt. Zelfs de impliciete vanzelfsprekendheid waarmee ik aanneem dat duidelijk is wat ik ermee bedoel, zou kunnen worden bekritiseerd. Dat ergert mij. Ooit las ik een opmerking van een Amsterdams bestuursambtenaar die, geciteerd in Het Parool, zei dat hij blij was dat het moment dat die verschuiving plaatsvond enigszins aan de publieke aandacht was ontsnapt. Hij was blij dat we in stilte een minderheid geworden waren en dat we er niet al te dramatisch over hadden gedaan. Ik ben niet van plan dat wel te doen, maar zorgen maak ik me toch. Ook uit de opmerking van de ambtenaar sprak trouwens zorg, al was het misschien een andere dan die van mij. Ik kan het bovendien niet helpen dat ik denk: wat zou de bewoner van Istanboel of van Rabat ervan hebben gevonden, als hij een minderheid in zijn eigen stad geworden was? Iedere Amsterdammer zal het wel eens gebeurd zijn: je stapt in een tram en het valt je onmiddellijk op dat je een minderheid bent. Als ik op zo’n moment om me heen kijk, kan ik het toch niet helpen dat ik enigszins tob. Want als ik zie wat er zit, denk ik eigenlijk nooit: daar hebben we degenen die het pensioen voor de volgende generatie zullen gaan verzorgen en het peil van onze beschaving zullen handhaven. Is dat slecht van me? Is het misschien wat we altijd denken als we de volgende generatie zien verschijnen, of vreemdelingen met andere zeden? Dat ontken ik. Zo dom ben ik niet. Ik heb bovendien aanzienlijk meer ervaring met de volgende generatie dan gemiddeld. En het deel dat ik ervan ken, roept die zorg bij mij niet op (al beweer ik soms van wel). Maar voor het deel dat ik zie in die tram, weet ik het niet. Ik vind dat ook veel autochtone Nederlanders vreemde zeden hebben, zodat het niet de vreemde zeden zelf zijn die me zorgen baren. Daar komen wel wat problemen bij. En die dragen allemaal bij tot mijn zorg. De grote politieke partijen zijn ermee akkoord gegaan dat alles wat in Nederland van enige waarde is, werd verkocht aan buitenlandse eigenaars. Als die besluiten hun belangen elders heen te verplaatsen, of ze van de hand te doen aan anderen, hebben we daar niets meer over te zeggen. Het gas dat we hadden en dat de Nederlandse economie zo lang drijvende heeft gehouden, is bezig uitgeput te raken. Het geld dat ermee is verdiend, is uitgegeven. Lang niet altijd is duidelijk waaraan. Op de nationale schuldenlast hebben de ermee verdiende bedragen nauwelijks invloed gehad, want die is alleen gegroeid. In Nederland wordt nog maar weinig gemaakt. We hebben alleen nog een zorgindustrie. Het Nederlandse onderwijs, dat in de tijd dat ik het zelf volgde van zeer behoorlijke kwaliteit was, is tot op het bot uitgekleed. Een goed deel ervan - en meestal uitgerekend dat deel waar onze nieuwe Nederlanders in groten getale aanwezig zijn, al wordt dat door de autoriteiten zelden meer hardop gezegd - is van een lamentabele kwaliteit, zodanig dat er speciale, veel geld kostende plannen voor moeten worden ontwikkeld waarvan volkomen onduidelijk is, wat ze opleveren. Ik ben er bovendien van overtuigd dat vooral die jongeren zelf debet zijn aan die problemen, iets wat ook al zelden hardop wordt gezegd. Dat is eveneens vaak zichtbaar in die tram. Als Geert Wilders zegt dat hij minder Marokkanen wil, in plaats van minder criminele Marokkanen, is de wereld te klein. En een van veel wijsheid getuigende opmerking is het niet. Ik begin langzamerhand een diep medelijden met hem te krijgen. Marokkanen zelf dienden massaal een aanklacht in en toonden hun paspoort: #bornhere. Spreek dan Nederlands trouwens. Voor Wilders woede heb ik begrip, maar de hypocrisie van zijn voormalige coalitiegenoten ergert me veel meer dan zijn opmerking, die enkel van weinig intelligentie getuigt. De werkelijkheid is dat éen van de de grootste bedreigingen voor een vreedzaam gezamenlijk bestaan van autochtone en allochtone Nederlanders - waarmee het in werkelijkheid geenszins zo beroerd is gesteld - niet wordt gevormd door Geert Wilders, maar door de opvallend grote aantallen criminele Marokkanen zelf. En, wat erger is - niettegenstaande de successen die er ook zijn - door een zeer slecht opgeleid deel van een generatie allochtone jongeren in het algemeen. En het zou de Marokkaanse meerderheid sieren als uit hun gedrag en houding bleek, niet enkel dat ze zich zorgen maken over Wilders, maar ook dat ze zich zorgen maken over hun eigen criminelen, die vaak hun broertjes, zusjes, neefjes en nichtjes zijn. Want voordat je het weet, maakt het geen verschil meer of Wilders onderscheid maakt tussen criminele Marokkanen en de meerderheid der anderen, omdat ze geen meerderheid meer zijn. Want dan zijn ze zelf een minderheid, net als ik.

ONBENUL!

vrijdag 28 februari 2014 (Parijs)
Hebt u zich ook zo verbaasd over de naïviteit van onze parlementariërs en die van Europa, toen ze massaal naar Kiev trokken om daar live van hun genegenheid te getuigen voor de opstand daar? En was die opstand wel altijd even sympathiek? Waren er echt groepen bij betrokken die zich Honderden noemden? Zwarte Honderden misschien? Leest u Boelgakovs Witte Garde eens. Goed boek trouwens. Geeft het - afgezien daarvan - eigenlijk niet te denken over de intelligentie van al diegenen die werkelijk dachten dat ze Oekraïne iets te bieden hadden? Denken ze het nog, als ze straks hun geld moeten laten waar hun mond was? En hadden ze daarvoor wel eens van de Krim gehoord? Desnoods via Florence Nightingale? Wie een krant leest, weet wat er is gebeurd met Moldavië en Transnistrië, met Azerbeidjan en Nagorno Karabach, met Georgië en Zuid-Ossetië. In al die gevallen hoefde Poetin nauwelijks moeite te doen. De uitnodiging kwam vanzelf. En dachten onze rasdiplomaten echt dat hij werkeloos zou toezien terwijl hij een serieuze democratie naast de deur kreeg in plaats van een zetbaas en hij ook zijn zuidelijke havens dreigde te verliezen? En zoja, wat was dan plan B? Er was niet eens een plan A. De enige reden dat de parlementariërs zich oostwaarts haastten, was om gratis hun correcte democratische gezindheid te tonen. Gratis, maar op kosten van de Oekraïners, die van de ene boze droom in de andere terechtkomen. Dat onze diplomaten daarmee bovendien Poetin een handje hielpen en een compleet land in chaos stortten, had iedereen die wel eens een boek leest, kunnen voorzien. Maar onze diplomaten lezen nooit een boek, want daar hebben ze geen tijd voor. En nu, Timmermans? Wat nu? Ga je zeggen dat het onaanvaardbaar is? En daarna troepen sturen? Blijf maar beleefd, want anders sluit Poetin je gas af. Dat loopt grotendeels via Oekraïne. Misschien blijft het dan bij de Krim. De enige echte slachtoffers zijn de Oekraïners zelf. Doordat stompzinnige politici zonder enig serieus gevoel voor verantwoordelijkheid een situatie hebben geschapen waar geen oplossing meer voor te bedenken is, gaan die straks leven in een gedeeld land met alle ellende van dien. Als je tegen Poetin wilt optreden, is er maar éen ding wat werkt. Macht. Echte macht. En die heeft Europa niet. Erger nog: het zal Poetins positie in zijn eigen land versterken en zijn binnenlandse critici nog onschadelijker maken dan ze al zijn, want de gemiddelde Rus denkt over Oekraïne en de Krim net als zijn president. En voor een Rus is Oekraïne Kleinrusland. In een tijd van conflict is er ook in Rusland weinig begrip voor kritiek op de eigen regering. En die zal het niet moeilijk vallen uit te leggen dat de Oekraïners van de opstand dezelfden zijn die in de Tweede Wereldoorlog de verkeerde kant kozen, die van de Duitsers namelijk. De westelijke helft van Oekraïne is boerenland, in een staat van ontwikkeling die vergelijkbaar is met die van Nederland in de jaren '30 van de vorige eeuw. Het is failliet. Wat hebben we de bewoners ervan te bieden? Het IMF? Cold Turkey? En jaren van bittere armoe? Dat zullen ze in Charkov en aan de Krim leuk vinden. Je zou willen dat je tenminste nog kon zeggen: zelden heeft Europa zo dom gemanoevreerd. Maar er is helemaal niet gemanoevreerd. De diplomatie is al bij de start gestruikeld.

IEDEREEN AAN RUSSISCH GAS
(OOK ALLE HOMO'S)

vrijdag 7 februari 2014
Laat mij u eerst verzekeren dat uw seksuele geaardheid mij volkomen koud laat. Ik leef mee met alle homo's die in het geniep de liefde moeten bedrijven. Echt waar. Ik zweer het. Maar Godallemachtig! Jezus Christus! Hebt u verder ook zo schoon genoeg van dat gezeik over homo's? Hebben we eerst een maand lang dat geëmmer over Mandela moeten aanhoren, krijgen we dit. De Russische homo! Trekt er zo nu en dan een rood waas voor uw ogen? Dan moet de arme Rutte naar Rusland en in plaats van dat hij zegt: "Zeg, amice, hoe staat het eigenlijk met de veroordeling van de moordenaars van Politkovskaja?", is hij verplicht het over de Russische homo's te hebben. Je zou wel eens willen weten waarom iedereen in die karavaan meedraaft. Is bij de NOS iedereen homoseksueel? Speelt dat misschien een rol? Worden de Nederlandse media inmiddels geheel en al bevolkt door homo's en lesbiennes? Zelf maak ik me over iets heel anders zorgen, over de Nederlandse homo's namelijk. Hoe zat het met de man die ooit besloot dat het een goed idee was onze electriciteitsbedrijven op te delen in netbeheerders en energieleveranciers? Het Hof van Justitie van de Europese Unie vond het een goed idee. Herinnert u zich Laurens Jan Brinkhorst nog? De consument zou meer keuzevrijheid krijgen. U weet wel: de marktwerking, de privatisering! Net als met de zorgpolissen, de NS, KLM, en al die andere marktwerkingen en privatiseringen. Dat daar veelvuldig staatsbedrijven bij betrokken waren, maar nu die van landen die intelligenter waren en gewoon hun staatsbedrijven hebben laten bestaan, was dat nu de bedoeling? Gazprom was trouwens tegen de splitsing. Inmiddels zal het bedrijf wel van mening zijn veranderd, want het krijgt plotseling een gouden kans. Het staat te trappelen in de coulissen. Hoe intelligent waren al degenen die besloten onze met publiek geld opgebouwde electriciteitsbedrijven te verpatsen? Was dat wel een goed idee? Of was het verschrikkelijk dom en gaan we daar een hoge prijs voor betalen? Wat is er trouwens met al die honderden miljoenen gebeurd? Wat gaan onze bestuurders zeggen als ze straks moeten gaan besluiten of het is toegestaan Essent en Nuon te laten verkopen aan Gazprom? Heeft onze regering daar eigenlijk nog iets over te zeggen? Want het ziet er naar uit dat we binnen niet al te lange tijd moeten gaan kiezen: willen we gas uit Rusland of van de Arabieren. Of gaan we Groningen echt helemaal leegpompen? Wilt u opgehangen worden, of gewurgd? Wat zouden al die homo's ervan vinden als ze straks gas van Gazprom krijgen? Hoeveel homoseksuelen wonen er eigenlijk in Groningen? Eén troost: krijgen we ons gas toch weer van een staatsbedrijf. U weet wel, van Poetin, die schat. Ik wil wedden dat ik weet wat hij zegt als hij een keer de kraan dichtdraait om ons van iets te overtuigen: de leidingen, die zijn gewoon van u hoor.

KWAL

zondag 19 januari 2014
Het zal ongetwijfeld met enig leedvermaak zijn geweest dat het Italiaanse dagblad Repubblica gisteren op de voorpagina een foto afdrukte van Zalms optreden als drag queen Priscilla. Dat leedvermaak betrof ongetwijfeld niet de immer schaterende bewindvoerder zelf van ABN-Amro (of wat er van over is, schreef Repubblica honend), maar ons, Nederlanders. Voor de Italianen is Zalm nog steeds de man die kritisch was over de toelating van Italië tot de bankenunie en de euro. Wat mij betreft, was dat éen van de weinige dingen waar hij gelijk in had. Dat Zalm nu tijdens zijn optreden bankiers vergeleek met bordeelhouders, vond de krant opmerkelijk. De slotzin van het artikel luidde: Nederlanders zullen zich Zalm straks wellicht enkel herinneren als Drag Queen. Maar ze vergeten dat het zijn extreme vorm van liberalisme was die ook in zijn land de kiem was voor de crisis en van de weeromstuit voor een anti-Europese golf. Zelf was ik dat helemaal niet vergeten. Sterker nog: het was het eerste waar ik aan dacht. Als bij de Europese verkiezingen Wilders flink wint, zal dat ook - maar niet alleen, dat is waar - te wijten zijn aan die partijen zelf, die niet de moed hadden om schoon schip te maken nadat ze door hun banken voor miljarden waren getild, die hun Minister van Financiën Wouter Bos lieten terugkeren naar huis en haard zonder hem lastig te vallen en hem de kans gaven de vermoorde onschuld te spelen, die de hondsbrutale Wellink lieten vertrekken, die nooit zelfs maar overwogen hebben de bankiers die zich op kosten van de gemeenschap hadden verrijkt te vervolgen, maar dat overlieten aan de Amerikanen, om vervolgens hun eigen burgers te laten opdraaien, niet alleen voor het deel van de kosten waar ze zelf verantwoordelijk voor waren, maar voor alle. Zalm zelf vluchtte net als enkele van zijn partijgenoten naar Scheringa’s criminele DSB en hij werd vervolgens als beloning aangesteld om de genationaliseerde ABN-Amro te leiden. Het zijn de Nederlandse politici die zich dood zouden moeten schamen. Zalm, die schaamt zich nergens voor. Het blijkt uit zijn optreden. Hij heeft u eerst een drol in uw gezicht gestoken en wil nu ook nog dat u hem opeet. Zalm is geen zalm: hij zwemt nergens tegenin. In Zalm kunt u trappen. Zalm is een kwal.

JAAROVERZICHT

maandag 30 december 2013
Bent u blij omdat u een paar vrije dagen hebt en Nederland uit de crisis aan het raken is? Gelooft u het echt, die crisis, bedoel ik? Dan bent u een sukkel. 2013 was het jaar van de downgrades. En in 2014 downgraden we verder. Wat is er dit jaar niet allemaal minder geworden? De Rabobank, Nederland en de EU verloren een a’tje. Het Groningse gasveld, waar dit jaar meer gas uit werd gehaald dan sinds de jaren ’70 gebruikelijk was, is flink geslonken. Bij de Gasunie dachten ze: laten we eruit halen wat erin zit, zolang het nog mag. Wat denkt u dat het gaat kosten als de Gasunie wordt gedwongen tot een serieuze schadevergoeding aan huiseigenaren? De waarde van mijn eigen huis is gedaald, in een paar jaar tijd met 50.000. Nee, ik sta niet onder water, nog lang niet, dank u. De gelden die steden en provincies hebben binnengehaald met de verkoop van hun electriciteitsmaatschappijen. Al grotendeels uitgegeven, aan zaken bovendien waar niemand profijt van heeft gehad. De Nederlandse tv, waar u dag in dag uit kon kijken naar Serious Request. Gratis en ook nog een goed doel. Hoera. De rest is al net zo'n grote vuilnisbak, waar een intelligent mens niets te zoeken heeft. De bestuurders ervan zijn de voormalige bestuurders van commerciële vuilnisbakken. Radio 4, waar elk jaar minder muziek is en meer gekwebbel. De Nederlandse kranten, die steeds meer op elkaar lijken ter voorbereiding van de grote eindfusie. Het Rijksmuseum dat open ging en waar u maar liefst een hele dag gratis naar binnen mocht. Bent u al geweest, en vond u het wat? Nee, die collectie valt eigenlijk niet mee hè. Aardig provinciaal museum welbeschouwd. Rembrandt, Vermeer, wat aardige middeleeuwers. En wat is die hal wit. Wie zou zoiets nou bedenken? En is hij ervoor betaald? Maar Zwarte Piet moet juist minder zwart worden. Arnon Grunberg vond in de New York Times dat teveel Nederlanders de zaak te persoonlijk opvatten: Zwarte Piet, c’est moi. Maar een goed boek schrijven deed hij dit jaar niet en een andere landgenoot deed het evenmin. Jan Bennink deed wel wat hij al eerder deed. Nu haalde hij Douwe Egberts van de beurs, verkocht het aan éen van zijn vorige werkgevers en streek 30 miljoen op. Hij werd weer niet gearresteerd. Knap hoor. Air France is begonnen met KLM op te rollen, ook al denkt Camiel Eurlings van niet. Werkt u bij KLM en hebt u uw hoop op hem gevestigd? Lijkt me niet verstandig. De gemeentelijke begroting van de stad waar ik woon, raakte per ongeluk een paar miljoen kwijt omdat er iemand moeite had met de plaats van een komma, terwijl de types die zich met dat soort zaken bezighouden toch gespecialiseerd zijn in komma’s. Tramlijn 25 verdween, omdat hij te veel omreed en te weinig mensen trok. Dat was nadat hij al zes jaar moest omrijden omdat de metro wordt aangelegd. In Parijs verdwijnt het Intitut Néerlandais. Onze elke vorm van serieuze cultuur verafschuwende bewindvoerders hebben de subsidie beëindigd. Denkt u dat het Maison Descartes terugkomt? Europa wordt steeds meer, maar tegelijkertijd steeds minder. In een groot aantal landen wordt de Europese bezuinigingswoede inmiddels door een meerderheid gezien als een reden om tegen Europa te zijn, in een paar andere als het gevaar dat ze moeten opdraaien voor de kosten om haar in stand te houden. Gaat verder alles goed, zult u zeggen. Nee, ik ben snotverkouden. Ook dat nog.

SEKSUEEL GEOBSEDEERD

zondag 13 oktober 2013
Ik maak me ernstige zorgen over u, Nederlandse burger. Sinds wanneer bent u eigenlijk seksueel geobsedeerd? Hoor ik u nu zeggen: ik ben helemaal niet seksueel geobsedeerd? Oh nee? Waarom zie ik het dan overal? Wat zegt u? Ikzelf? Echt niet. Vroeger misschien, maar nu ben ik er te oud voor.

Als ik een krant open doe, een Nederlandse krant dan - wat steeds minder vaak gebeurt, het is waar - sta ik er gelijk tot aan de enkels in. Dan blijkt een pedoseksuele gevelreiniger honderden kinderen uit hun kleren gechat te hebben. En waar ikzelf eerst geneigd ben te denken: kinderen die zoveel chatten, verdienen niet beter en hun ouders ook, menen ooit toch gerenommeerde, maar nu tot tabloid gedegradeerde Nederlandse dagbladen de berichtgeving erover op de voorpagina te moeten zetten en binnenin nog eens een keer met een spread, want zo heet dat, weliswaar met veel wit eromheen en met grote foto's, maar toch. De zaak deed zich voor op de dag dat ons Nederlandse kabinet met een paar oppositiepartijen in zee ging om de begroting door de Eerste Kamer te krijgen, maar het Nederlandse achtuurjournaal opende met de gevelreiniger, in een item bovendien dat zes minuten duurde. Van het NOS-journaal verwacht je niet anders, want daar hebben de idioten al dertig jaar de macht in handen, net als in het Nederlandse onderwijs. Herinnert u zich nog - al vele, vele jaren geleden - het item over wurgseks in het achtuurbulletin? Wurgseks bleek levensgevaarlijk te zijn en de bewindvoerders van het NOS-journaal vonden blijkbaar dat wij ervoor gewaarschuwd moesten worden. Ik herinner me nog een half ontbloot hijgend type in een kast met iets om zijn nek. Nee, ik verzin het niet. Echt niet. Ik was trouwens wel blij het te horen en ik ben er dan ook onmiddellijk mee gestopt. Dat was in de tijd dat er in de bushokjes posters hingen met in grote rode letters: VERKRACHTING DICHTERBIJ DAN U DENKT! En daar stond je dan als voormalig wurgsekser, met een aardig uitziend meisje bij de halte van lijn 12. Ja, wat zou u hebben gedaan? En dat was weer niet zo lang nadat onze overheden onder een school op zoek gingen naar de kelders waar tientallen kinderen naar hun zeggen seksueel waren misbruikt, niet zo lang na De Bolderkar, waar psychologen aan de wijze waarop kinderen hun speelgoed vastpakten, konden zien dat ze ook al seksueel waren misbruikt. Waar komt die obsessie toch vandaan? Zeker, het is erg, zeg ik veiligheidshalve maar, voordat ik word gearresteerd. Vooral als het echt gebeurd is. Maar is het nieuws? Volgens mij is de verslaggeving erover seksueel misbruik. Thuishoren doet zulk nieuws op pagina 6, rechts onderaan, samen met een brand in Deventer en een overstroming in Bangladesh. Waarom altijd maar weer Deventer! Is het niet wat merkwaardig dat in een land dat in grote financiële moeilijkheden verkeert, waar een kabinet maar aanrommelt, terwijl er een gruwelijke oorlog aan de gang is in het middenoosten, terwijl er belangwekkende ontwikkelingen gaande zijn in Egypte en de Amerikaanse regering even naar huis is, ik dag in dag uit moet worden geïnformeerd over een gevelreiniger? Als Nederlandse homoseksuelen ergens een bord omhoog steken, staan er gelijk drie camera's omheen en doen kranten en televisiejournaals er verslag van. Is heel Nederland inmiddels homoseksueel of zo? Waarom moet ik overal met de seksuele identiteit van mijn medemens geconfronteerd worden? Doe wat u wilt, maar laat mij erbuiten. Als Nederlanders in Moskou Tsjechov spelen, protesteren ze tegen de de behandeling van homoseksuelen daar, alsof dat het enige is wat er mis is in Rusland. Maar als de Nederlandse Gasunie voor miljarden in zee gaat met een stelletje criminelen van Gazprom, hoor ik niemand. Lees ik een filmrecensie, dan blijkt het een lesbisch meesterwerk te gaan, met grote foto's. Ga ik naar een onschuldig operaatje van Gluck in het Muziektheater, heeft de regisseur besloten dat het personeel weer eens in zijn blote kont en bebloed over het toneel moet rennen (terwijl er op de achtergrond een vrouw is opgehangen overigens, wat ook al niet plezierig was). Waarom moet ik bij dat alles toch steeds denken aan Paul Verhoeven, onze nationale grensverlegger, of aan Pim de la Parra en Wim Verstappen? Seks is blijkbaar het enige wat er nog in Nederland geproduceerd wordt. En videospelletjes.

Nu zegt u misschien: dat zijn wij niet, dat zijn de media, die allemaal op zoek zijn naar een verdienmodel. En die brood zien in seks, welke seks dan ook. Maar die kranten denken blijkbaar toch dat u erin geïnteresseerd bent. Met andere woorden: beter uw leven! Schrijf een boze brief aan die lul van een Vandermeersch van NRC. Een andere Nederlandse krantenlul, ook goed. Doe gelijk Henk Krol. En Maurice de Hond. Laat al die mensen die het steeds maar over seks willen hebben, het eens wat vaker doen. Dan houden ze er misschien hun kop een keer over.

U MOORDT, WIJ BETALEN

zondag 8 september 2013
Zelf word ik bang als drie grote mannen mij willen slaan, maar ik ben geen legerofficier en ik vind in alle oprechtheid dat overste Karremans, die dat wel was, tegen Mladic had moeten zeggen Fuck You, temeer daar die zo'n internationaal toegankelijke formulering uitstekend had begrepen. Ik vind bovendien dat Karremans de poort van de compound in Srebrenica dicht had moeten houden en zijn onderkomen tot de laatste man had moeten verdedigen. En ik vind al helemaal dat hij na de terugkeer van Dutchbat in Zagreb elk feestgedruis had moeten verbieden, op straffe van onmiddellijke executie. Want laten we eerlijk zijn: voor een feestje was er geen enkele reden. De taferelen rond Srebrenica behoren zonder twijfel tot de pijnlijkste uit de naoorlogse Nederlandse geschiedenis. Maar met de legerofficier is het inmiddels natuurlijk net als met de schoolmanager. Hij wordt aangenomen om te doen wat hem wordt opgedragen en ook al reageert hij tegen zijn eigen ondergeschikten wel eens laatdunkend over hetgeen hem wordt bevolen, hij voert het tot in de puntjes uit en gaat, vooruitlopend op wat hem nog te wachten staat, veel verder dan in de betreffende oekaze is neergelegd. En het is dan ook geen wonder dat het zo iemand aan karakter en persoonlijkheid ontbreekt, want als hij daarover had beschikt, was hij niet aangenomen. David Endt beschreef ooit, naar ik me meen te herinneren in een boek dat was gewijd aan de geschiedenis van de voetbalclub Ajax, hoe het bestuur ervan in de herfst van 1941 worstelde met het Duitse bevel joden de toegang tot het stadion te weigeren. Wat niet in het voorschrift stond, was de wijze waarop dat diende te geschieden. Een bordje van tien vierkante centimeter naast de ingang had volstaan. Endt toont een foto waarop te zien is wat er gebeurde. Boven de poort van De Meer hing uiteindelijk een bord van zes meter lang en een halve meter hoog: voor Joden verboden. Ook de Nederlandse Hoge Raad blonk in de Tweede Wereldoorlog niet uit door moed. Toen hun Joodse president Visser werd ontslagen, bleven alle leden zitten. Visser stierf voordat het nog slechter met hem afliep, maar zijn vrouw kwam om het leven in Westerbork. In 1996 kon het Amsterdamse Gerechtshof op advies van de Hoge Raad Janmaat, voorzitter van de wat sneue Centrumpartij, veroordelen tot een geldboete, wegens opmerkingen als Vol is vol. Meer dan een decennium later legde een voormalig lid van de Hoge Raad in NRC uit dat een dergelijke uitspraak gezien moest worden in de context van zijn tijd. Hij bedoelde: met de kennis van nu, zou het niet zijn gebeurd. Mij komt echter voor dat er bij de Hoge Raad sindsdien niet veel is veranderd. Ze zou bij uitstek recht moeten spreken volgens normen die juist aan die context ontsnappen. Daarom heet de rechter onafhankelijk. En ik vermoed dan ook dat het deze keer geen tien jaar gaat duren voordat iemand van de Hoge Raad met een spijtbetuiging terugkomt op een recentelijk uitgesproken arrest. Want naar mijn idee is het vonnis van de Hoge Raad met betrekking tot nabestaanden van bij Srebrenica omgekomen mannen een blunder van formaat en niet vanwege de wellicht verstrekkende gevolgen. Maar gewoon: uit principe. Natuurlijk was het laf de drie mannen weg te sturen, maar voor de moord is de Nederlandse Staat niet verantwoordelijk. Nederland bleef trouwens niet als enige in gebreke, ook al doet Frankrijk alsof dat wel zo is. Het betreffende arrest getuigt in hoge mate van politieke correctheid en een groot gebrek aan moed. De nakomeling die in zijn reactie zei dat nu was gebleken dat Nederland niet alleen uit Karremansen bestond, had het bij het verkeerde eind. Het is opnieuw gebleken. De Hoge Raad had moeten zeggen: het is verschrikkelijk en het is wreed, maar waar: de militaire leiding van Dutchbat heeft zich laf gedragen, maar moed is een individuele kwestie en geen staatszaak, Nederland was in Srebrenica op verzoek van een hogere instantie, niet voor het eigen plezier, en van moord kun je niet worden beschuldigd als anderen in weerwil van elk recht de trekker overhalen. En ze had eraan toe kunnen voegen: van de vele schuldigen zit er éen een deur verderop en leest Tolstoj, veel anderen zitten gewoon thuis en willen lid worden van de Europese Unie.

GATEWAY TO EUROPE

zondag 11 augustus 2013
De wet is voor iedereen gelijk en dat is een probleem. Soms is er geen wet of stelt ze gewoon niets voor en ook dat is een probleem. Soms is de wet helemaal niet gelijk voor iedereen. Dat is gelukkig geen probleem. Je kunt het een Pool niet verbieden te verdrinken in onze binnenwateren. Als het Marokkanen waren, zou je zeggen: jongens, zwem zoveel je wilt, allemaal! Maar als ze dat doen, is het ook een probleem. Want dan zwemmen ze - zul ja altijd zien - niet in een rivier met een stevige stroming, maar in een zwembad. En dat is een probleem. Want dat moet onmiddellijk een identificatieplicht invoeren voor iedereen en niet alleen voor de Marokkanen voor wie het nodig is. En verdrinken doen ze evenmin. Hoogstens pissen ze in het water. En ze vallen natuurlijk alle meisjes zonder hoofddoek lastig. Een Bulgaarse Turk, Milen Y, reed een kind dood en vervolgde zijn weg achter een brandweerwagen. Misschien had hij haast om in de moskee te komen. De Officier van Justitie had erover getobd, maar meer dan een werkstraf van 240 uur en 4 maanden voorwaardelijk voor de stelselmatige tehardrijder kon hij er niet van maken, want er waren geen remsporen. Hij had er een zware gewetensworsteling over gevoerd. Maar de wet was nu eenmaal de wet. U weet nu wat het u kost als u zijn eigen kind doodrijdt. Maar de rechter was streng en zo kreeg de dader maar liefst zeven maanden. Wat zou er gebeurd zijn als het het kind van, pakweg, Wouter Bos was geweest en geen Donnie had geheten, maar Tobias of Joris of zo? Zelf denk ik dat Milen strenger gestraft zou zijn. Een heel jaar, vermoed ik. Een kind doodrijden is minder erg dan er éen seksueel te misbruiken. Er een heleboel seksueel misbruiken is uiteraard nog veel erger. De Let Robert Mikelsons die het deed in Het Hofnarretje, kreeg 18 jaar. Een paar niet al te snuggere Roemenen stalen wat kunst uit de Kunsthal, want waar is zo'n ding anders voor, terwijl de directrice voor zaken in Istanboel verbleef. U wist het niet, maar Istanboel is een belangrijk centrum der moderne kunst. Aan de beveiliging van de Kunsthal mankeerde niets, zei ze daar: die was state of the art. Mevrouw Ansenk beheerde ooit de kunstcollectie van Scheringa. Die bestal jarenlang honderdduizenden Nederlanders, maar werd nooit gearresteerd, want er was geen wet voor. Dat was geen probleem. Ansenk kreeg net als haar voorganger promotie, terwijl Scheringa 's voormalige directeur Zalm werd benoemd tot redder van het inmiddels uitgeklede ABN-Amro, waarna hij de Nederlanders aanried de hypotheken die hij hen in een eerder bestaan tegen veel te hoge kosten had aangesmeerd, stante pede te gaan aflossen. Dan weet u wat u te doen staat: ga werken voor een crimineel en verneder daarna nog even flink uw slachtoffers. Dat is geen probleem. Hoe dan ook: de gewaarschuwde Rotterdamse politie liep om de Kunsthal heen, nam geen sporen van braak waar, want de dieven hadden de deur achter zich dichtgedaan. Niet zo snuggere, maar keurige dieven. Zelfs aan de deurknoppen voelen hebben onze Rotterdamse speurneuzen blijkbaar niet gedaan. Daarna keerden ze terug naar hun bureau om verder te dommelen. De Kunsthal-Roemenen wilden in Nederland berecht worden. De zwaarste straf: niet in Nederland berecht worden. Andere Roemenen plunderden kuddegewijs de weerloze bezoekers van een Amsterdams homofestijn. De 43 gearresteerden werden hier berecht en kregen maar liefst tussen de vier en zes weken gevangenisstraf. De plaatselijke persvoorlichter der politie meldde dat de oplossing van dergelijke problemen vooral in internationaal verband moest worden gezocht. En dat is ongetwijfeld de reden dat met ingang van 1 januari 2014 ook alle andere Roemenen welkom zijn. En de Bulgaren. In het groot kan het dus ook. Waar ABN-Amro nog werd opgedeeld en gekocht door een Spaans, een Brits een Belgisch bedrijf en we zodoende in elk geval door mede-Europeanen werden besodemieterd, daar dreigt KPN nu te worden overgenomen door een Mexicaan. Mexico is een land waar je nog niet dood aangetroffen wilt worden, hoewel de kans dat het gebeurt als je er toevallig woont aanzienlijk groter is dan gemiddeld. En dan heet de man ook nog Carlos Slim. Doet Carlos Slim u niet denken aan Bul Super? Kent u Bul Super niet? Slims vader heette trouwens gewoon Yousouf Salim. Zoon Slim kocht ruim een kwart van de aandelen KPN en zei erbij dat hij verder geen plannen had. Echt niet. Maar nu dus wel. Dat is geen probleem. Nederland: land van ongekende mogelijkheden. Willem Vermeend, voormalig staatssecretaris en minister, econoom van beroep, commissaris bij een handvol bedrijven, waaronder het zo succesvolle Imtech, u weet wel, van die boekhoudfraude, maar ook de man die KPN privatiseerde, liet weten dat hij daar inmiddels spijt van heeft en het met de kennis van nu niet had gedaan. Die Willem. Een andere Wim, Wim Dik, eveneens voormalig staatssecretaris, maar ook ex-directeur van KPN, was naar zeggen van het NOS-journaal de mening toegedaan dat we ons over dat soort zaken niet zo druk moesten maken. Als Nederlandse bedrijven een buitenlands bedrijf kopen, hoor je niemand. De journalist zei niet: Oh, u bedoelt E-Plus? Wie bij het NOS-journaal gaat werken, moet zich eerst aan zijn hersens laten opereren, anders wordt hij niet aangenomen. Vandaar. Maarre, wat vindt u? Hebben de verdrinkende Polen, de Bulgaarse doodrijder, de Kunsthalrovers, de Amsterdamse roof-Roemenen en Carlos Slim iets met elkaar te maken? Ik denk van wel. In Nederland is ondertussen alles mogelijk en de wet staat niets in de weg. Is het een goed idee om na je luchtvaartbedrijf, je grootste bank en je energieleveranciers ook je enige telecombedrijf te verkopen en nog tegen een prijs van € 2.40 per aandeel ook? Ik hoor Mark Rutte al lachen. Mark lacht altijd, wat hij ook te horen krijgt. Hij gaat vast iets zeggen als: Oh, ik zit bij Vodafone. Schateren. En wat zei onze minister Kamp? De beslissing over de verkoop van de aandelen van KPN ligt bij de aandeelhouders, niet bij de overheid. Waarmee maar weer bewezen is dat verstandig beleid en intelligentie twee verschillende dingen zijn. Maar dat is geen probleem.

GAY PARADE VOOR POETIN

woensdag 10 april 2013
Het blijft een probleem in hoeverre je bijzondere belangen wenst te behartigen, hetzij die van jezelf of van een ander. Waarom zou je je het kappen van een paar bomen aantrekken zolang er nog honger wordt geleden in de Sahel? Dat neemt niet weg dat hele volksstammen zich met hart en ziel werpen op hun kwestie. Sommigen wijden een goed deel van hun bestaan aan de plofkip of aan dierenleed in het algemeen, ze richten een vereniging op ter bescherming van de hoogbegaafde, ze bestrijden de woonboten aan de Amstel of olieboringen in de Poolzee. Ook de overheden blazen daarin mee, soms op cyclische wijze: rond oud en nieuw is het illegale vuurwerk in de mode, en het hele jaar door inmiddels de pedoseksuele medemens. Zo nu en dan krijg je wel het idee dat sommige van die kwesties in de belangstelling staan omdat ze zo gemakkelijk zijn en zo goed uitkomen. Dan vallen de lastiger aan te pakken zaken minder op. Soms is het ook verrassend te zien welk moment groepen aangrijpen om zich storten op een zaak die hun ter harte gaat. Op de dag dat Poetin op bezoek was in Amsterdam, 8 april 2013, overleed de Russische journalist Mikhail Vasiljevitsj Beketov aan verwondingen die hij vijf jaar geleden opliep toen hij door onbekenden werd mishandeld. Beketov verzette zich tegen de aanleg van de autoweg tussen Moskou en Petersburg. Eerder al had hij de burgemeester van zijn woonplaats Khimski beschuldigd van corruptie. Hij werd niet een klein beetje mishandeld. Hij verloor een been en kwam terecht in een rolstoel. Eerder al werd Anna Politkovskaja in de portiek van haar woning doodgeschoten op de dag dat Poetin jarig was. Nou ja, u begrijpt me wel. Wilt u nog veel meer namen? Bekijkt u op Wikipedia de lijst van vermoorde Russische journalisten. In Rusland wordt elke wet met voeten getreden, wie zich op welke wijze ook verzet tegen de heersende politici gaat onder valse voorwendselen de gevangenis in. Poetin is een schurk en Gazprom een schurkenbedrijf. Uitgelezen gelegenheid kortom. Maar waartegen protesteerden de weer eens in bootjes rondvarende Amsterdamse actievoerders tijdens Poetins bezoek aan de Hermitage? Tegen de Russische discriminatie van homoseksuelen. Het zegt wel iets over hoe ver sommige Nederlandse homo's van de werkelijkheid vervreemd zijn geraakt. Die Nederlandse nicht ziet nog maar éen ding: zijn benarde Russische lotgenoot. Job Cohen hees aan zijn voormalige ambtswoning trots de regenboogvlag. Die Job. Poetin zal er blij mee zijn geweest. Wat mij betreft zijn zulke Nederlandse homoseksuelen nog veel zieker dan het gemiddelde EO-lid denkt, maar anders.

DIEDERIK EN JEROEN

maandag 25 maart 2013
Er bestaat een opmerkelijke overeenkomst tussen de zo resolute en voortvarende wijze waarop de carrières van twee PvdA-coryfeeën die recentelijk naar het oppervlak van ons politiek bestel omhoog zijn komen bubbelen, teloor dreigen te gaan. Diederik Samsom begon zijn politieke bestuurscarrière met de inkomensgebonden zorgpremie, plan dat hij binnen een paar dagen moest aborteren en Jeroen Dijsselbloem deed het niet veel beter, want die slaagde er in eerste instantie niet in een atol in de Middellandse zee te redden en praatte vervolgens binnen een week minstens twee keer zijn mond voorbij. Zie hier ons Nederlands politiek toptalent. Stelt u zich voor: daar verschijnt een boze fee en benoemt u tot voorzitter van de Eurogroep, als opvolger van de Luxemburger Juncker. U zou, als u een beetje intelligent was, om te beginnen weigeren. U zou een Frans complot vermoeden. Daar hebben wat louche Parijzenaars achter uw rug om een rotstreek beraamd. Welke idioot nemen we voor zo'n baan? heeft de een tegen de ander gezegd. Een Duitser of een Nederlander natuurlijk. Ja logisch, want die gaan de rekening betalen en krijgen vervolgens de schuld, of het nou misgaat of niet. Maar wie dan, zegt de ene louche Parijzenaar tegen de andere. En zo kwamen ze bij u. Ijdel als u bent, hebt u ja gezegd. U hebt per slot van rekening jaren in de armoedige wachtkamer van het Nederlandse partijwezen doorgebracht. Daarbij vergeleken is alles promotie. Maar goed, gesteld dat u zo stom was geweest, wat zou u vervolgens doen? U zou uw mond stevig dicht houden, alleen nog maar in algemeenheden spreken, niemand meer vertrouwen. U zou elke journalist met égards behandelen, om te beginnen die van de Financial Times, u zou de goedlachsheid zelve zijn, maar geen zinnig woord loslaten. U zou de vaderlandse praatprogramma's mijden als de pest. U zou een ondoorgrondelijke blik opzetten en u zou vooral niet, ik herhaal niet, het achterste van uw tong laten zien, zoals dat in bankierskringen nu eenmaal heet. Heel goed allemaal. U zult het nog ver schoppen. Maar nee hoor. Komt uw ware aard weer bovengebubbeld. Daarom hebt u al die jaren moeten wachten. U laat zich eerst een plan aanpraten dat vervolgens door een parlement wordt weggestemd, waarbij u bovendien een stelregel schendt die tot nu toe is gehandhaafd, jaagt hele volkeren de stuipen op het lijf, en zegt daarna dat het een goed idee is dit in het vervolg nog een keer zo te doen, iets wat u daarna weer ontkent, om vervolgens uit te leggen dat u het toch echt zo bedoelde. Met zulke vrienden heeft de Euro mij niet nodig.

EINDSPEL

donderdag 13 december 2012
Ik - (Honingzoet) (In het voorbijgaan) Salam Aleikum vriend, weest welkom aan de grazige boorden van de Rijn.
Syriër - Waarom praat u zo raar?
Ik - Uhh… (verrast halt houdend) pardon, ik dacht: duizend en éen nacht, Aladin, Arabisch, bloemrijk…
Syriër - Nou, doe maar gewoon. Wijst naar zijn sjofele kledij en het bakje op straat voor hem.
Ik - (aanstalten makend door te lopen) U bent, naar ik aanneem een uit Aleppo gevluchte Christen...
Syriër - (Nors) Ik ben een uit Damascus gevluchte islamiet....
Ik - (Verwonderd) Oh...
Syriër - Dat had u niet gedacht... En ik ben ook geen lid van Al Qaida, smeedde geen zwaarden, maar gelezen heb ik genoeg, en Macchiavelli ook...
Ik - ?
Syriër - Hebt u Macchiavelli gelezen?
Ik - (Licht beledigd) Natuurlijk, wat denkt u?
Syriër - Maar begrepen hebt u hem niet, anders was ik niet hier geweest.
Ik - Hoe bedoelt u?
Syriër - Als u een vriend hebt die een klootzak is, maar een gewone klootzak, en die krijgt ruzie met een nog grotere klootzak, dan is het verstandig uw oude klootzak maar te vriend te houden... en geen partij te kiezen voor de nieuwe, grotere klootzak…
Ik - Ah, bedoelt u het zo... Maar ja (verontschuldigend)… de mensenrechten, de publieke opinie, de media, de deskundigen...
Syriër - En daarom zit ik hier...
Ik - (Verontschuldigend), ik ben een onbeduidend, nietswaardig mens, een kleine krabbelaar, u moet bij onze minister zijn, Frans Timmermans, onze polyglot, europoliticus, kenner der Arabische wereld, en niet alleen van de Arabische...
Syriër - De man is een volslagen idioot... bijna net zo’n grote idioot als zijn voorganger, hoewel je zou denken dat dat niet kan....
Ik - Het spijt me, het wordt mijn tijd, ik moet naar de opera...
Syriër - (Me naroepend) Geef mij Poetin maar! Alles beter dan een westers democraat!

JANNETJE, PETER, GEERT, MAARTEN,
BEN, MAX, HENK EN IK

zondag 28 oktober 2012
Herinnert u zich Jannetje Koelewijn nog? Ze was de journaliste van NRC die per ongeluk samen met haar man, neurochirurg Kees Tulleken, ter plekke was toen Prins Friso, die na een ski-ongeluk in een coma geraakte, in een Innsbrucks ziekenhuis werd opgenomen. Jannetje had, daarbij uitgaand van de dubieuze ideeën die hoofdredacteur Vandermeersch er over journalistiek op nahield, alle reden om aan te nemen dat die met haar op de rand van het oirbare balancerende bijdrage ingenomen zou zijn. Eerst was dat ook zo. Maar de oud-ombudsman van De Volkskrant, Thom Meens, die de kwestie onderzocht, rapporteerde dat het stuk nooit geplaatst had mogen worden. Daarna vond hoofdredacteur Vandermeersch dat ook. Jannetje heeft inmiddels ontslag genomen. Zo heet dat in die kringen als je wordt ontslagen. Tulleken zal voor de medische tuchtraad moeten verschijnen. De echte kwestie is natuurlijk geenszins of het stuk al dan niet geplaatst had mogen worden, de kwestie is of het nieuws was. Een uitslaande brand in Deventer, hoe tragisch ook voor de slachtoffers, zet je ook niet op de voorpagina, al is het nieuws. De feiten, voor zover bekend, hadden op pagina 6 moeten staan, rechts onderaan, in vier regels. In diezelfde periode at ik met een vriendin die voor een grote landelijke tv-zender de nieuwsapp beheert, zo heet dat, ik kan het ook niet helpen. Van eten kwam niet veel, want haar mobieltje ging de hele avond door en we hebben zodoende alleen veel gedronken. ‘Als het misgaat met Friso, moet ik onmiddellijk terug’, zei ze. Een goed deel van haar bezigheden bestaat overigens uit het strikken van adverteerders die voor de kosten van de app opdraaien, want er werken acht mensen full time aan. Er waren al een paar honderdduizend geïnteresseerden die hem hadden gedownload! Ik heb haar uitgelegd dat wat ze deed met journalistiek niets te maken had. Wij zijn in geprikkelde stemming uiteen gegaan, wat ik wel jammer vond, want ze is allesbehalve lelijk. Eerder al, in september 2010 werd Rob Wijnberg benoemd als hoofdredacteur van NRC Next. Op grond waarvan dat gebeurde, was mij niet duidelijk. Wijnberg was columnist, van het algemeen beschouwender soort, zo iemand die je kunt overslaan zonder iets te missen. In september 2012 nam hij ontslag. In die kringen heet dat zo, als je wordt ontslagen. Hij wordt weer columnist. Mij maakt het niets uit. NRC-Next moest newsier worden, schreef Vandermeersch. Wij zien dat lezers in de ochtend behoefte houden aan nieuws, aan overzicht, aan een vooruitblik op wat er die dag speelt. Twee jaar geleden was de opdracht aan next om nog sterker af te wijken van NRC Handelsblad, waarvan we destijds verwachtten dat die ook in de ochtend zou gaan verschijnen. Nu dat laatste om druktechnische redenen niet lukt, is de opdracht om een ochtendkrant te maken voor lezers die een brede belangstelling (moeten) combineren met een gebrek aan tijd. Die Peter! Zijn brutaliteit is imposant. Hij heeft namelijk jaren volgehouden, nadat hij was begonnen met vol te houden dat er geen plannen bestonden NRC te laten overgaan op tabloid, dat hij niet van plan was van NRC een ochtendkrant te maken. Op 24 oktober schreef Geert Mak in De Groene een negatief stuk over NRC dat hij begon met: NRC-Handelsblad is mijn krant, zoals De Groene Amsterdammer mijn weekblad is. Ik zeg: mijn, en ik bedoel: ik voel me ermee vervlochten, ik ben er in dienst geweest, ik ben een trouwe lezer, mijn vrienden werken er, we hebben tientallen jaren lief en leed gedeeld. Sinds ruim een jaar hoor ik steeds vaker: Weet jij wat er toch bij die NRC aan de hand is? Iedereen kan inmiddels weten dát daar iets aan de hand is. Maar wát? Daarna breekt hij de krant zoals die onder Vandermeersch is verworden tot op de bodem af. Vandermeersch heeft er toestemming voor gegeven dat Egeria, eigenaar van de krant, met een winst van 4.5 miljoen, 12.5 miljoen euro dividend aan de krant heeft onttrokken. Mak schrijft: Maar één ding weet ik wel: de snelle stijl van Derk Sauer, Peter Visser en Peter Vandermeersch en de rijke traditie van NRC Handelsblad passen niet bij elkaar, het is een diep ongelukkig huwelijk. En zoals dat gaat bij een vechthuwelijk: voor de toeschouwers is het genant om aan te zien, voor de kinderen is het 't ergst om mee te maken. Daarom zou ik zeggen: ga als volwassen mensen uit elkaar, afzonderlijk zijn jullie alles wat je wilt zijn – maar de combinatie werkt niet, jullie passen domweg niet bij elkaar. Echt Makproza trouwens. Mak heeft bovendien kritiek op de wijze waarop er werd omgesprongen met Jannetje Koelewijn en Rob Wijnberg. Hij schrijft ook: Het algemene gejuich waarmee het krantengenie Peter Vandermeersch ruim twee jaar geleden werd binnengehaald – met de reserves van slechts een enkeling – klinkt me nog in de oren. Die Geert. Een enkeling! Toch was het blijkbaar goed raak. NRC-redacteur Maarten Schinkel reageerde op Twitter met de opmerking dat het inderdaad jammer was dat Mak niet langer op kosten van NRC door Europa kon reizen om vervolgens een miljoen voor zijn boek In Europa te incasseren. Hij stelde voor dat Mak het geld stortte in een fonds voor journalistiek. Peter Vandermeersch antwoordde met een lange open brief aan Mak, waarin hij poogde alle beschuldigingen te weerleggen. NRC is naar zijn zeggen nog steeds een goede krant. Max Pam schreef zaterdag 27 oktober in het Parool, dat het pijnlijk was dat Geert Mak als éen van de in oorsprong zo onafhankelijk denkers van NRC uitgerekend Ben Knapen noemde, nog net demissionair staatssecretaris, maar ook iemand die zelf bij de verkoop van NRC aan Apax 1.5 miljoen in zijn zak stak.

En ik? Al vanaf dag éen vond ik dat je wel met blindheid geslagen moest zijn, om niet te zien waar Vandermeersch, Sauer en Egeria op uit waren. Egeria is een semi-crimineel bedrijf dat maar aan éen ding denkt: geld, en wel zoveel mogelijk. Sauer verdiende het grootste deel van zijn geld in Rusland in de jaren ’90. Dat moet wel dubieus geld zijn geweest. Zijn Moscow News is een krantje van niks. Zijn zoontje Tom was aangesteld als vertaler voor Gullit bij Kadyrev, een Tjetjeense massamoordenaar die bevriend is met Poetin. Vandermeersch ontsloeg zonder dat iemand erover zeurde voordat hij het Koelewijn en Wijnberg deed, 30 andere journalisten. Die twee laatste maken me niets uit. Het waren helemaal geen journalisten. Ik zou ze zelf al veel eerder ontslagen hebben, sterker nog: ik zou ze nooit hebben aangenomen. Drie weken geleden werd ik gebeld door een met NRC Next verbonden freelance journalist. Of hij me een interview kon afnemen over het onderwijs. Ik heb toegestemd, maar er niets meer van vernomen. Net goed. Afgelopen week werd ik voor de zesde keer in een jaar gebeld door een abonneewerfster van NRC: of ik er niet over dacht mijn opgezegde abonnement (dat ik zo lang had gehad) terug te nemen? Ik heb uitgelegd dat ik Vandermeersch een proleet vind, die NRC ook nog misbruikt om met zijn eigen schrijfselen invloed uit te oefenen op de Belgische politiek. Ik lees veel vaker dan ik vroeger deed de International Herald Tribune. Dat is de internationale versie van de New York Times. En dat is de krant die door Henk Hofland, toen hij, samen met Heldring nota bene, gedwongen door zijn hoofdredacteur Peter Vandermeersch opdraafde bij De wereld draait door, de beste krant ter wereld werd genoemd. Gevraagd naar zijn mening over het nieuwe NRC, zweeg hij even en zei toen bedachtzaam: Nou, het valt me niet tegen. Die Henk. Terug naar je Griekse eiland. Eeuwigdurende verbanning. De International Herald Tribune besteedde gisteren twee pagina's aan de financiën van de Chinese premier, Wen Jiabao, artikel waar ongetwijfeld heel wat manuren in zijn gestoken. De site van de New York Times werd vervolgens geblokkeerd door de Chinese censuurinstanties. Daar hoeft NRC niet bang voor te zijn. De International Herald Tribune wordt uitgegeven op broadsheet en kost overal in Europa drie euro's. Wanneer gaat de Nederlandse politiek zich bemoeien met wat erop de vrije markt gebeurt met de Nederlandse kranten? Wat zegt u? U hebt gelijk. Voor Nederlandse politici kan een krant niet commercieel genoeg zijn.

VRIJDAGGEBED

vrijdag 21 september 2012
Zeg Mohammed... even terzijde, ik hoop maar dat u het geen probleem vind als ik u aanspreek? Zal ik er heilige Mohammed van maken? Ik neem toch aan dat u heilig bent? Bij ons zijn types zoals u in elk geval heilig. Want, laten we eerlijk zijn: wat is de zin van uw bestaan als ik niet eens tegen u mag praten? Ik hoop ik elk geval maar dat uw gelovigen het me niet al te zeer kwalijk nemen, dat ik het als kafir toch waag me tot u te richten en dat ze straks niet langskomen om de Nederlandse ambassade in het een of andere woestijnland plat te branden, want ook al heb ik niet veel met ambassades en degenen die ze bevolken, het is toch vervelend. Krijg ik dat ook nog te horen en ik heb al problemen genoeg. Ik heb inmiddels wel begrepen dat ik u niet mag afbeelden, dat ik geen geen grapjes over u mag maken, geen karikaturen, geen nare films, helemaal geen films trouwens, u niet mag uitschelden voor pederast en geite- of kinderneuker, of gewoon rokkenjager. Welbeschouwd neemt uw aanhang met niet minder genoegen dan dat we allemaal in u gaan geloven. Welnu, al die vervelende dingen doe ik dan ook niet. Het zou niet bij me opkomen. Ten overvloede deel ik maar gelijk mee dat ik dergelijke aantijgingen ten zeerste afkeur. In geval van nood bekeer ik me ook nog tot de Islam. Als ik maar niet elke vrijdag twee keer naar de moskee hoef. Maar iets vragen wil ik u toch. Ik moet daar nog aan toevoegen dat ik eigenlijk niets van u weet. Ik heb me echt in u moeten verdiepen. U moet namelijk weten dat ik christelijk ben opgevoed en dat vond ik zo erg dat ik nadien nooit meer de lust heb gehad mij te verdiepen in zaken van religieuze aard. In het begin dacht ik nog: wie is toch die verrekte Allah (sorry) en Mohammed waar ze het steeds over hebben? Maar goed.
Terzake nu. Zeg, kunt u die gelovigen van u niet eens een tenminste elementaire vorm van beschaving bijbrengen? Dat wou ik eigenlijk vragen. Want ik raak nogal van ze in de war. Dan zit daar zo’n arme sloeber in een jurk op de puinhopen van zijn net bij een aardbeving op schaal 2 ingestorte woning en smeekt met zijn reebruine ogen om financiële hulp uit het westen. Of dan dringt daar zo’n bebaard type met drie AK-47’s op zijn knieën aan op militair ingrijpen om hem te verlossen van zijn ondemocratische machthebbers. Want democratie wil hij. Of ik zie honderden armoedzaaiers die ternauwernood van hun regime zijn bevrijd in een lekke roeiboot op weg gaan naar - nou ja... naar ons. En het volgende moment zie ik een twaalfjarig jochie of een grootmoeder van 82 met een van haat vertrokken gezicht in de camera schreeuwen dat ons allemaal de hals moet worden afgesneden. Kunt u niet eens een beetje lijn aanbrengen in dat onophoudelijk geklaag? Wat willen ze nou eigenlijk? Stiekem denk ik dat de meesten gewoon ons geld willen, of bij ontstentenis daarvan ons paspoort. Is het eigenlijk niet zo, Heilige Mohammed, dat zelfs miserabele producten als die van Geert Wilders en zijn Amerikaanse vriend in wezen een bewijs zijn van een volwassen beschaving, die ook andere dan de door velen gedeelde fatsoenlijke opvattingen kan verdragen? En is dàt nu juist niet wat uw gelovigen zo graag willen? Het recht te hebben in vrijheid te leven? Soms, als het slecht met me gaat, denk ik dat u eigenlijk wel onze beschaving wilt, maar zonder ons. Zo’n beschaving waar iedereen het met u eens is en er geen plaats is voor anderen. Zeg eens Heilige Allah, of Mohammed - kan mij het schelen - dat is toch niet zo? Want dat zou wel diep tragisch zijn. Per slot van rekening vinden Geert en zijn vrienden dat eigenlijk ook. Kunt u eens niet aan uw volgelingen uitleggen dat ze daar op zo'n moment zelf nog het meest op lijken?

UITGEZWEEFD

woensdag 12 september 2012
Hèhè, bent u eindelijk weer beneden? Ben u uit de hemel gevallen en staat u weer met beide benen op de grond? Denkt u, nu u weer bij zinnen bent: Jezus, wat hebben ze me daarboven eigenlijk allemaal beloofd? Hoe voelt het, nu u uw ziel in het stemhokje hebt verkocht – niet eens voor een bord linzen, niet voor 30 zilverlingen, maar om een vaag gevoel van onlust te verdringen en te gehoorzamen aan uw democratisch instinct? Tegen beter weten in? Wat denkt u nu, als u Mark Rutte terugziet, onze breed lachtende kandidaat-premier, de studentikoze vriend van Jort Kelder, de man in het bootje, voor wie een meter water onder de kiel al te veel is? De bijna-drenkeling, die ons van Europa moet redden? Maar die nu weer geen keus heeft dan te doen wat Merkel doet, al gaat hij dat wederom pas op het laatste moment ontdekken. Hebt u wel eens de neiging het hoofd van Mark voorzichtig tussen twee handen beet te pakken en er flink aan te schudden? En in zijn oor te schreeuwen: Hollandse Schouwburg!
Bittere spijt? Kan ik me voorstellen. Maarre, hoe kijkt u nu naar Diederik, op wiens gebruinde trekken de ambitie al decennialang is aangekorst, in wiens ogen de eerzucht glanst, die je hoort knarsen als hij zijn gebit maar op elkaar zet in een poging te glimlachen? Wat vindt u eigenlijk van mensen met een eierhoofd zonder haar die Samsom heten? Het scheelt maar éen letter, maar haar heeft hij net zoveel. Denkt u echt dat die kleine kale carrièregeile klauteraar Nederland uit de crisis gaat leiden? Zelf geloof ik er niet in. Bij de PvdA verdringt het dogma traditiegetrouw de intelligentie. En als dat eenmaal is gebeurd, is er geen redden meer aan. Gelooft u me, ik kan het weten. Ik werk in het onderwijs. Over dogma’s gesproken. Hebt u uw huid misschien verkocht aan Alexander met de starre blik en het rimpellloze hoofd, de glad geoliede altijd zo scherp articulerende redenaar, de man van de hedgefunds, de Europeaan die de VDD rechts heeft ingehaald en die niet kan wachten tot Nederland in zijn geheel aan Frankrijk is verkocht? De kosmopoliet! Een echte held. Iedereen redden, maar zelf verzuipen. En met de mond vol water nog oreren. Ah. U bent een sociaal mens en u hebt uit medelijden besloten uw stem te schenken aan de kapot gepeilde Roemer, omdat u bang was dat verder niemand het meer zou doen. Wat zegt u? Niet? Echt neergestort? Hoe bedoelt u? Ah. Ik begrijp het. U bent van het CDA, van Sybrand, van de man zonder eigenschappen, de wendbare zonder kraak, smaak en geur. U hebt gekozen voor de partij die er zelfs niet in slaagde een heel, heel pietepeuterig klein vliegtuigje in de lucht te houden. Heel Nederland zweefde, maar het CDA stortte neer. Laat mij u troosten. U hoeft zich niet beroerd te voelen. Gelooft u me: het maakt absoluut niet uit waar u op hebt gestemd.

KOM GERUST

zondag 1 juli 2012
Bent u Christen en woont u in Aleppo? Vreest u die mannen uit Homs en overweegt u al een tijdlang emigratie? Hmmm. U moet niet altijd direct het slechtste van uw medemens denken omdat hij een baard draagt of een hoofddoek. Ik geloof dat uw angst ongegrond is. Wat zegt u? Bent u er niet gerust op? Nou, dan heb ik toch goed nieuws voor u. Ik ben ervan overtuigd dat ik mede namens onze leiders spreek, als ik zeg dat tal van westerse regeringen in geval van nood geen ogenblik zullen aarzelen om u op te nemen. Natuurlijk, alleen in geval van nood. We zijn geen charitatieve instelling, nietwaar. Voor veel Nederlanders is een Arabier gewoon een Arabier, of hij nou christen is of niet. Laat me u eens op de hoogte brengen. Wellicht neem ik zo uw zorgen enigszins weg. U moet weten dat onze Europese bewindvoerders nu al geruime tijd een afkeer aan het ontwikkelen zijn van al die Arabische dictators. Zeker, daar hebben we vroeger nooit iets van gemerkt, maar ja. Als westers democraat kun je geen ijzer met handen breken. En u hebben we per slot van rekening vroeger ook nooit horen klagen. Waar we u op tv zagen, was u altijd enthousiast en viel er nooit een onvertogen woord. Welnu, onze leiders hebben inmiddels, ook enigszins gedwongen door de omstandigheden, afscheid genomen van Khadaffi en van Mubarak, en nu is dus Assad aan de beurt. Nee, daar valt weinig meer aan te doen, vrees ik. En zo erg is dat niet. Als hij in Europa verbleef, gedroeg hij zich weliswaar als een beschaafd mens, at hij in Parijs met zijn eega bij La Coupole en winkelde aan de Rue Montaigne, maar hij blijkt een bruut te zijn en een dictator. Er is geen vrijheid van meningsuiting in Syrië, zo is inmiddels gebleken. Ook de Turkse premier Erdogan, een doorgewinterd democraat, heeft inmiddels partij gekozen. Alleen de Russen houden vol en blijven Assad steunen. Maar ja. Poetin! Hoe dan ook, ik ben ervan overtuigd dat de regeringen die nu zo hun best doen in Syrië de democratie te herstellen en de burgerbevolking te beschermen tegen die tiran, u met open armen zullen ontvangen als de mannen uit Homs onverhoopt minder met de tolerantie en de westerse vorm van beschaving blijken op te hebben dan nu het geval lijkt. En laten we eerlijk zijn: u hebt het bestaande regime altijd gesteund. Nu staat u opeens aan de verkeerde kant van de geschiedenis. Maar, ik zei het al: ik geloof niet dat het zo’n vaart zal lopen. Die opstandelingen zouden toch niet zoveel moeite doen om de ene dictatuur door de andere te vervangen? Bovendien staat het westen garant voor een fatsoenlijke machtsoverdracht. Wat zegt u: bent u Joods? Nog beter. Onze Minister van Buitenlandse Zaken is dol op Joden. Hoe? Demissionair? Nou, u bent goed op de hoogte. Maarre, gelooft u me, dat maakt bij deze minister absoluut niets uit of hij demissionair is of niet.

EUROPEST

maandag 28 mei 2012
Zou het echt zo zijn, dat het lot met de wrekende hand waaraan eenieder de Erinyen herkent, of desnoods Hollywoods Terminator (I’ll be back!), een Grieks vertrek uit de euro, een Grexit, en dus de explosie van onze geldeenheid, combineert met de Nederlandse verkiezingen? Zodat het referendum over Europa, waartoe Wouter Bos weleer – ruim voordat hij zich tot de kinderwagen bekeerde en tot KPMG - had besloten, om het vervolgens niet raadzaam te achten, toch nog wordt gehouden? Maar niet helemaal zoals hij het in gedachten had? En de PvdA wordt gehalveerd en SP en PVV samen een meerderheid halen?

In Le Monde van zaterdag 26 mei stond een interview met Jens Weidmann, de president van de Bundesbank. Op een vraag wat hij van het Europese debat over groei vindt, antwoordt hij: "Groei is altijd een goede zaak. Maar vòor groei zijn is hetzelfde als aanhanger zijn van de wereldvrede: het echte debat gaat over de weg erheen." Op de bij het artikel gaande foto die, scheef en niet helemaal scherp, met een verborgen camera genomen lijkt – maar dat zal toch wel niet - kijkt Weidmann met een cynische glimlach de Franse lezer aan. Blik: stelletje armoedzaaiers! Op de vraag hoe hij staat tegenover Eurobonds, zegt hij: “Men vertrouwt zijn creditcard niet toe aan iemand over wiens uitgaven men niets te zeggen heeft.” Hij bedoelt: en zeker niet aan een bedelaar. In Spanje vraagt Bankia 19 miljard van de Spaanse overheid, nadat het er al 4.5 kreeg, blijkt Catalonië plotseling niet langer in staat de salarissen van zijn ambtenaren te betalen, en is tot maart – dus voor de Spaanse bankencrisis - 14 procent van het bedrijfskapitaal naar frissere windstreken verplaatst. En dan staan er nog een paar Spaanse banken te dringen die meer van hetzelfde willen. Ondertussen daalt uw euro in waarde, iets wat vroeger devaluatie werd genoemd. In Rome eiste Mario Draghi van de Europese politici een moedige sprong. Eéntje van zeer vele miljarden, vermoed ik. Net als Hollande wil hij Weidmanns creditcard. Als Merkel zich niet gauw tot de groei bekeert, en dat zal wel niet gaan gebeuren, zet Draghi zijn geldkraan nog een keer open, neem ik aan. Wat kan hij anders? Maar deze keer gaat hij het niet redden met 1 biljoen. Zou Monti het wagen op de dag dat Spanje Europees kampioen voetbal wordt 4 biljoen euro vrij te maken, tegen éen procent rente met een looptijd van vier jaar? Dat is nog eens wat anders dan een beker! Wat kunnen wij daar tegenover stellen? Joris Mathijsen? De zij- en achterwaartse voetballer? De man van de pijntjes? Vergeet het: die speelt in Malaga. Joris gaat op de loop voor elke draak. Maakt u zich nog steeds geen zorgen over uw pensioen? Wat zegt u? Dat dat nog zo lang duurt, dat u daar niet wakker van ligt? Dan hebt u iets niet goed begrepen. Wilde u nog naar Amerika deze zomer? Snel boeken. Volgende etappe: Italië.

ROMMELBANK ECB

zaterdag 21 april 2012
Een paar maanden geleden was ik verrast te horen dat Mario Monti, de directeur van de Europese Bank, de ECB, had besloten in twee tranches 1 biljoen euro te lenen aan banken tegen een rente van 1 procent en met een looptijd van drie jaar. Ik was verrast omdat ik in de mening verkeerde dat zoiets niet was toegestaan. Maar ja, wat weet ik van de ECB? Ik weet alleen dat ik, als ik van een bank geld wil lenen voor de aankoop van een huis, daar iets tegenover moet stellen om de terugbetaling van de hypotheek te garanderen. En het is algemeen bekend hoe lastig dat inmiddels is geworden. En ook banken die geld lenen, dienen toch te komen met een onderpand, in dit geval iets ter waarde van de jaarlijkse rente van éen procent. Ik was echter in het geheel niet verrast door het feit dat het vooral Zuid-Europese banken waren, die er gebruik van maakten. Dat al die banken onmiddellijk daarna staatspapieren begonnen te kopen van de landen waar ze hun zetel hadden en daarmee de rente ervan omlaag dwongen, leek me nog veel dubieuzer. De ECB mag op de markt niet direct staatspapieren kopen, maar hier werd van de ECB tegen een zeer lage rente geleend geld gebruikt om staatspapieren aan te schaffen. Mario Monti werd er alom voor geloofd. Ik was het daar niet mee eens. Mario heeft wat in landen als Spanje, Italië en Frankrijk van oudsher gebruikelijk was, nu gedaan met geld van Europa. Hij heeft 1 biljoen euro bijgedrukt. Eigenlijk komt het neer op een devaluatie van de munt, al zal het misschien even duren voordat het zichtbaar wordt. Een maand, schat ik. Voorafgaand aan die monsterlening heb ik er eigenlijk nergens over gelezen. De crisis was op haar hoogtepunt en het leek me niet eenvoudig een uitweg te vinden. Ik heb vervolgens altijd gedacht dat Mario Monti het initiatief op eigen houtje had genomen, daarmee vooral het belang verdedigend van zijn eigen Italië en van nog een paar andere, in grote moeilijkheden verkerende zuidelijke landen. Volgens mij was Mario gewoon een brutale hond. Wel lekte een brief uit van Jens Weidmann, directeur van de Duitse Nationale Bank (ik verwees er eerder al naar) waarin die zijn zorgen uitsprak over de door de ECB geaccepteerde onderpanden. Waarom zou Weidmann dat hebben gedaan, vroeg Neil Unmack zich af, en ik ook. Het zijn immers de nationale banken die garant staan voor die onderpanden waarmee hun banken lenen. Unmack concludeerde en ik was het weer met hem eens, dat die zorg alleen begrijpelijk was als Weidemannn vreesde voor het einde van de ECB. Want dan zitten de nationale banken toch met de schulden, afspraak of geen afspraak. Want laten we eerlijk zijn: in werkelijkheid staan, als het mis gaat, alle nationale banken gezamenlijk garant.

En nu gaf Klaas Knot dus een interview aan De Volkskrant (vrijdag 20 april). Het was buitengemeen interessant. Knot heeft kritiek op het beleid van de ECB. Eerst deelt hij mee: Iedereen was het eens met de twee grote geldleningen voor de banken, laat daarover geen misverstand bestaan. Dat de banken is al bijna het misprijzende die banken. Al die foute banken, bedoelt hij. 800 stuks immers. Maar met name dat laatste zinnetje maakt me wantrouwig: laat daar geen misverstand over bestaan. Klaas denkt blijkbaar dat er mensen zijn die eraan twijfelen. En waarom zouden ze dat doen Klaas? Omdat er genoeg reden voor is. Want ik geloof er eerlijk gezegd niets van. Ik vraag me werkelijk af of Monti zijn collega's niet voor een voldongen feit heeft geplaatst. Het vervolg is echter nog veel interessanter. Klaas vreest dat er zo zombiebanken worden gecreëerd. Maar Klaas! Wat Mario heeft gedaan is de leningen op zich nemen die Italiaanse, Spaanse en Franse bankdirecteuren hebben verschaft aan hun vriendjes, familieleden, bekenden en - uiteraard - aan zichzelf, en vast ook wel - ik geloof het echt - aan nette kleine familiebedrijven. Maar het zal tussen al die papieren, die in bundels worden aangeboden, niet mee vallen vast te stellen wat er wel en niet serieus is. 800 banken, Klaas! En ook in de periode daarvoor hebben veel banken uit mediterrane landen geld geleend met als onderpand waardepapieren, waarvan je je kunt afvragen wat ze eigenlijk echt waard zijn. Waar doet dat toch allemaal aan denken? In De Volkskrant zegt Klaas, let op de weemoedige toon: We accepteerden alleen onderpand dat op de markt wordt verhandeld: obligaties van overheden en van grote bedrijven. En: Het bankwezen in Zuid-Europa leent voor een zeer groot deel aan het MKB (aan het midden- en kleinbedrijf dus). Hé Klaas, al die onderpanden zitten nu bij de ECB. Wat er bezig is te onstaan, is een nieuwe derivatencrisis, nu van onmiskenbaar Zuid-Europese oorsprong. Klaas moet niet de zombiebanken vrezen, hij moet vrezen voor de ECB. En eerlijk gezegd denk ik dat hij dat wel degelijk doet, ook al zegt hij het niet. Want zoiets mag een bankdirecteur nooit zeggen. Wat stelt de onafhankelijkheid van de ECB dan nog voor, vraagt de Volkskrantjournalist, Erik d' Ailly. Hij bedoelt natuurlijk: Maar Klaas, de ECB is nu toch in handen geraakt van Franse, Italiaanse en Spaanse belanghebbenden, die eindelijk hebben kunnen doen wat ze altijd al wilden: de ECB voor hun eigen karretje spannen. Klaas zegt - let op de waardige toon: Dat we wel degelijk volstrekt onafhankelijke keuzes maken. Lief hoor Klaas. Misschien had je er nog achteraan moeten zeggen: Laat daarover geen twijfel bestaan.

DE DOE-HET-ZELF-TERRORIST

zaterdag 31 maart 2012
De hobbyterrorist is een merkwaardig fenomeen. Hij is iemand met een late ambitie en dan nog éen van een vreemd soort. Op school is hij meestal geen groot succes. Om boeken geeft hij niet. In de kring der kleine criminaliteit waar hij zich al gauw beweegt, struikelt hij van het ene delict naar het andere - diefstalletje hier, geweldsmisdrijfje daar – en komt al doende herhaaldelijk in aanraking met justitie. Op het terrein der misdaad is hij al evenmin een groot talent. Maar waar hij ondertussen nooit de bestraffende stem van Allah hoorde, trekt hij zich, als hij weer eens vrijkomt, plotseling de midden-oostenpolitiek van Israël aan, de oorlog in Afghanistan of in Irak, verdiept zich in de koran, wordt toch nog gevoelig voor de verlokkingen der profeet, maar dan die in zijn strengste gedaante en kiest ten slotte vol overtuiging voor een religieuze toekomst. De hoeri’s en het paradijs roepen hem. Als buitenstaander kun je alleen maar vaststellen dat hij, terwijl hij zijn leven lang niet veel anders heeft gedaan dan zijn medemens schaden, voorafgaand aan de reis naar het hiernamaals vastbesloten is bij zijn allerlaatste gelegenheid zijn lot en dat van zoveel mogelijk anderen in eigen hand te nemen en, terwijl hij voor het laatst de vlucht naar voren neemt, binnen de kleine kring waarin hij opereert, nog éen keer doet wat hij altijd al deed. Hij begint op een kerstmarkt in Luik om zich heen te schieten, rijdt zijn auto in het Brusselse escorte van een diplomaat, of vermoordt een paar soldaten en wat kinderen in Zuid-Frankrijk. Raar hoor. Zorgwekkender is nog dat veel van zijn naasten, vrienden en bekenden achteraf meedelen dat hij een goeie kerel was. Kleine criminaliteit beschouwen ze niet als een reden om iemand te veroordelen, misschien omdat ze zelf evenmin zonder zonden zijn. We stelen allemaal wel eens wat. Bovendien stelen we niet van elkaar, maar alleen van anderen. En die moordpartij, tja. Onze kinderen worden ook vermoord. Echt zorgwekkend begint de kwestie pas te worden als je je afvraagt, allereerst of iedereen voor zo’n carrière in aanmerking komt die, zonder ooit de bestraffende stem van Allah te horen, vanuit een crimineel verleden plotseling gevoelig wordt voor de lokroep van de profeet, en vervolgens ook of hij die stem toevallig, van het ene moment op het andere en zonder waarschuwing kan gaan vernemen. Wie zegt me of de man die zojuist veel te hard langs mijn woonstee reed, geen privé-jihadist is die op zoek is naar een toevallige passant? Niet dat het uitmaakt trouwens als je erdoor getroffen wordt.

MEDITERRANISEREN

Zondag 4 maart 2012
Kort nadat de Europese Centrale Bank, de ECB, in twee fasen voor in totaal zo'n 1000 miljard euro had geleend tegen een rentepercentage van 1 procent aan vooral Italiaanse, Spaanse en Franse banken, heeft Marc Rutte namens Nederland aan Europa beloofd voor 16 miljard euro te bezuinigen. Dat worden er in de praktijk pakweg 12.

Ik heb daar een prima oplossing voor. Gewoon geld lenen. Waar dan? Bij de ECB. Maar via een omweg. Zoals gezegd leende die in een paar maanden tijd aan banken 1000 miljard tegen een rentepercentage van 1 procent. In de praktijk is 1 procent zowat gratis. Daarvan gebruik hebben gemaakt vooral banken uit landen rond de Middellandse Zee: Italiaanse banken, Spaanse banken, Franse banken. Zeker, daarom heeft de euro zich hersteld. Mario Draghi – Super Mario – die afkomstig is uit Italië, heeft zodoende zijn voormalige Italiaanse collega's bijna gratis geld verschaft dat hij gewoon bijdrukte, waarmee die banken op hun beurt bijna voor niets de waardeloze schuldpapieren van de ECB hebben kunnen opkopen die verder niemand wil hebben. Dat waren dezelfde waardeloze waardepapieren die ze eerst aan de ECB hadden weggedaan en die de ECB niet van landen mag kopen, maar wel van banken, met als gevolg dat de rente die Italië, Spanje en Frankrijk voor hun leningen betaalde, steeg en steeg. Zodoende is nu van de weeromstuit de Italiaanse, Franse en Spaanse rente gedaald en kunnen die landen weer geld lenen tegen een percentage dat ze zich kunnen permitteren. Die banken zijn geen staatsbanken, maar ze gedragen zich wel zo. Maar daar moet u niets achter zoeken hoor. Natuurlijk was dit allemaal niet de bedoeling toen de ECB in het leven werd geroepen. Zulke technieken werden als inflationair beschouwd. Daarmee zijn Italië, Spanje en Frankrijk er toch nog in geslaagd Europa ten eigen dienste te gebruiken en van de ECB een filiaal te maken van hun eigen nationale bank. Want de praktijken die Mario nu benut - gewoon heel veel geld bijdrukken - waren in Frankrijk, en ook in het land waar hij vandaan komt, doodnormaal. Het gevolg ervan was wel dat Italië met regelmaat devalueerde, dat je in plaats van wisselgeld kauwgum terugkreeg, of telefoonmunten en dat banken hun eigen geld uitgaven. En dat wij er goedkoop op vakantie konden. Bovendien zit de ECB nu vol met waardeloos waardepapier, want wat de Italiaanse, Spaanse en Franse banken eerder aan de ESB hebben weggedaan, haalt het natuurlijk niet bij wat ze nu terugkopen. Bij alle nieuwe eisen die de ECB aan ze stelt, zitten ze zelf ook krap. Hoe zit het eigenlijk met de rating van de ESB? Kortom: wij gaan 16 miljard lenen bij de ECB, tegen 1 procent. Wat zegt u? Mag dat niet? Landen mogen geen geld lenen bij de ECB? Maar ABN-Amro wel. En dat is toch een verloren zaak. Vervolgens leent Jan Jaap 16 miljard van ABN-Amro, tegen een rentepercentage van 1%. Mario's door velen geniaal genoemde oplossing komt erop neer dat we allemaal een beetje meer gaan lijken op Italië. De banken zijn tevreden, de Amerikanen zijn tevreden, het zakenleven is tevreden. En wij? Wij gaan 16 miljard bezuinigen. En dat kost ook niks. Hoera! Alleen de president van de Duitse Centrale Bank maakt zich blijkbaar zorgen. Jens Weidmann tobde – blijkens een uitgelekte brief - over de waarde van de door de ECB geaccepteerde onderpanden. Wat zou hem dat kunnen schelen? Per slot van rekening is die geringe waarde van de betreffende papieren een zaak van de Italiaanse, Spaanse en Franse centrale banken. Daar heeft de Duitse toch niets mee te maken? Wel als de ECB ophield te bestaan, zo schreef Neil Unmack. Want dan gaat Duitsland voor zo'n 500 miljard in het schip. En Nederland? Nederland verliest alleen zijn triple-A-rating, maar dat is toch al onvermijdelijk geworden voor een land dat nog enkel een dienstensamenleving is, met oprakend gas, en een industrie die is verdwenen. Waarom iedereen zich zo verbaast over het verschil tussen Duitsland en Nederland, is me een raadsel. Melk, boter, kaas en eieren! En een uit de krachten gegroeide zorgindustrie.

MINDER TOBBEN!

woensdag 8 februari 2012
Wordt u al een week lang verteerd door haatfantasieën? En reist u regelmatig met NS? Is er verband tussen de twee feiten? Luistert u blind van woede naar de zoetgevooisde teksten die het NS-meisje onverstoorbaar blijft uitslaan? Roept u dan afschuwelijke dingen? Stelt u zich soms knarse- en klappertandend voor de directeur van het bedrijf te verdrinken in een toiletpot? Maar pas nadat u hem flink hebt mishandeld? Droomt u ervan een spoorwegmens op de rails vast te binden? Maar ziet u helemaal geen spoorwegmens? En denkt u bovendien: het is zinloos? Want er komt toch geen trein? Kunt u zich voor éen keer vinden in wat het communistisch dagblad van China schrijft en in wat Russische politici hardop zeggen: namelijk dat Assad wel erg is, maar veel minder erg dan al die bebaarde types in Homs? Homs! Viel het u ook op dat de mensen die voor Assad demonstreerden er veel beschaafder uitzagen? Denkt u nog wel eens terug aan Khomeiny's zegetocht uit Parijs? En hoe blij iedereen hier daar over was? Vooral in sommige kringen? En hebt u het al zo koud, maar vreest u dat er, na al die Arabische lentes, nu bezig is een Arabische ijstijd aan te breken? En dat u binnen niet al te lange tijd erg veel alewieten, kopten en christenen op bezoek gaat krijgen? Uit Egypte, uit Lybië, uit Syrië? En vervolgens ook nog uit Libanon? Bent u bang dat Israël straks de Iraanse atoomreactor gaat bombarderen? Of tobt u er juist over dat de Nederlandse politici nog steeds hun excuses niet hebben aangeboden aan het volk van Israël? Zoekt u een nieuwe school voor uw kind, maar twijfelt u nog? Hebt u al twaalf verschillende onderwijs-instellingen bezocht en behandelden alle daar werkzame onderwijs-managers u als geestelijk minvermogend, omdat ze net zo dom zijn als hun minister? Denkt u: zal ik het dan zelf maar doen? Stuurt u een briefje. Ik ben van goede wil en zoek een bijverdienste. Weet u trouwens wel zeker dat uw kind intelligent genoeg is voor de toekomst die u in gedachten heeft? Kan het het woord 'school' al schrijven? Of schrijft het: sgool? Want in dat geval begin ik er niet aan. Vreest u ondertussen uw baan kwijt te raken? Bent u in loondienst bij Nedcar? Of bij Philips? Vreest u dat die Nederlandse icoon binnenkort wordt verkocht en opgedeeld, waarna u onmiddellijk wordt ontslagen? Bezorgt u de post? Wilt u dan - even terzijde - ophouden de post van mijn halve straat bij mij in de brievenbus te gooien? Vreest u dat de laatste brief die u bezorgt de brief is aan uzelf? Bent u bijna toe aan uw pensioen? En vreest u nu dat Europa er beslag op gaat leggen? Als straf voor het feit dat we ons niet aan de begrotingsregels hebben gehouden? Wilt u dolgraag uw huis verkopen? Maar is er niemand die het wil hebben? Wordt u doodziek van het eindeloze gezeik over de Elfstedentocht? En denkt u: hij gaat toch niet door? Of woont u in Balk en hebt u de hele week voor jan lul geveegd? Stemt u op Wilders en had u gehoopt eindelijk weer eens onder elkaar te zijn? Op het ijs, bedoel ik. Hunkert u ernaar een museum te bezoeken, maar zijn ze allemaal dicht? Zou u wel weer eens een goede krant willen lezen? Maar kon u er geen vinden? Vreest u een fusie van Volkskrant en NRC? Of vindt u dat die al heeft plaatsgevonden? Weet u wat u moet? U moet zich een positievere levensvisie eigen maken. Afstand nemen moet u. Vroeger naar bed gaan en gezonder eten. Minder naar tv kijken. Vooral veel minder tv kijken. Zegt u de krant ook maar op. Neem een huisdier.

DAG EURO!

zaterdag 10 december 2011

Over the past decades several European nations, like Germany and the Netherlands, have played by the rules and practiced good governance. They have lived within their means, undertaken painful reforms, enhanced their competitiveness and reinforced good values. Now they are being brutally browbeaten for not wanting to bail out nations like Greece, Italy and Spain, which instead borrowed huge amounts of money that they are choosing not to repay. The estimated costs of these bailouts vary enormously and may end up being greater than the cost of German reperations after World War 1.

Dat schreef David Brooks, New York Times Op-Ed columnist, in de International Herald Tribune van zaterdag 3 december. Het is grappig dat ik, om een Amerikaan te vinden die het met me eens is waar het erom gaat de eurocrisis aan te pakken, of beter: dat te weigeren, in de neo-conservatiefste Amerikaanse krochten moet zoeken, want alle liberale Amerikanen, in wier opvattingen ik me anderszins zo vaak kan vinden, zijn het eens met Sarkozy cs. Doe als wij: geef uit, spendeer, maak schuld. Laat je geldpers draaien. Eurobonds! Het is een standpunt waar ze belang bij hebben, zoals zelfs Obama's aansporingen aan ons adres de eurocrisis op te lossen zijn ingegeven door de angst dat, na de val van de euro, zijn eigen dollar aan de beurt is. Voor die angst heeft hij meer dan genoeg reden. Wat zou China daar eigenlijk van vinden? Ik vermoed dat Obama in zijn tweede termijn met het beroep op China de VS bij te staan in de redding van de dollar, meer succes zal hebben dan Europa had met zijn poging dat land te mobiliseren ten dienste van de euro.

Het zal duidelijk zijn dat ik niet geloof in de door zoveel Amerikaanse en Europese economen gepropageerde benadering. Begrijp me goed: als ik dacht dat ze zou werken, zou ik ervoor zijn, want Europa is me best wat waard. Maar ik geloof niet dat ze werkt. De politieke kastes van landen als Griekenland, Italië en Spanje zijn onverbeterlijk, omdat de helft van de Grieken, Spanjaarden en Italianen onverbeterlijk is, en er valt dan ook geen enkele maatregel te bedenken die hen ervan zou weerhouden te doen wat ze altijd hebben gedaan: schulden maken. Iemand die al heel veel schulden heeft, kan niet anders. Er zou binnen een paar jaar onherroepelijk een situatie ontstaan, waarin de euro opnieuw gered moest worden, maar dan zonder de paar landen die de last nog konden dragen, zoals nu Duitsland en Nederland. Wat meer is: een door een nieuw in het leven geroepen Europese Commissie opgelegde straf aan landen die zich niet conformeren aan een afgesproken begrotingsdiscipline verliest zijn zin, juist onder de omstandigheden dat je die het hardst nodig hebt. Van een kikker kun je geen veren plukken. Een land dat in financiële problemen verkeert, kun je wel financieel straffen, maar dat leidt er enkel toe dat de financiële problemen groeien en groeien. Zuiver democratisch gezien is zo'n maatregel ook nog eens een wanproduct dat ernstig te denken geeft over het democratisch gehalte van Europa. De commissie in kwestie zou overigens binnen een mum van tijd bemand worden door Fransen en Italianen, die er hun eigen politieke opvattingen heen zouden exporteren en er zou binnen een jaar een loopgravenoorlog ontstaan, vergeleken waarbij de huidige kinderspel is. En waarom worden tegelijkertijd niet de banken gedisciplineerd en de beleggers?

Grieken, Italianen en Spanjaarden hebben zich jarenlang gedragen als de Nederlandse huiseigenaar, die in voorspoedige tijden de overwaarde van zijn woning tot op de laatste cent heeft benut, om vervolgens beteuterd tot de ontdekking te komen dat hij zijn hypotheek moet verlengen tegen 8 in plaats van tegen 2 procent. Dat er tussen die twee feiten een verband bestaat, weigert hij in te zien, temeer daar er voor de zeer velen die geen overwaarde hadden om op te maken en er dus ook niet van hebben geprofiteerd, echt geen verband ìs. Op de her en der gepubliceerde foto's van de onlangs in Brussel gehouden top, waar Sarkozy en Merkel samen staan afgebeeld, lacht zij breed en straalt het er vanaf hoe oprecht ze dat doet. Want ze is erin geslaagd om het grootste gevaar voor Duitsland af te wenden. De eurobonds zijn een optie, zoals dat in Europese kringen heet, maar pas nadat er een groot aantal maatregelen is genomen die de Europese financiële eenwording hebben afgedwongen. En dat gaat dus even duren. In elk geval te lang om  er de euro mee te redden. Mark Rutte vindt trouwens dat er voor zo'n nieuw verdrag geen bijzondere democratische maatregelen hoeven te worden genomen, het is immers geen nieuw verdrag, het zijn allemaal oude maatregelen, die nu pas worden geëffectueerd. Zo ongeveer luidt zijn argumentatie. Mark lijkt me een aardige, maar wat naïeve man. Iemand die tijdens zijn premierschap gewoon blijft lesgeven zoals hij altijd deed, kan geen slecht mens zijn. Maar wat vindt Mark van een leraar die zegt: “De volgende keer stuur ik je er echt uit hoor!” En Mark, hoe dom is Cameron eigenlijk? Wat vindt Europa er in zo'n toekomstig verdrag van dat wij éen van de belangrijkste handelspartners van de VS zijn? Hoe komt dat toch? Sarkozy weet wel beter. Op dezelfde foto’s waar Merkel lacht, is te zien hoe hij gute Miene zum bösen Spiel macht. Hij lacht wel, maar grimmig, want hij denkt al aan zijn banken, aan de ratings, aan de triple A, en aan zijn herverkiezing natuurlijk. In werkelijkheid is het feit dat op de Europese top in Brussel, waar de euro had moeten worden gered, de euro wederom niet is gered, alleen maar de weerslag van de groeiende onmogelijkheid dat nog te doen en van het geleidelijk doordringende besef dat dat zo is.

Terwijl nog slechts de omtrekken bekend zijn van hetgeen in Brussel is besloten, vermoed ik alleen op grond daarvan al dat het met de euro is gebeurd. In de komende weken zal de speculatie ertegen toenemen en daarbij zullen heel wat mensen heel veel geld gaan verdienen. Die verblijven natuurlijk allemaal in Londen. Veel Britten zullen gaan terugdenken aan hun pond, dat het ooit op dezelfde wijze aflegde, ook tegen lieden die allemaal in Londen woonden. Soros, die er rijk mee werd, adviseert ons nu de eurocrisis aan te pakken. De Britten zullen god nog op hun blote knieën danken voor hun pond. En ten slotte gaat er een moment komen dat zelfs de ECB niet meer opgewassen is tegen de speculanten aan de ene kant, en de toevloed van Italiaanse obligaties aan de andere. Duitsland heeft geweigerd er tegen opgewassen te zijn. Merkel heeft met haar voorstel voor een nieuw verdrag de redding van de euro op de lange baan geschoven en ik geloof niet dat de euro nog een lange baan heeft. De ECB zal nog veel geld gaan uitgeven, vermoed ik, maar daaraan betaalt heel Europa mee, en vergeleken met het in oorsprong dreigende perspectief, is dat vooruitgang.

En mijn Italië? Repubblica had gisteren als kop: Ja tegen eurobond. En zeker zal in een toekomstig verdrag die mogelijkheid opgenomen worden, maar pas nadat de deelnemers begrotingsdiscipline is afgedwongen. Ik geloof dus niet dat het ervan zal komen. En ik denk dat Merkel dat ook heeft gedacht. In de wedstrijd die de Brusselse top ook was, riepen heel wat kranten (maar niet de New York Times) Sarkozy tot winnaar uit en hijzelf deed dat ook. Ik vind van niet. Nu al is de Italiaanse spread opgelopen tot boven de vierhonderd punten. Het land heeft voor de kalenderjaren 2012 en 2013 600 miljard nodig en zal een rente gaan betalen van rond de 7 procent. Daar is geen bezuiniging tegen opgewassen. Dat betekent dat het met Italië afgelopen is en daarmee met veel banken die over Italiaanse waardepapieren beschikken, om te beginnen met de ECB, en vervolgens met veel Italiaanse en Franse banken, die vervolgens allemaal zullen moeten worden gered naar het voorbeeld van de vorige crisis. En dat, nadat Europese banken een herkapitalisering hebben gekregen van 114 miljard, en enkel de Italiaanse van zo'n 15. Ik geloof niet dat er daarna nog veel te redden valt. Een maandje of zo geleden zei Berlusconi, toen hij aanwezig was op de vorige vergadering in Cannes, dat er met Italië niets aan de hand was: “Onze restaurants zitten nog steeds gewoon vol”, zei hij, of woorden van gelijke strekking. Zo’n 17 miljoen Italianen ontvangen een pensioen. Besloten is dat aan hen bedragen van boven de 500 euro niet langer contant zullen worden uitgekeerd. Dat geldt dan voor meer dan 14 miljoen mensen wier pensioen hoger is. Ze zullen een rekening moeten openen of een creditcard nemen. In Italië staat een giraal systeem typerend genoeg nog in de kinderschoenen, omdat niemand bij zo'n systeem belang had. Als ik een Italiaans gepensioneerde was, zou ik me ernstige zorgen maken.

REDT ONS!

woensdag 2 november 2011
Ah, ik hoor u boeren? Geeft niet hoor. Boert u maar zoveel u wilt. Wilt u spugen? Ga uw gang. Spuug maar raak. Als u maar betaalt. Ik zie het al: u bent een schatrijke, maar niet al te intelligente Chinees. U tikte in: geile wijven, en zo bent u toevallig bij mij beland. Hoho, niet weglopen! Geile wijven zijn hier niet, maar ik heb wel een advies. Namens het werelddeel waar ik woonachtig ben, mag ik u een gouden tip aan de hand doen. Wij zijn namelijk, zo moet u weten, bezig onze geldeenheid te redden, de euro, u weet wel. En dat doen we zo dat het niks kost, maar ook niks redt. Vandaar dat we u nodig hebben. En snel ook trouwens. Want anders is het te laat. Hebt u wat geld te makken? Beleg vijfhonderd miljard in Europese waardepapieren. Wat zegt u: rommel? Geen renminbi waard? Hmmm. Een Italiaanse bank dan? Beter nog: vijf Italiaanse banken? Nee nee, niks geen kleintjes. De grootste vijf. Kosten: 40 miljard. Hmm. Echt niet? 40 miljard is echt geen geld hoor! San Paolo, Unicredit, Monte dei Paschi, Ubi en Banco Popolare! Het Nederlandse ABN-Amro kostte indertijd in zijn eentje bijna 70 miljard. En nu krijgt u er vijf voor bijna de helft! Wat zegt u: dat soort banken hebt u zelf genoeg? Nou, daar sta ik van te kijken. Misschien een Franse bank dan? Ik geef toe: dat ligt wat ingewikkelder, de Fransen kennende. Maar een koopje is het ook. Frankrijk is een triple A-land! Waarom begint u nou zo hard te lachen? Wat zegt u: waarom ik ze zelf niet koop? Ik zal me daar gek zijn. O sorry, u bent helemaal geen domme Chinees. U boerde helemaal niet. U sprak Grieks. U bent een intelligente Helleen. U zocht op Ἀφροδίτη Καλλίπυγος en zo kwam u bij mij. Of ik voor u ook een advies heb? Tja. Kijk. Uw geld hebt u natuurlijk al opgenomen en voor dollars gewisseld? Verstandig. Wacht u het referendum af, zou ik zeggen. Wat u stemt, maakt niet uit. Maar regel, wat u ook doet, ondertussen uw emigratie naar Duitsland. Nederland is ook goed. Voorlopig nog wel tenminste. Daar komt er na uw volkspeiling in elk geval nog geld uit de automaten. Of het euro's zullen zijn, durf ik niet te zeggen. Maar ja, dat zal u een zorg zijn.

IDIOTEN!

zondag 16 oktober 2011
Ik ben woedend. Wat heet, ik ben witheet! Wat heet witheet! Mooi zinnetje trouwens: Wat heet witheet. ik geef zowat licht van woede! Waarom ik witheet ben? Hebt u even? Wilt u alleen de hoofdpunten, of de hele lijst? Godverdomme! Wat zegt u, een korte samenvatting?

Het is te veel om op te noemen. Om de kwaliteit van de Nederlandse televisie bijvoorbeeld, die onlangs haar feestelijk zoveeljarig bestaan vierde. Kijkt u wel eens? En, ziet u dan iets wat de moeite waard is? Nee hè. Shows gevuld met halve zolen, praatprogamma’s van zoetsappige proleten met permanentkapsels die onder het mom van journalistiek elke denkbare zwakbegaafde drie minuten aan het woord laten. Een film dan misschien, toch de simpelste en goedkoopste manier om tijd te vullen? Dan krijgt u op zaterdagavond om half éen in kunstzinnig zwart-wit gedraaid product uit beneden-Mongolië waarin een blind steppenmens met zijn kameel door de woestijn trekt en vriendschap sluit met een komkommer. De beelden zijn prachtig dat wel, en het is opzienbarend een roerloos shot van 17 minuten en 32 seconden te zien van een nachtelijke zandheuvel. De commerciëlen, vraagt u? Hijgende wijven, wedstrijden van lowlifes met piercings en tatoeages op een zonnige locatie, gewonnen door de grootste crimineel met de platste bek uit de een of andere grootstedelijke achterbuurt. Eén immens luidruchtig bordeel is het, gerund door een stel ordinaire souteneurs, dat vervolgens in dienst wordt genomen bij de publieke omroep. If you can’t beat them, let them join you! Ik zei het al: godverdomme! Razend ben ik ook vanwege de verkoop van de Nederlandse energieleveranciers, juist op een moment dat de bodem van onze eigen gasbel in zicht komt en de criminelen van Gazprom handenwrijvend in de coulissen klaar staan om de bedrijven op te kopen die onze energieleveranciers hebben gekocht. Welke stompzinnige idioot bedenkt zoiets? Wat moet je met politici die zoiets laten gebeuren? Doodslaan, godverdomme! En ik ben woedend omdat de provincies en de gemeentes het geld dat ze met de verkoop van Nuon en Eneco hebben verdiend, steken in waardepapieren van dubieuze landen, of het aanvullen van tekorten die zijn onstaan door de aanleg van een metro. Het verstandigst was nog de Brabantse wethouder die een bedrag toekende aan de plaatselijke fanfare. Dat geld was tenminste besteed. Niet goed besteed, maar in elk geval besteed. Het is uitgegeven. Als het meezit, heeft iemand er een aardige bugel aan over gehouden. Geef de man een medaille. En ik ben natuurlijk ook woedend omdat Europese naties van twijfelachtig allooi zoals Frankrijk en Italië, waar de politieke kaste van oudsher corrupt is zonder dat het ooit wordt bestraft en als bijbaan banken leidt die zich gedragen als criminele verenigingen, straks met ons geld uitgerekend die banken gaan redden. Dat waren banken die met hun dubieuze reserves ooit de grootste Nederlandse bank kochten, hem in stukken hakten, en de winst in hun zak staken, zonder dat zelfs maar één Nederlands politicus protesteerde. Ik ben witheet op de ECB, omdat die zonder toestemming, in een zuidelijke poging de noordelijke landen op andere gedachten te brengen, 200 miljard euro heeft uitgegeven aan het redden van waardeloze waardepapieren. Wel werpt het een nieuw licht op de term waardepapier. Ik ben woedend omdat Nederland en Duitsland nu in wat ongetwijfeld een georganiseerde actie is, uit allerlei hoeken en gaten de mededeling krijgen dat het feit dat ze de banken hebben gedwongen mee te betalen tot gevolg heeft dat de beleggers hun vertrouwen hebben verloren. En dat is het ergste wat er is: beleggers zonder vertrouwen! Beleggers moeten er immers van op aan kunnen dat als ze beleggen, ze er ook geld aan verdienen! Godverdomme! En dat verlies aan vertrouwen van de belegger, onstaan door ons idee van PSI, de private sector investment, heeft ons veel meer gekost dan wat ermee is verdiend door de banken mee te laten betalen. Zelfs de ambtenaren op het Ministerie waren tegen, zo kregen we te horen! Beleggers moeten gewoon kunnen beleggen, zonder te worden blootgesteld aan risico’s! Daarom heet wat zij doen beleggen! Voor straf gaan ze met hun geld ergens anders heen, terwijl hedgefondsen de waardeloze waardepapieren opkopen in de hoop op een snelle winst! Maar we kunnen het nog goed maken: gewoon 200 miljard storten in een grote pot. En als Duitsland dan nog 1000 miljard stort, hebben de beleggers weer vertrouwen. Tot de pot leeg is uiteraard. Mogen we daar nog over stemmen? Natuurlijk niet. We hebben al een keer gestemd, en toen waren we tegen. Dat risico lopen we niet nog een keer. En om ons rijp te maken voor een bijdrage van een paar honderd miljard aan een reddingsfonds, hebben we ook nog te horen gekregen dat wij Nederlanders helemaal niet zo hard werken als we altijd zeggen. We werken helemaal niet hard. We zijn één van de luiste landen van Europa. Helaas waren over Griekenland geen cijfers beschikbaar. En ik ben witheet omdat we – omdat we zelf zo lui zijn – uit alweer dubieuze landen werknemers hierheen halen die we volgens beunhaasmethodes onze bouw laten verzorgen, terwijl we elke vorm van inspectie hebben afgeschaft, zodat te zijner tijd met wat ze hier bouwen hetzelfde gebeurt als wat er ooit in hun eigen land  gebeurde met wat ze daar bouwden: instorten namelijk. Over de ov-chip wil ik het niet hebben. Waar ter wereld is de reiziger verantwoordelijk voor het mechanisch falen van het instrumentarium dat dient ter controle? Waar ter wereld kun je als buitenlander voor je openbaar vervoer alleen betalen met contant geld, omdat je nu eenmaal niet beschikt over een Nederlandse bankpas. Over passen gesproken, ik ben woedend omdat we een prima pinsysteem hadden dat een wonder van efficiëntie was, en dat nu is vervangen door een achterlijk systeem, alleen omdat het elders in Europa wordt gebruikt door dubieuze creditkaartleveranciers.

Nou ja, u begrijpt het: ik heb het niet gemakkelijk. Wat ik eraan ga doen? Hoewel ik daar eigenlijk niet het type voor ben, heb ik besloten te gaan demonstreren. Ik heb een bord gemaakt, met als tekst alleen: IDIOTEN! Dat is wel de kernachtigste samenvatting die ik van de kwestie kon vinden. En het moet ook op een bord passen, nietwaar. Nu aarzel ik. En ik tob er echt over. Waar moet ik in godsnaam gaan staan? Er zijn er in het Nederlandse publieke leven zoveel, dat je niet weet waar je moet beginnen. Op het Binnenhof? Voor de Nederlandse Bank, wat wel handig is, want dat kan ik gewoon aanlopen, net als het Amsterdamse stadhuis trouwens - ook een idee - of in Hilversum, bij de tv-studio’s, voor het hoofdkantoor van NS in Utrecht, voor het Beursgebouw op het Damrak? Daar demonstreren trouwens al anderen. Hmmm. Misschien is het een idee het gewoon voor mijn raam te hangen.

NIEMAND WEET WAT JAN KEES DENKT (EN NIEMAND IS ERIN GEÏNTERESSEERD)

zaterdag 24 september 2011
Koersvast in onzekere tijden, zo luidde het motto waaronder Jan Kees de Jager zijn eerste begroting presenteerde. Die Jan Kees. Hij bedoelde natuurlijk dat in onze zo onzekere tijden zìjn eigen koers vast is. Maar ja, dat is dan toch de enige, want als er in deze onzekere tijden iets niet vast is, zijn het alle andere koersen. Een beetje ongelukkig was die formulering dus wel.

Maarre, nu we het er toch hebben: hoe vast is die koers eigenlijk? En vooral: maakt het wat uit? Ik vrees namelijk dat wat Jan Kees vindt, er nog nauwelijks toe doet. En met Klaas Knots opvattingen lijkt het me niet beter gesteld. Het is trouwens geen wonder dat we in het aanhoudende gevecht der financiële crisis kansloos zijn: Jan Kees en Klaas Knot! Nederland is altijd een mini-landje geweest, een veredeld soort stadstaat met een paar flink uitgevallen parken waar rood- en zwartbont vee graasde, dat ons voorzag van melk, kaas en boter. Er werden bloemen geteeld. Op de balkons werd pluimvee gehouden. Dat we ondertussen voorwendden een serieus land te zijn, we ons de klimaatwetgeving lieten aanpraten die bij een echt land hoort, dat we Europese wetgeving lieten gaan boven die van ons, nou ja, dat vonden veel andere landen wel grappig. Terwijl er in die fictie volhard werd, is het altijd gelukt het hoofd boven water te houden, iets waar alhier traditiegetrouw meer reden voor bestond dan gemiddeld. En helemaal fictie was het evenmin. Ons kabouterkoninkrijk beschikte per slot van rekening over een bloeiende industrie met een paar flinke multinationals, een voor zo'n dwergstaat fors uitgevallen bankwezen, we hadden een eigen luchtvaartmaatschappij die ons over de hele wereld vervoerde, we boorden een gasbel aan, en we hielden er ook nog onze eigen energievoorziening op na. Wat is daar eigenlijk van over nadat de Nederlandse politieke kaste in eensgezinde Euroforie het Angelsaksische zakenmodel heeft omhelsd? Niet zo heel veel meer. De industrie is grotendeels in buitenlandse handen geraakt, de luchtvaartmaatschappij ook, de energieleveranciers zijn weggedaan, ons gas raakt op. De kans dat we een nieuwe bel aanboren, lijkt me niet zo groot. Een luchtbel wellicht, als je tenminste onder de Tweede Kamer gaat zoeken. Misschien is het een idee onszelf te verkopen aan Duitsland, als zeventiende deelstaat. Maar ik vermoed dat de Duitsers ons zouden uitlachen. Iemand zou zeggen: “Aber Sie sind ja schon unseres achtzehntes Bundesland!” Um sonst.” Gratis! Hoezo achttiende? Vanwege Mallorca. Gelukkig kunnen we nog altijd terug naar de basics: melk, boter, kaas en eieren. En snijbloemen.

Want het heeft er alle schijn van dat we in de komende tijd erg veel schulden gaan maken. Nee, nog veel meer schulden dan u nu voor mogelijk houdt. Want wat Jan Kees de Jager en Klaas Knot ook beweren: dat gaan we doen. Schulden maken. Of we Griekenland gaan redden, Italië, Spanje en Frankrijk, en daarmee onze eigen banken, en ook die van Griekenland, Italië, Spanje en Frankrijk - of niet - of we Eurobonds gaan uitgeven en geld moeten gaan lenen tegen een steeds verder stijgende rente – of niet – of we een Europees Superministerie gaan inrichten dat straffen gaat uitdelen aan landen die zich niet aan de begrotingsregels houden die ze vanaf het moment dat ze daartoe in 2001 verplicht werden, ook al hebben veronachtzaamd – of niet - zelfs of we uit de euro gaan, of in een andere euro stappen – of niet – het maakt allemaal weinig uit. Voor de conclusie dat je, als je dan toch per se aan een gemeenschappelijke geldeenheid wilt beginnen, dat maar het beste kunt doen met landen die het zich echt kunnen permitteren en die net zo'n fatsoenlijke boekhouding voeren als je zelf doet, voor die conclusie is het nu te laat.

Het ziet er dus naar uit dat we in de komende paar jaar meer geld, veel meer geld gaan uitgeven aan allerlei dubieuze zaken, dan wat onze huidige en de volgende regering en die erna ooit maar bij elkaar zouden kunnen terugbezuinigen. Dat hoeft niet zo erg te zijn. Want naar het zich laat aanzien, gaan nog veel meer Europese landen erg veel schulden maken. Nog veel meer dan wij. Wordt de euro toch nog echt een Teuro, maar anders. Gisteren vertelde iemand me dat hij uit kringen van ABN-Amro had gehoord dat de Franse regering overweegt binnenkort een grote bank te nationaliseren. Een naam werd niet genoemd. Het zou kunnen. Paribas heeft erg veel Grieks papier. Enne, hoezo stresstest? Wat wel erg is, is dat landen die veel schulden maken - door bijvoorbeeld een bank te nationaliseren - in nog veel sterkere mate eerst aan zichzelf gaan denken dan ze al deden. Net als Nederland vroeger. Maar nadat Nederland decennia niet aan zichzelf heeft gedacht en alles heeft verkocht wat er te verkopen viel, omdat de meeste andere landen eerst aan zichzelf bleven denken, zou het nu wel eens zo kunnen zijn dat die landen nog veel meer eerst aan zichzelf gaan denken. En wij? Wij hebben niets meer om eerst aan onszelf te denken. Dan zijn we terug bij af en staan we met lege handen. Heb je wel je gulden terug, maar verder niets. Blijkt er opeens nog gewoon buitenland te bestaan. Gelukkig zijn daar nog onze pensioenfondsen, of wat ervan over is nadat ze al hun waardeloze waardepapieren hebben weggedaan. Daar zullen ze over de grens blij mee zijn. Hebben ze toch nog een reden om aan ons te denken.

JE BROER, DE TERRORIST

woensdag 3 augustus 2011
Soms verschaft de werkelijkheid een zo hardhandige correctie van je persoonlijkste opvattingen dat het onverdraaglijk moet zijn voor wie het overkomt. Zie daar Geert Wilders, de verdediger der blanke maagd en homoseksuele medemens, de Verlichtingsdenker die tot aan het gerechtshof in de bres staat voor de vrijheid van meningsuiting, zij het natuurlijk niet die van iedereen. Geert heeft het even niet gemakkelijk. Wat heet: Geert doorstaat een ware nachtmerrie. Dan ben je dus jarenlang tekeer gegaan tegen moskee, koran en hoofddoek en tegen het terrorisme dat met dat alles op zo natuurlijke wijze is verbonden en dan verschijnt er een edelgermaan in zwart uniform die zowat je spiegelbeeld is, die bijna tachtig man omlegt, en die ter rechtvaardiging van zijn daad ook nog eens de brutaliteit heeft naar jouw opvattingen te verwijzen. Het ontbrak er nog maar aan die hij zich je kapsel had aangemeten, Geert! Maarre, wat doe je dan? Nou gewoon. Dan noem je hem een “eenzame verknipte idioot.” Iemand die eenzaam is, hoort nergens bij. Niet bij een partij, niet bij een beweging. Bewegingen hebben toch al geen leden. Wat eenzame, verknipte mensen doen, heeft met wiens verstandige ideeën ook niets te maken. Maar ja, Geert. Was het maar zo simpel. Je hebt in je denken altijd al onderscheid gemaakt tussen mensen: er zijn westerse mensen en islamitische mensen. Er zijn ook andere mensen, maar die doen er even niet toe. De westerse zijn goed, de islamitische zijn slecht. Het is geen toeval dat terroristen islamieten zijn en islamieten terroristen, want de islam is een totalitaire ideologie. Maar Geert, in welk vak laat je Anders Breivik? Wat is de conclusie die je gaat trekken uit het feit dat er mensen zijn die in jouw hoogst persoonlijke opvattingen aanleiding zien voor een massamoord? Zijn jouw opvattingen ook onverbrekelijk met die massamoord verbonden, of geldt dat alleen voor de islam? Of zou je moeten toegeven dat praktisch elke opvatting goed kan zijn voor een massamoord, maar dat het feit dat sommige eenzame verknipten daar wel aan beginnen en andere niet, misschien wel losstaat van die ideeën? De keus om voor een ideologie te moorden, of niet, waar komt die eigenlijk vandaan? Kom op Geert, even doorbijten.

ZESTIEN JAAR!

woensdag 1 juni 2011
De Amerikanen kostte het met al de, toch bepaald niet geringe middelen waar ze over beschikken 10 jaar om Osama bin Laden te vinden, terwijl die zich - ook al zat hij in Pakistan - op heel wat andere plaatsen had kunnen verbergen, bijvoorbeeld in het onmetelijke, onherbergzame Afghanistan, of in tal van dubieuze, al even uitgestrekte woestijnstaten. Toen ze hem te pakken hadden, stelden ze hem, omdat het toch in één moeite door ging, meteen terecht. Wat zou de man geroepen hebben die de trekker overhaalde? Wat zou Osama hebben geroepen? Dat horen we allemaal nog een keer. De voormalige Joegoslaven kostte het 16 jaar om Ratko Mladic te arresteren die, ook al had hij overal kunnen zitten, gewoon bij zijn neef verbleef, vlak buiten Belgrado, zodat het er in elk geval de schijn van heeft dat de voormalige Joegoslaven hadden kunnen volstaan met het allersimpelste begin van elke nasporing, namelijk een telefoonboek. En dan had hij als het even meezat ook nog zelf opgenomen. "Met Ratko." God weet wist iedereen in Servië langzamerhand waar hij zat. En hadden hem nog zo gesmeekt tenminste één keer te verhuizen. "Voor de vorm, Ratko, al is het maar voor de vorm." Maar hij wilde niet. "Je maakt het ons op deze manier wel erg moeilijk, Ratko", heeft iemand dreigend gezegd. "Of wil je soms graag dat we je naar Den Haag sturen? Is het omdat je een beter arts wil? Dan regelen we dat hoor." Zo stonden de autoriteiten voor het blok. "ik was mijn handen verder in onschuld", heeft Tadic gezegd. Om zich vervolgens om te draaien naar de camera, en de internationale gemeenschap terecht te wijzen. "Wij hebben aan onze verplichtingen voldaan! Wanneer worden we lid van de EU? En hoe zit het met de bijbehorende financiële ondersteuning?" Het zal u niet verbazen te horen dat ik daar erg voor ben. Ik zie vooruit naar het moment dat we samen met het Servische leger kunnen oefenen. Daar gaan we nog veel van leren. Graag in de buurt van Srebrenica. En het heeft nog veel meer aantrekkelijks. Een langdurig proces, heerlijk zwelgen. Kan eindelijk de discussie over Dutchbat eens serieus gevoerd worden, kunnen we overste Karremans avond na avond het glas zien heffen, gevolgd door beelden van de feestende Dutchbatters in Zagreb, onmiddellijk na hun vertrek uit Srebrenica. Weet u nog? Heerlijke televisie. En tot slot een docudrama over het op zo raadselachtige wijze verdwenen filmrolletje met de gruwelbeelden. Met daarna de dader op tv, een openbare schuldbekentenis en een huilende Joris Voorhoeve die vertelt dat hij het echt niet wist. Wat ik dan onmiddellijk geloof. En terwijl we ons collectief onderdompelen in een steeds zwarter wordend schuldgevoel tussendoor beelden van een steeds kwieker worden Ratko, gewapend met Tolstojs Oorlog en vrede. Zijn repliek op de vraag van een journalist is inmiddels befaamd. "I was only the pianoplayer." Bulderende lach. En dan als klap op de vuurpijl de toelating van Servie tot de EU. Het is goed dat er gerechtigheid is. Enne, ik hoor het u vragen. Hoe lang gaat dat allemaal duren?

FLEXIBEL

woensdag 4 mei 2011
Op heel wat plaatsen in het Midden-Oosten en Azië en soms ook in Europa, werd er flink gevierd toen de Twin Towers doelwit werden van een terroristische aanslag. Nadat hij was uitgejuicht, bleek de Arabische medemens de mening toegedaan dat het Israëli's waren geweest die het World Tradecenter waren binnengevlogen: het was een joodse samenzwering en alle joden waren gewaarschuwd. Er was die dag geen jood in het World Tradecenter te bekennen. Toen bleek dat het toch Osama bin Laden was geweest die erachter zat en Al Qaida, beschouwden ze hem als held: zijn jullie onschuldige burgers soms beter dan die van ons? Waar ze gelijk in hebben. Overigens: in een gehucht in Pennsylvania deelde iemand me ooit mee dat alle islamieten van de aanslag op de hoogte waren geweest, dat de berichten daarover in Cairo al wekenlang de ronde deden, en dat er die dag geen islamiet in het World Tradecenter te bekennen was. Toen ik daar lacherig over deed en een paar argumenten aanvoerde ter demonstratie van de onzinnigheid van die stelling, werd ik het restaurant uitgezet. De man bleek de eigenaar. Weer van geleerd: debatteer in een restaurant nooit met de eigenaar. Inmiddels is sinds de afgelopen maanden de moderne democratische Arabische medemens ontdekt. Tunesië, Egypte, Lybië! De jonge Arabier heeft Facebook en hij twittert. Wel was het verwonderlijk dat het eerste wat ze deden toen ze de kans kregen op de boot stappen was, richting Beloofde Land. Maar ook de taferelen die eenieder recentelijk na de dood van Osama bin Laden heeft kunnen aanschouwen, lijken me op dat punt heilzaam. Pakistanen geloofden niet dat Osama jarenlang ongehinderd in hun midden had kunnen wonen. Het was hem niet. Nadat eenmaal bleek dat hij het wel degelijk was, weigerden ze te geloven dat de Amerikanen hem hadden gedood. Hij leefde nog. Toen ze eenmaal geloofden dat hij echt dood was, vonden ze dat een misdaad was een ongewapende man te doden, terwijl zijn terzeebestelling niet volgens de regels geschiedde. Nu is in Pakistan recentelijk de bouwer gearresteerd van de villa waar Osama bin Laden verbleef toen hij door de Amerikanen werd gedood, aldus NRC. Daar ben ik blij om. Het is altijd goed als snoodaards in de kraag worden gegrepen. Toch moet ik plotseling denken aan een tekenfilmpje dat ik lang geleden heb gezien en me altijd is bijgebleven. Het was afkomstig uit – als ik het wel heb – Tsjecho-Slowakije, toen dat nog als zodanig bestond en onderdeel uitmaakte van de Russische satellietstaten en het dateerde dus ergens uit de jaren '80 van de vorige eeuw. In het filmpje wordt een zojuist afgekomen flatgebouw of iets van dien aard feestelijk aan de bewoners overgedragen: applaus, toespraak burgemeester, blij publiek, fanfare-orkest. Toespraak afgelopen, het fanfare-orkest heft een ode aan op de heilstaat die zo goed voor zijn bewoners zorgt, en bij het geluid van de eerste noot stort het gebouw onmiddellijk in. En wie wordt er uiteindelijk gearresteerd? U raadt het al: de dirigent.

1 ORAL SEX AMERICAN WAY

woensdag 18 mei 2011
“I want you to listen to me. I am gonna say this again. I did not - have - sexual - relations - with that woman. Miss Lewinsky.” Wie van een zekere leeftijd herinnert zich niet de zo duidelijk à l’impromptu uitgesproken zin, waarin het bijna vijandig klinkende “that woman” na wat onmiskenbaar een punt was, werd verzacht door de toevoeging “miss Lewinsky”, en met vanaf het ontkennende “not” de staccato pauzes tussen de woorden die twijfel leken te verraden in plaats van zekerheid, misschien omdat de spreker er al over aarzelde hoe hij zou gaan noemen wat hij niet had gehad, met als gevolg dat hij op het laatste ogenblik misschien "sex" verving door "sexual", op weg naar het woord “intercourse”, dat hij daarna verving door “relations”, wellicht ook omdat hij twijfelde of de seksuele praktijk waarvoor hij had gekozen en waarop hij bovendien zo inventief had gevarieerd, juridisch gesproken toch niet onder “sex” of "sexual intercourse" viel, zodat "relations" en de meervouds-s van dat woord er als een late, onduidelijk gearticuleerde toevoeging achteraan sliste, terwijl de begeleidende gelaatsuitdrukking van de spreker en de blik in zijn ogen voor de kijkende buitenstaander allemaal onmiskenbaar en overduidelijk de andere kant op wezen: hier zat een door-en-door onoprecht en door alle wateren gewassen seksueel delinquent. Hij had seks gehad, hij had er plezier aan beleefd en nu beweerde hij dat het niet waar was. Amerika genoot met volle teugen. Als Stanley Kubrick de scene had verfilmd, met Peter Sellers als Clinton, zou er precies op het moment dat hij "not” zei, een zeer grote sigaar uit zijn binnenzak zijn geschoten die hij vervolgens vergeefs onder controle zou hebben proberen te houden. Hoe dan ook, de affaire leidde, net als de voortdurende en hardnekkige achtervolging door de (Republikeinse) openbare aanklager Kenneth Starr, om een zaak toch die in het grootste deel van Europa vooral werd beschouwd als een privékwestie, tot veel ergernis en ook tot sympathie voor Clinton. In Frankrijk heerste onbegrip. Zoveel gedoe, om seks!

2 FELLATION À LA FRANÇAISE

En nu is de voorzitter van het IMF - Dominique Strauss-Kahn - in de boeien geslagen vanwege orale seks. Weliswaar bedreef miss Lewinsky die uit vrije wil en het kamermeisje in het New Yorkse Sofitel misschien niet, maar dat is allemaal van zijdelings belang. Hoewel nogal wat Franse intellectuelen de toevoeging overbodig zullen vinden en een soort pleonasme, is Bernard-Henri Lévy een Franse intellectueel. Ik zeg het maar even. Waar Strauss-Kahn in Frankrijk DSK wordt genoemd, heet Bernard-Henri Lévy er BHL. De twee zijn goede vrienden. Hij werpt een heel ander licht op de zaak. Hij vindt het onbegrijpelijk dat iemand van de statuur van Strauss-Kahn werd gearresteerd, enkel en alleen vanwege de klacht van een kamermeisje. Dat zou in Frankrijk nooit gebeurd zijn. En dan ook nog voor het oog van de wereldpers! Ik citeer uit een vertaling in NRC (dinsdag 17 mei 2011), maar het stuk staat in de Franse versie op de site van Lévy, onder zijn zogenaamde blocnotes.

Ik maak me grote zorgen over een rechtssysteem dat zoveel waarde hecht aan klachten. Dat betekent dat iedereen een ander zomaar kan betichten van welke misdaad dan ook. Daarna is het aan de beschuldigde om aan te tonen dat de aanklacht vals is en niet op feiten stoelt.
Hier is duidelijk een filosoof aan het woord. In Frankrijk word je niet zomaar gearresteerd na een klacht. En zeker niet van iedereen. Maar er is nog een reden waarom Lévy de zaak zorgwekkend vindt. Ik citeer het slot van zijn artikel.

Links Frankrijk zou van zijn kampioen worden beroofd als Strauss-Kahn de arena werkelijk zou moeten verlaten. Frankrijk, het land dat hij vele jaren heeft gediend, zou een van zijn trouwste en vaardigste dienaren kwijtraken. Europa, om niet te zeggen de wereld, is hem veel dank verschuldigd. Hij heeft de afgelopen jaren, als hoofd van de IMF, geholpen om het ergste te voorkomen. Aan de ene kant stonden de ultra-liberale hardliners, die rigoureuze plannen zonder enige nuancering lanceerden, en aan de andere kant diegenen die, met Dominique Strauss-Kahn aan het hoofd waren begonnen om de regels van het spel aan te passen die minder inschikkelijk waren jegens de machtigen der aarde en gunstiger voor de proletarischer naties en – binnen deze laatste categorie – de meest kwetsbare. Hij werd een paar uur voor de vergadering gearresteerd. Daarin had hij het moeten opnemen tegen een orthodoxer gestemde Duitse bondskanselier om de zaak te bepleiten van een land – Griekenland – waarvan hij dacht dat het weer tot de orde kon worden geroepen zonder het op de knieën te hoeven dwingen. Zijn nederlaag zou ook een nederlaag zijn voor deze zaak. Het zou een ramp zijn voor Europa en voor de hele wereld, omdat het IMF onder zijn leiderschap voor het eerst in de geschiedenis niet van plan was om voorrang te geven aan de superieure belangen van het geld. Dat zou pas echt een vreselijk signaal zijn.

Die vertaling is niet overal even handig, maar alla. De suggestie is verder duidelijk. Een samenzwering! Strauss-Kahn verblijft wel in het New Yorkse Sofitel, en hij rijdt zo nu en dan in een Porsche, maar hij heeft het hart op de goede plek. Juist op het moment dat de proletarische Strauss-Kahn de macht van het geld gaat breken, wordt hij gearresteerd. Hoe de IMF-voorzitter door Griekenland miljarden te verschaffen de macht van het geld breekt, in plaats van het steunt, legt Lévy helaas niet uit. Eén ding is wel duidelijk. In plaats van dat zo’n kamermeisje de proletarische zaak dient en Strauss-Kahn gewoon pijpt, levert ze hem uit aan de vijand.

Amerikaanse orale seks is gewoon orale seks. Franse orale seks is een samenzwering van duistere kapitalistische krachten. Geef mij de Amerikaanse versie maar.

DE VERPAUPERING VAN NRC

zaterdag 16 april 2011
Wie hier vaker verschijnt, weet wel dat ik leraar ben. Ik werk op wat nog steeds, ondanks alles, een ouderwetsige school is die door de diverse gezaghebbende instanties, in elk geval zo lang het nog duurt, als van heel behoorlijke kwaliteit wordt beoordeeld. En hoewel de school daarbij ook nog steeds een tamelijk eigen karakter heeft, is het opmerkelijk vast te stellen hoe de directie ervan haar uiterste best doet de school in toenemende mate, stapje voor stapje, op andere scholen te laten lijken. Elke nieuwe maatregel die wordt genomen heeft datzelfde effect. Het komt niet eens bij de bewindvoerders van de instelling op de uitzonderingspositie die de school nog inneemt te beschouwen als een bijzondere kracht, als iets waar je je voordeel mee kan doen en wat je kunt uitbuiten. Het is alsof je beschikt over een Rolls Royce en toch je uiterste best doet die op een Volkwagen te laten lijken. En nee, u hebt gelijk, dat is allemaal niet erg intelligent.

Maar zo is ook het met NRC gegaan. Gaat het nu weer over NRC? Ik hoor het u zeggen. Maar het ergert me zeer hoe een voortreffelijke krant in zo'n kort tijdsbestek naar de kloten – excusez le mot - is geholpen. Want NRC was een voortreffelijke krant. De uitzonderingspositie droop van het blad af: enige broadsheet - De Telegraaf is geen krant - enige krant met serieus eigen journalistiek onderzoek, enige krant die zonder vooringenomenheid de journalist de gelegenheid gaf te doen wat hij wilde, als hij zich maar aan de regels hield. Dat leverde in het verleden een lange reeks voortreffelijke journalistieke producten op, die vaak ook nog eens goed geschreven waren. Wie bij NRC werkte, had als journalist het in Nederland hoogst mogelijke bereikt. Wie in de gelegenheid werd gesteld, ging erheen. In de kringen der journalistiek werd De Volkskrant beschouwd als het domme broertje van NRC. Grappig. Broertje. Broertjes. Is hij eindelijk burgemeester geworden. Heel goed. Had hij veel eerder moeten doen. Want onder zijn leiding is die krant veel eerder de weg gegaan die NRC nu aflegt. Het nieuwe NRC is Volkskrant-bis.

Hoe dan ook, zo was het met NRC gesteld: het was de enige goede krant van Nederland. En toen kwam het dubieuze Egeria, met dubieus geld (Sauer), en met hoofdredacteur Peter Vandermeersch. En zie daar: nauwelijks een half jaar later is het met NRC gebeurd. Hoewel een tijdlang werd ontkend dat het in de bedoeling lag van de krant een tabloid te maken, werd die overgang ondertussen gewoon voorbereid en gebeurde het natuurlijk toch. Het broadsheet-formaat had niets met de inhoud van doen, zo kregen we te horen. En welbeschouwd is dat zo. Tegelijkertijd werd het woord tabloid gemeden als de pest: de krant werd compact, en dat format was eigentijdser en bood tal van nieuwe mogelijkheden. Wat natuurlijk net zulke onzin is als de eerdere negatieve kwalificatie van de broadsheet. Weken voorafgaand aan de overgang werd er in de krant een PR-actie op touw gezet, waarbij er werd afgeteld naar de grote dag. Alles werd van stal gehaald om de overgang als een positieve stap te karakteriseren. De redactie was zogenaamd enthousiast. Zelfs Hofland en Heldring lieten zich op 7 maart 2011 in De wereld draait door gebruiken, iets wat ik ze zeer heb kwalijk genomen, want er waren twee laffe oude mannen te zien die uit welbegrepen eigenbelang de pil verguldden, al gold dat met name voor Henk Hofland, die er ook in het verleden nooit moeite mee had zijn standpunten waar nodig bij te stellen. Gevraagd naar de beste krant ter wereld noemde hij toch nog - hij kon het niet laten - de New York Times, waar hij al met al gelijk in heeft. New York Times is een broadsheet, net als alle belangrijke Amerikaanse kranten. Ook in Duitsland zijn de belangrijke kranten nog broadsheet. Heldring sprak de vrees uit dat NRC een kloon van De Volkskrant zou worden, maar zei dat de eerste krant hem meeviel. Ik ben benieuwd wat hij nu zou vinden, want inmiddels is dat zo. "Het zal mijn tijd wel duren", zei de 94-jarige, "en dat is een uitspraak die in toenemende mate waar wordt." Vandermeersch zelf was er ook bij. Hij wilde het goede bewaren, maar de krant aanpassen aan de moderne tijd. We weten inmiddels hoe hij dat doet.
51 procent van de lezers was voor een overstap, zo werd in de laatste dagen van de broadsheet meegedeeld. Maar het heeft erg veel moeite gekost die 51 procent te halen, zo meldde iemand bij de krant me, en het percentage vormde de combinatie van meerdere onderzoeken. Geen enkel apart onderzoek leverde die 51 procent op. Op de website van NRC, waar erg veel kritiek werd geuit op de overgang, werden talrijke stukken van lezers van de site gehaald. De ombudsman van NRC, die ooit helemaal geen ombudsman wilde worden, schreef over de nietjes die nogal wat lezers wilden in de tabloid. Dat kon niet. De eerste week verschenen in de nieuwe tabloid stukken van tevreden lezers, die meldden dat ze niemand kenden die de krant had opgezegd. Zo herinner ik me Georgina Verbaan, die liet weten dat ze NRC af en toe kocht, maar geen tijd had om hem te lezen. Ze was erg met het tabloidformaat ingenomen. Kort daarop bleek haar voormalige vriend Jort Kelder een column te hebben gekregen in de krant. Jort Kelder! Ondertussen zegden duizenden abonnees op. Ze kregen allemaal een brief toegestuurd, waarin onder andere werd uitgelegd waarom er geen plaats meer was voor de beursberichten. Grappig. Ook binnen de redactie bestonden er grote verschillen van mening. De hoofdredacteur sprak haar bestraffend toe en stelde haar de Volkskrant en het Belgische De Standaard ten voorbeeld. Ik publiceerde de brief in zijn geheel elders op deze site. Er werd een actie gestart waarbij nieuwe abonnees werden beloond met een netbook. Maar iemand op de klantenadministratie, waar begin dit jaar alle vaste contracten werden beëindigd en - soms op niet al te sympathieke wijze - vervangen door uitzendkrachten, liet me weten dat er wel zorgen waren over de betrouwbaarheid van die nieuwe abonnees. Ze zei ook: "We kregen armen vol opzeggingen binnen in die tijd." Dat was december 2010.
Veel ernstiger dan dit alles was dat, al onmiddellijk na de intrede van Vandermeersch de toon van de krant veranderde. Op de voorpagina kwamen berichten te staan die daar vroeger nooit terecht zouden zijn gekomen. Ajax! Mulisch! Foto's werden groter, redactioneel commentaar ging naar 2, medianieuws verscheen in grote hoeveelheden, er verschenen grote human interestartikelen, terwijl politici columns kregen. Waar mogelijk verschenen de meest dwaze graphics, want zo heet dat: graphics. In de nieuwe krant verscheen op pagina 1 een groot opinie-artikel van Marc Chavannes. In de oude krant zou het ondenkbaar zijn geweest. De nieuwe krant is inmiddels een soort bouwdoos, vooral in het weekend, wanneer je je als lezer de pleuris zoekt naar de talrijke bijlagen. Het tabloid-formaat blijkt helemaal niet zo handig, want dubbelvouwen is onmogelijk, omdat de artikelen over de paginagrens doorlopen. In NRC van zaterdag 16 april laten twee NRC-journalisten in een artikel over Kroatië weten dat premier Kosor in een moeilijk pakket zit. Het Nederlands van de journalisten is er onder Vandermeersch in elk geval niet op vooruitgegaan, maar een moeilijk pakket is voor de nieuwe NRC een voortreffelijke omschrijving. Het nieuwe Lux, de zaterdagse life-stylebijlage, is een lachertje, en blijkt gevuld met een immense hoeveelheid onzin. Inderdaad: net De Volkskrant. In De Groene luchtte een boze voormalige lezer zijn ergernis. Joris van Casteren, zelf ook omstreden, schreef voor Propria Cures in een zogenaamde gastbijdrage een stuk waarin hij aandacht wijdde aan wat er mis is met Lux, dat inderdaad van een hoogst bedroevend allooi is, terwijl er ook nog sprake is van een treurig soort journalistieke incest waarbij journalisten en mensen van buiten met commerciële belangen elkaar de bal toespelen.

Eén ding is inmiddels duidelijk. Er bestond maar één reden voor de overgang naar tabloid. En die is heel ordinair: het is goedkoop. Want niet alleen is NRC nu een tabloid, het is een krant geworden die wordt gevuld met een goedkoop soort journalistiek. En dat is waar het Egeria en Vandermeersch om gaat. NRC moet kosten besparen en geld verdienen, zoveel mogelijk. Echte journalistiek kost geld. En prietpraat en gebabbel is gratis. De commercie heeft zijn greep op de krant verstevigd. Zie daar het nieuwe NRC. Egeria kan tevreden zijn. En ik beloof u dat ik het niet meer over NRC zal hebben. Nee, echt niet.

SEELS

zaterdag 26 maart 2011

Stel, je werkt bij het Financieele Dagblad en je wijdt een stuk aan Aegon. Aegon? U weet wel, die verzekeraar, die om staatssteun moest vragen. Ja, beetje kneuzig bedrijfje dus, maar ja. Je bent van plan je stuk op vrijdag te plaatsen. Dan belt Aegon. Ze willen ernaast. Ernaast? Ja, met een advertentie. Bij Aegon kunnen ze elke vorm van positieve publiciteit gebruiken. Dat is waar. Maarre, hoe weet Aegon eigenlijk dat het stuk op vrijdag gaat? Welnu, het stuk wordt geplaatst, en de opmaak zet de advertentie op een andere pagina. Sommige van de redacteuren van FD zijn zo oud, dat ze zich aan dergelijke onzin niet storen. Bij Elle, bij Vogue, nou ja, daar is dat soort dingen normaal, maar wij zijn een serieuze krant. Wij houden ons bezig met journalistiek. Sales is een andere afdeling. Spreek uit: Seels. Daar werken de kneusjes, die indertijd te dom waren voor een echte opleiding. Bij Seels verkopen ze hun oude moeder nog voor een dubbeltje. Wilt u haar gratis? Ook goed. Belt Aegon weer. Woedend deze keer. Want die advertentie op een andere pagina was wel weggegooid geld. Jacques Kuyf, de CEO - die problemen heeft met zijn been, en de redactie dagelijks van zijn particuliere ergernissen op de hoogte houdt, omdat hij blijkbaar denkt dat ze in zijn been zijn geïnteresseerd – Jacques belijdt zijn treurnis, zijn verdriet, die redacteuren, nou ja, u moest eens weten. Breekt u me de bek niet open. Goed maken? Een paginaatje gratis misschien? Nou vooruit dan. En zo krijgt Aegon een gratis pagina aangeboden in FD. Raar? Nee hoor, helemaal niet. Daarom wil men bij FD de redactie splitsen. Zodat dergelijke betreurenswaardige zaken in de toekomst vermeden kunnen worden.

VANDERMEERSCH: DE COMPACTE
TABLOIDMAN


woensdag 2 maart
Op donderdag 23 september schreef Peter Vandermeersch, die sinds 1 september 2010 hoofdredacteur is van NRC, een brief aan zijn eigen redactie. Ik citeerde er al eerder uit.
We zijn inmiddels een half jaar verder en Vandermeersch heeft flink ingegrepen bij NRC. Serieuze journalistiek is vervangen door mediageleuter en human-interest-gekwebbel, feiten door plaatjes en foto 's door nog veel grotere foto 's. Als NRC wil uitleggen hoeveel 10 miljard is krijgen we nu een plaatje te zien met 100 geldzakjes. Raar hoor. De bedoeling van dat alles is tweeledig. In de eerste plaats natuurlijk geld besparen. Het is een goedkoop soort journalistiek. Ook de jongste bediende kan wel een stukje over de tv schrijven. Sterker nog: hij is vermoedelijk de enige die het wil. Vandermeersch is benoemd door Egeria, en dat is een beleggingsmaatschappij van het foute soort. Beleggingsmaatschappijen willen maar één ding: zo snel mogelijk zoveel mogelijk geld verdienen. NRC werd overigens al eerder door een beleggingsmaatschappij geplunderd, door Apax namelijk. Een staatssecretaris (Ben Knapen) verdiende er in zijn NRC-bestaan anderhalf miljoen aan. Geen punt. In de tweede plaats poogt Vandermeersch een ander en ongetwijfeld jonger lezerspubliek aan te boren. NRC wordt vooral gelezen door een wat ouder mensensoort, zoals uw dienaar. Overigens geloof ik oprecht dat ik ook als jongere beledigd zou zijn door het soort journalistiek dat Vandermeersch wil bedrijven. Want daar hebben we toch De Volkskrant voor en De Telegraaf?
Op 7 maart 2011 gaat NRC dan ook nog van het broadsheet-formaat over op het tabloid-formaat, dat door Vandermeersch in een brief aan de lezers hardnekkig compactformaat wordt genoemd en in andere media, waaraan hij zijn keuze probeert te verkopen, als een "strak pak." Daarmee is De Telegraaf de enige krant die nog op broadsheet verschijnt. Oh ironie. Wie wil weten wat Vandermeersch van het oude NRC vindt, leze bijgaande brief. Ik vermoed dat hij als e-mail aan de redactie werd verstuurd. Iemand lekte hem naar GeenStijl. Daar stond (en staat) hij in JPG-formaat. Als foto dus. Daar heb ik me wel het hoofd over gebroken. Hoezo als JPG? Heeft het redactielid  de mail – naar ik aanneem – met zijn mobieltje gefotografeerd, en die foto naar Geen Stijl gestuurd? Hoe dan ook: daar baarde hij weinig opzien. Zo heel intelligent zijn ze bij GeenStijl dus ook weer niet. Bovendien: journalistiek, moeilijk woord. Toch is het een opmerkelijk document, niet alleen vanwege de spelfouten, vanwege de talrijke gallicismen, die nu eenmaal eigen zijn aan het Vlaams, maar vooral vanwege de platte geest die eruit spreekt: de kinderlijkjes, Cruijff, het gezemel over De Standaard en de VK (de Volkskrant). Ook de managers op de school waar ik werk doen in hun volgende werkkring precies wat ze al eerder hebben gedaan. Voor Vandermeersch is NRC Standaard-bis.
Ironisch is het allemaal wel. De laatste keer dat België zich met Nederland bemoeide, was via Fortis. Toen probeerde een dubieuze financiële instelling de grootste Nederlandse bank te kopen, maar zonder hem echt te kunnen betalen. Het grapje kostte uiteindelijk elke Nederlander een paar duizend euro. En nu is daar een Vlaming, afkomstig uit een land waar geen serieuze krant bestaat, die de enige nette Nederlandse krant naar de gloria helpt. Maakt u kennis met Vandermeersch. Ik heb de JPG geprint, gescand, en omgezet in een Word-document, maar dat alles zeer getrouw. Het nu en dan wat onbeholpen Nederlands, de spelfouten, de rare nummering, de tegenstrijdigheden, die zijn dus niet van mij.

1. De verkoopscijfers zijn niet goed. Hangen voortaan aan venster van hoofdredactie .

2. De foutenlast in de krant is veel te groot. Ik nodig iedereen uit om de mail die Friederike gezonden heeft nog eens te lezen. Ronduit niet aanvaardbaar. Een regisseur die i een tekst vignat, vignati en vignatti genoemd wordt. Nicola Tesla die Nicola Testa wordt. Bernard Dewulf die Bernhard Dewulf wordt. En ga zo maar door.

3. We zijn bang voor een aantal thema's. Drie voorbeelden van de jongste weken.
1. mode
mode en Suzy Menkes op de vp van de herald tribune
Mode: op 10 sept. hebben we op een een losse foto van de 'belangrijkste modeweek van het westelijk halfrond'. Maar we doen er verder in de krant niks meer mee.
2. Hard nieuws. De babylijkjes die worden ontdekt.
3 Een van de belangrijkste maatschappelijke debatten van de jongste weken is het pensioendebat. We hebben het niet, of heel weinig, over de vraag hoe groot ons pensioen is, wat we nu moeten doen - als dertigjarige, veertigjarige of vijftigjarige - om straks een goed pensioen te hebben, etc ... we blijven daarboven hangen.

4. We zijn soms te traag. Drie voorbeelden.
1 Johan Cruyff. Maandag in De Telegraaf. Pas volgende zaterdag gaan we er groot op doorgaan. Is het dan echt onmogelijk om, als die kritiek maandagochtend in De Telegraaf staat, tegen maandagmiddag een mooi overzicht te maken van wat Cruyff de voorbije jaren allemaal heeft gezegd over Ajax?

2. Danneels en kindermisbruik in België. Pas op dag 3 of 4 stond dat groot in onze krant. De VK had intussen een interview met Rik Torfs, de man die je daarover moest spreken. Wij kwamen twee dagen later met een inlerview met de Socialistische politicus Renaat Landuyt. Die in deze laak geen enkele rol van betekenis speelde. We waren dus later. En slechter.

3. Penoza, waarvan we zeggen dat het de Nederlandse Soprano's is, krijgt dag voor de eerste aflevering, een korte tweekolommer. Pas een week later een stevig stuk met de producent. Een week eerder had ik in De Telegraaf een aardig stuk met Monic Hendrickx gelezen.

Tegenvoorbeeld: de snelheid waarmee we de boeken van Kampush, Sarrazin, Wilders, Frantzen hebben besproken. De jongste film van Corbijn hebben we terecht naar voren gehaald, en de bespreking van het boek van Blair hebben we terecht meteen ook op de buitenlandpagina's gebracht.

5 We zijn niet creatief genoeg in onze aanpak en presentatie. Een paar voorbeelden:
- De miljoenennota. VK deed dat stukken beter dan NRC.
- De vergelijking van een week talkshows (Pauw en Wltteman, DWDD, ... ) op de Nederlandse televisie. We maken een doorlopende tekst die ok is. Maar we hadden de vijf programma's die ertoe doen naast elkaar kunnen zetten. Wat viel de voorbije week op? Waarom moest u zeker kijken? Waarom niet? De quote van de week. De blunder van de week. En een eindbeoordleling in bollen. (De standaard geeft in dergelijke gevallen punten. De televisieomroepen en productiehuizen lijn doodsbang voor dat oordeel).
- Stuk over de Millibands, de twee labour-broers. Aardig verhaal onderaan een pagina. Maar twee profielen naast elkaar zou beter zijn geweest. Hun sterke en zwakke punten ..
- De VK presenteerde met mooi kaartje het feit dat geen van de 15 grootste Nederlandse steden nog een CDA-burgemeester heeft. Wij met doorlopende tekst.
- Nog een voorbeeld uit VK: ING stoot grote kunstcollectie af. Op 11/9 in VK mooi gepresenteeerd met fotootjes. Wij enkele dagen later In weggestopte tweekollommer onder een recensie over een stuk van Verdi. Dus later en slechter.

Tegenvoorbeeld als het creativiteit in de vorm betreft:
- gisteren hebben we de hoedjes echt mooi gebracht
Tegenvoorbeeld als het creativiteit in de inhoud betreft:
- het verhaal het voorbije weekeinde over vermoeidheid in de formatie.

5. We plannen per afdeling, niet per krant.

-Berichten over media vind je op binnenland, op kunst, op de achterpagina, op tv-pagina en op economie.
- Het weekeind voor 11 sept: CDA reconstructie vp, op twee, op vp van opinie en debat en de wetenschapbijlage. Er stond gewoon teveel CDA In de krant.
(Wilders in datzelfde weekeinde op vp, op 3, op kunst, op opinie, .... )
- Eerder deze week joris voorhoeve. Ofwel is hij een hoofdartikel waard, en dan spelen we dat stevig op de vp of de twee.
Ofwel is hij dat niet. Maar dan maken we er ook geen commentaar over.

6. We houden te weinig rekening met de Iezer.
- Wim delvoye staat in tweede week september op de vp van cs. Met een expo die opengaat half oktober. Datzelfde weekeinde is er open monumentendag. 850.000 Nederlanders gaan daarnaar toe.
- We verwachten veel voorkennis, Maken bericht over Soros, maar zeggen niet wie Soros is en waar hij zijn geld vandaan haalt .
- Juweeltjes die verborgen blijven: de veiling van het duurste boek ter wereld, Birds of America. Een kortje enkele dagen geleden op de kunstbladzijde. Wel een stuk onder de titel 'vroege videokunst keerde rug naar het publiek."

7. We zijn niet goed in cijfers.
- we schrijven over dell die investeert in China. Maar geven niet aan hoeveel dell wereldwijd investeert. Waardoor je meteen kan inschatten hoe belangrijk dat bericht is.
- we schrijven over Saoudi-Arabië die voor 30 miljard schepen koopt van de VS. Maar wat betekent dat?
- we schrijven over 11.000 postbodes die moeten opstappen, maar ik weet nog steeds niet hoeveel er eigenlijk zijn.
- we schrijven over tegenvallende kijkcijfers maar geven geen referentiekader

tegenvoorbeeld: Next had het uitstekende idee om in beeld te brengen wat 18 miljard nu betekent.

8. We zitten wel zeer vast in onze structuur
2/3 binnenland en 4/5 buitenland. Onze accordeon werkt niet goed genoeg. Bepaalde stukken in ene sectie worden veel te klein gebracht, en in andere sectie te groot.
dan krijg je op economie een weinig bijtend verhaal van Piraeus en de Chinezen, terwijl we in diezelfde krant andere zaken meer plaats hadden moeten geven. Of vice versa.

10. We dreigen soms een wel zeer institutionele krant te zijn. We trekken er te weinig op uit.
(2/3 van paar dagen geleden)
In het verhaal over gamers en geweld komen onderzoekers, een minister; een gaming journalist. Maar geen gamers.
In twee verhalen over whereabouts van sporters komen geen sporters.
Te weinig verhalen op de straat.

tegenvoorbeeld: jongeren en bont

11. We worden te weinig gedreven door nieuws
- De formatieonderhandelingen zijn nu al drie maanden bezig. Nu en dan hebben we een snipper nieuws gehad. Maar te weinig.
- Maandag kunnen we te weinig toevoegen aan Marco Kroon primeur van vk

Vooral: we lijken er niet wakker van te liggen als andere kranten of media scoops/primeurs hebben.

Tegenvoorbeeld: nieuws over mogelijke nieuwe inzet van Nederlandse troepen in Afghanistan.

12. We zijn goed in buitenlands nieuws. En dat moet zo blijven. Maar vergeten soms binnenlands nieuws. Gisteren, 22 september, hadden we vier berichten en een foto op vp. Ze handelden over Vs/Afghanistan, Vs, Turkije en twee keer Ierland.
geen enkel bericht gaat over Nederland.

13. We hebben te veel columns die geen meerwaarde brengen. Maar herkauwen wat al eens door iemand anders in de krant werd gezet. Dat teveel aan columns geeft een luie achterover leunende indruk. Daarenboven zijn er van onze columnisten dan weinig die echt het verschil maken. Heldring, Chavannes, Youp, Bas Heijne, Frits Abrahams ... Misschien niet toevallig allen mannen op leeftijd…
Ben ik te hard als ik zeg dat er in de de weken dat ik hier nu ben op enkele stukjes van de genoemden na nauwelijks een column gelezen heb waarvan ik zeg: waw, dit is echt een nieuwe, frisse en inspirerende gedachte ..
Achterpagina van 16 september had vier columns. Met het ikje en de Fokke en Sukke was die vol geplaveid.

14. We creëren te weinig ingangen in onze stukken. De kop, de lead, het onderschrift, enkel citaten, ...
Het zijn allemaal mannieren om de lezer te verleiden, te shockeren, nieuwsgierig te maken, in onze stukken te trekken.
Onze te afstandelijke aanpak blijkt al uit onze lichtbalk. Die veranderen we vanaf vrijdag. Maar de lichtbalk is maar een element om de Iezer in onze verhalen te trekken.

15. Nog dit: we zijn net iets te bang voor Iezersbrieven. Als we de krant veranderen, soms scherper maken, al eens provoceren, gaan we natuurlijk Iezersbrieven krijgen.
De Standaard besloot een jaar of vijf zes geleden een column te geven aan de Vlaamse natlonalist Bart de Wever, aan Staf Nimmeggeers, een priester dIe net voor de socialistische partij in de Eerste Kamer was verkozen en aan Herman Van Rompuy die toen nog voor de CDenV in de oppositie zat. Afwisselend schreven ze. Tientallen boze brieven kregen we. Dat een krant dat niet moest doen. Maar het jaar waarin we dat deden moesten alle media verwijzen naar columns die bij ons waren geschreven. We waren het centrum van het politieke en intellectuele debat in Belgie.

Dat moet NRC zijn voor Nederland.

HET GROTE GELD: WEGENER, NRC EN FD

dinsdag 30 november 2010 Gisteren was ik in de Bijenkorf, de Amsterdamse uiteraard. Nou en, zult u zeggen. Daar kom ik zo vaak. Nou, ik ook dus. Maar niet rond deze tijd van het jaar. De Sint nadert, en dan kun je er beter wegblijven. Zo nu en dan heb je echter geen keus. Zodoende. Ik moest een huishoudelijk apparaat hebben, zullen we maar zeggen, een flink uitgevallen ding. En ik had het in de Bijenkorf zien staan, en verder nergens. Anders was ik er echt niet heengegaan. Hoe dan ook, de apparaten staan er in rijen uitgestald, maar die mag je natuurlijk niet meenemen. Wat je op zo'n moment nodig hebt, is een juffrouw of een meneer, zo'n typisch Bijenkorfverschijnsel, een al wat ouder, nog enigszins deftig ogend wezen in kostuum of plissé, dat je met enige verbale omhaal van een nieuw exemplaar in een doos voorziet. Het was – zoals te verwachten dus – erg druk. Er was op de hele huishoudafdeling één mevrouw te bekennen, die – evenmin verrassend - al met iemand bezig was, en die, terwijl ze bezig was, werd achtervolgd door nog drie anderen die zich met haar bezig wilden houden. Ze oogde wat verhit. Deftig, maar verhit. Nadat zij haar klant van zich had afgeschud, en ik de drie anderen, ze vergeefs had gezocht in de laden onder de tafel waarop de apparaten stonden opgesteld, en zich uiteindelijk op een bijna drafje naar de opslagruimtes had begeven, werd me ten slotte inderdaad een blijkbaar van ver uit de krochten komende doos ter hand gesteld, terwijl er al weer twee andere klanten waren die mij probeerden te lozen. Ik stelde me met mijn doos op in een rij - want zo'n type ben ik wel een beetje: als ik een rij zie ga ik erin staan - en toen ik bij de balie was gearriveerd, bleek dat daarachter alleen werd ingepakt. En dat kon pas nadat je had betaald. En betalen kon daar niet. De vrouw die het me meedeelde oogde al net zo verhit, en ik deed dat inmiddels ook, want je staat toch een kwartier met zo'n grote doos onder je arm, nietwaar. De kassa was verderop. Op zo'n moment bijt je je tanden op elkaar, weegt de al verloren tijd af tegen wat je nog denkt kwijt te raken, en sluit je aan. De kassa bleek de enige van de hele afdeling te zijn, en er stonden net zulke lange rijen voor als voor wat achteraf de inpakbalie bleek. Toen ik ten langen leste in de gelegenheid werd gesteld de doos voor me op de balie te plaatsen, deelde het meisje erachter, terwijl ze al op zoek was naar de barcode, me mee, vragende blik, dat ze helaas geen passende tas had om hem in te doen. Dat soort tassen bestaat, gelooft u me, en de Bijenkorf beschikt erover, maar nu dus even niet. Maar ik moest nog verder, en daarbij kon ik geen grote doos gebruiken. Op sommige plaatsen kun je niet met een doos onder je arm aankomen. Ik ben uiteindelijk zonder mijn doos vertrokken.

Gaat dit nog ergens heen, hoor ik u denken. Jawel hoor. Zoals u ongetwijfeld zult weten is Vendex KBB, waar De Bijenkorf sinds 1999 onderdeel van vormde, al weer een aantal jaren geleden in handen geraakt van een stel beleggingsmaatschappijen, waaronder KKR en het toen nog Nederlandse Alpinvest, en dat voor de somma van 1.4 miljard euro. Zoals beleggingsmaatschappijen nu eenmaal doen, werd onmiddellijk na aankoop het vastgoed verpatst, werd het bedrijf opgezadeld met een enorme schuldenlast, en werd – zuiver pro forma uiteraard - de verzekering gegeven dat het oorspronkelijke bedrijf (Vendex KBB dus) niet zou worden opgebroken om het in stukken te verkopen. In 2004 werd het bedrijf van de beurs gehaald, en in 2006 omgedoopt tot Maxeda. Met die naam werd de nieuwe bedrijfsfilosofie gemarkeerd, zo luidde het motto. Maxeda, maximaliseren, meer winst. Veel meer winst! In 2007 al begonnen de beleggers hun winst te verzilveren. Alleen met de verkoop van de Hema voor 1.2 miljard in dat jaar had het clubje het aankoopbedrag er zowat uit. Deze maand (november 2010) werd De Bijenkorf verkocht aan Selfridges, en Hunkemöller aan Franse private equity-collega's die het ongetwijfeld nog verder zullen leeghalen. Na verkoop van de andere onderdelen resteert er een winst van miljarden. Kassa Maxeda! En in de Nederlandse politiek is er praktisch niemand die bezwaar maakt tegen de praktijken van zo'n roversbende.

Hoe dan ook, iedereen die met enige regelmaat in de Bijenkorf komt, heeft kunnen zien hoe het bedrijf aan de ene kant langzaam is geüpgraded - zo heet dat in die kringen - en anderzijds geleidelijk is leeggeplunderd. Waar de ene gespecialiseerde shop na de andere verscheen, met als laatste aanwinst Louis Vuitton, ongetwijfeld tegen betaling van een flink bedrag, verdween het minder lonende deel van het assortiment, verdween er personeel, dat bovendien werd vervangen door mensen zonder contract, werden kassabalies samengevoegd en verkleind, en werd er grootscheeps bezuinigd. Het personeel klaagt al een tijdlang over de werkdruk, maar het management dat deelt in de winst staat klaar bij de uitgang. Het verbazingwekkende is eigenlijk dat er daar niemand staat die ze arresteert. En ik vermoed dan ook dat mijn recente ervaringen mede verband houden met de roofoverval op wat ooit KBB was. Die eerste K stond trouwens ooit voor koninklijk.

2

Met veel kranten gaat het slecht. Er is sprake van een afkalvend lezerspubliek, er zijn de gratis bladen, er is internet, god weet al niet wat, en het valt niet mee een – ik aarzel weer even – verdienmodel aan te boren dat lucratief genoeg is om de kwaliteit te waarborgen en toch nog winst te maken. En waar kwaliteit nu eenmaal een rekbaar begrip is, is winst dat niet. Winst is gewoon zoveel mogelijk winst. Inmiddels is het met de kranten een beetje zoals met een aardig uitziend meisje dat enigszins aan lager wal is geraakt omdat het haar een tijdje heeft tegengezeten. Er duikt altijd wel een man op die bereid is haar te redden. Maar ja, of je dat ook wilt? Want wat wil hij ervoor terug? En jawel, u kunt ook best aan Vendex-KBB denken. Het werd gerund door ouderwetse zakenlieden, die gewend waren hun vastgoed in eigen bezit te hebben. Wat heet: dat vastgoed was ooit de basis van hun bedrijf. Het idee het van een ander te huren, of hun bedrijf op te zadelen met een schuldenlast, op te breken en te verkopen, en te bezuinigen op het personeel, het zou allemaal niet bij ze opgekomen zijn. En kijk wie daar binnenkomt: het soort beleggingscriminelen dat tot voor kort mede door uw pensioenfonds werd gefinancierd. Alpinvest, KKR, en nog zo wat. NRC meldde ooit dat ABP afstand deed van het belang in Alpinvest, omdat er zoveel ophef was ontstaan over de daar toegekende bonussen. En ik geloof wel dat zoiets misschien een rol heeft gespeeld - zo verdiende de top vlak voor de financiële crisis nog 154 miljoen euro – maar de voornaamste reden was het zeker niet. ABP heeft lange tijd weinig woorden wensen vuil te maken aan haar beleggingspraktijken, want het pensioenfonds wist wel dat als tot de burger zou doordringen hoe de investeerders tekeer gingen, die daar wellicht een minder genuanceerde opvatting over kon gaan nahouden. Alpinvest, dat tussen 2004 en 2009 voor 23 miljard euro investeerde, heeft een tijdlang nauwelijks Nederlandse activiteiten ontplooid. Het plunderde alleen bedrijven in het buitenland. En ik vermoed dat de groeiende bekendheid, en de slechte naam die de investeringsmaatschappijen tijdens de financiële crisis hebben opgelopen, een belangrijker reden was om Alpinvest weg te doen. En nee, dat is allemaal niet erg sympathiek. Anderzijds, ach… bij het aan lager wal geraakte meisje denk ik: je kunt ook een baantje nemen. Bij De Bijenkorf denk je: het is maar een winkel. Wel dom van de politiek dat ze daar zo luchthartig over doet, maar ja. De politiek! Onze minister van Onderwijs is een voormalige verpleegkundige, ik zeg maar wat. Intelligentie is in de politiek een belangrijk beletsel.

Maar een krant. Hmm. Een krant is toch niet helemaal hetzelfde. Terwijl de financiële crisis vaart begint te maken, er een tamelijk fataal ogend patroon in begint te ontstaan – Griekenland, Ierland - waarbij de nationale staten steeds grotere bedragen moeten steken in het redden van hun eigen banken (want laat u zich niets wijsmaken: er worden geen landen gered, maar banken, de eigen banken natuurlijk, die tot over de oren in de obligaties zitten van dergelijke staten), terwijl er dus uiteindelijk miljarden moeten worden verhaald op de belastingbetaler, en er uiteindelijk gekozen of gedeeld zal moeten worden - want hoever wil je gaan met je staatssponsoring - komt ook de ene na de andere krant in problemen. En zeker, ik geloof dat er wel degelijk een verband is.

Bij Wegener is er gedoe. Wegener verdient namelijk het geld, en financiert daarmee het moederbedrijf Mecom dat Wegener ooit kocht, maar invloed heeft het niet. Na het vertrek van Munsterman had Mecom al een Noors opperhoofd klaarstaan, die Wegener eens flink zou moderniseren: het bedrijf moest meer online, want daar lag de toekomst. Maar de leiding van Wegener is daartegen. Die wil helemaal niet online. En gelijk heeft ze natuurlijk. Ze wijst erop dat de Nederlandse situatie sterkt afwijkt van de Scandinavische markt van het moederbedrijf, dat de kracht van Wegener ligt in zijn talrijke papieren kranten, waaraan het veel meer verdient dan Mecom zelf ooit heeft gedaan, en dat zonder de 80 miljoen die Mecom aan Wegener heeft onttrokken, het moederbedrijf dit jaar een flink verlies had geleden. Wegener is - even terzijde - eigenlijk de grootste Nederlandse krantenuitgever, want alle bladen van de uitgever samen hebben een grotere oplage dan die van de Telegraaf. Kamerlid Gesthuizen (SP) eiste bescherming van Wegener tegen het moederbedrijf. Ze dacht aan een soort steunfonds. Hm. In steunfondsen geloof ik niet. Dat moet beter kunnen.

En dan hebben we NRC, mijn eigen krant. NRC is na zijn drama met het al even semi-criminele private equity-instrument Apax in het vaarwater geraakt van Egeria. Eén van de voormalige Apax-daders is beloond met de post van staatssecretaris, en anderhalf miljoen. De nieuwe door Egeria aangestelde hoofdredacteur is een uitzonderlijk ordinair type, dat ternauwernood Nederlands spreekt, en ongetwijfeld op zoek is naar een verdienmodel. Hij schreef op 23 oktober 2010 een nare brief aan zijn redactie, die blijkbaar door een boze NRC-redacteur werd gelekt naar Geen Stijl. Ja, u hebt gelijk. NRC, dat Geen Stijl te hulp moet roepen! Hoe erg kan het worden. Ik citeerde er al uit in mijn vorige stuk. Er zijn te weinig primeurs en scoops, schreef Vandermeersch, en waarachtig, afgelopen zaterdag had de krant een scoop. NRC was mee met de Amsterdamse politie, die op bezoek ging bij een paar kruimeldieven in een Ajax-shirt. Zo diende NRC zichzelf, en de inmiddels zwaar gebutste dienderreputatie. Het stuk stond op de voorpagina, maar had natuurlijk rechts onderaan op 4 gemoeten. Maar ja, Vandermeersch hè. Veel grote foto's, veel nikserigheid over nikserige dingen. En dan krijgt de lezer er ook nog heel veel sponsored content bij. Gewoon lullige reclameblaadjes dus. Waaruit blijkt dat ook bij NRC de commercie de krant flink in handen heeft gekregen. Sponsored content is een in deze kringen een belangrijk verdienmodel. Ik schreef het al in mijn vorige stuk, hieronder: hoe lang duurt het nog voor op de redactie de pleuris uitbreekt. Nou, dat is naar het schijnt inmiddels gebeurd. Het weinige wat de oplettende lezer ervan heeft gemerkt, is het vogeltje van Frits Abrahams. Maar op de redactie heerst woede, en terecht natuurlijk. Er broeien allerlei plannen, maar er heerst ook angst, want er dreigen ontslagen. NRC was een nette krant. Het was de enige nette krant. En ook hier is het geld aan de winnende hand, en lijkt de journalistiek te verliezen.

Bij het Financieele Dagblad ten slotte is er ook rumoer. Het gaat niet goed met de krant, roze papier of niet. Het abonneebestand loopt terug, en de advertentiemarkt is moeizaam, iets wat trouwens voor alle kranten geldt. De huidige hoofdredacteur, Ulko Jonker, die dit jaar gaat vertrekken naar Brussel, en dat net als Birgit Donker eerder deed bij NRC, zonder al te veel commentaar doet, was zoals dat hoort, dus hoofdredacteur, maar hij was ook algemeen hoofdredacteur in de directie van FD mediagroep. Kuyf, die directeur is van FD Mediagroep (FD, BNR-Nieuwsradio, FD.nl, BNR.nl en Fondsnieuws.nl), en binnen de krant en daarbuiten niet geheel onomstreden, is naar verluidt van plan de bestaande functie van algemeen hoofdredacteur in de directie van FD Mediagroep niet langer te laten vervullen door de hoofdredacteur van het Financieele Dagblad, maar die aan een aparte persoon te geven. En die zal dan samen met de algemeen directeur de uitgeeffuncties invullen. De dagelijkse leiding van de krant komt dan terecht bij een aparte hoofdredacteur. En daarbij zal er ongetwijfeld goed gezocht worden naar nieuwe verdienmodellen, waarbij de krant niet langer een rol speelt. Want hoofdredacteuren zijn op zo'n moment alleen maar hinderlijk. Kuyf wordt gesteund door de Raad van Commissarissen. De redactie is er niet blij mee, om het vriendelijk te zeggen. Want die verdienmodellen gaan bijna altijd ten koste van iets heel ouderwets: de journalistieke onafhankelijkheid. En daarover is bij FD de laatste jaren al een paar keer te doen geweest. Net als bij Wegener en NRC verstevigt hier de commercie zijn greep op de krant.

Al met al zijn dat serieuze bedreigingen van het Nederlandse journalistieke landschap. Zoals gezegd, in steunfondsen geloof ik niet. Maar onze overheden zouden wel kunnen zorgen voor wetgeving die de redactionele onafhankelijkheid van krantenredacties waarborgt, door voor een machtsevenwicht te zorgen tussen de commerciële bedrijfsvoering, en de journalistieke invulling van de krant. Want dat evenwicht is bezig grondig verstoord te raken.

KINDERLIJKJES

dinsdag 23 november 2010
Precies een maand geleden, op 23 oktober 2010, schreef de nieuwe hoofdredacteur van NRC, Peter Vandermeersch, een boze brief aan zijn eigen redactie, met 15 punten van kritiek. Inderdaad, aan de redactie. Die brief heeft, voor zover ik kan vaststellen, de publiciteit slechts gehaald op Geen Stijl. Naar ik vermoed is hij uit protest gelekt door een redactielid van NRC.

En waar gaat die brief dan over? Nou, er deugt niets van de krant. De verkoopcijfers zijn niet goed. En daarom worden ze voortaan aan het venster van de hoofdredactie gehangen. Wreed hoor. En het harde nieuws deugt evenmin. Want, zo schrijft Vandermeersch, NRC is bang voor sommige thema's. Kinderlijkjes worden ontdekt. En NRC doet er niets mee! En dan had de Telegraaf Johan Cruyffs kritiek op het beleid bij Ajax al op maandag, NRC pas de zaterdag daarna! En, zo schrijft Vandermeersch: De Volkskrant deed de miljoenennota veel beter dan NRC. De Volkskrant gebruikte bovendien een mooi kaartje om te laten zien dat geen van de 15 grootste Nederlandse steden nog een CDA-burgemeester had. Wij met doorlopende tekst. En dan voegen de columnisten ook nog niets nieuws toe. Heldring, Chavannes, Youp, Bas Heijne, Frits Abrahams. Misschien niet toevallig allen mannen op leeftijd, zo meldt hij dreigend. Ben ik te hard als ik schrijf dat ik in de drie weken dat ik hier nu ben op enkele stukjes van de genoemden na nauwelijks een column heb gelezen, waarvan ik zeg: waw, dit is echt een nieuwe, frisse en inspirerende gedachte.

Enzovoorts! Ik zal u de rest besparen. Nou ja, het laatste puntje dan nog. De krant is naar zijn zeggen te bang voor lezersbrieven. Als we de krant veranderen, scherper maken, al eens provoceren, gaan we natuurlijk lezersbrieven krijgen. Ja, dat al eens en dat gaan we krijgen klinkt wel heel Vlaams. En dat Vlaams is gewoon geperverteerd Frans. Hoe dan ook, De Standaard, Vandermeersch' vorige krant, kreeg tientallen lezersbrieven nadat de Vlaamse nationalist Bart de Weever er een column had gekregen. Maar alle media moesten verwijzen naar columns die bij ons waren verschenen. De strekking van de brief is duidelijk. De krant is te afstandelijk. Dat blijkt al uit de lichtbalk, zo vindt hij. Die gaat onmiddelijk veranderd worden. Nou, dat is inmiddels gebeurd. Ook de vergelijking met De Standaard en De Volkskrant duikt met regelmaat op. We lijken er niet wakker van te liggen als andere kranten of media scoops/primeurs hebben, schrijft Vandermeersch. De lezer van NRC is gewaarschuwd. Meer mooie kaartjes. Meer scoops. Meer kinderlijkjes.

Ik vind de arrogantie waarmee zo'n blaag van een Belg Nederlands beste krant afzeikt tamelijk schokkend. De Volkskrant! De Standaard! Moet NRC zich daaraan spiegelen? Platte geest, die Vandermeersch. Laat hem eerst eens Nederlands leren. In een interview met Het Parool deelde hij afgelopen zaterdag (20 november 2010) mee dat er 30 man ontslagen gaan worden bij NRC. Daarbij zal hij niet het principe van last-in, first-out hanteren. Wie weggaat, is dus gewoon niet goed genoeg. Leuk om dat uit een andere krant te horen. Zie daar hoe Egeria op basis van wederzijds respect meer waarde creëert.

WELKOM IN HET BORDEEL DAT NRC HEET

zaterdag 20 november 2010
Een krant is een meneer. Maar één ding weten we inmiddels: de hoofdredacteur van NRC-Handelsblad, Peter Vandermeersch, is geen meneer. Nu had ik nooit gedàcht dat Vandermeersch een meneer was, want iemand die zich namens een investeringsmaatschappij aan het hoofd van een krant laat zetten, heeft vermoedelijk geen erg heer-achtige bedoelingen. Maar enige vorm van beschaving had ik hem toch toegedicht. Dat was dom van me. Want god, wat blijkt die man ordinair! Egeria, de beleggingsmaatschappij in kwestie, meldt wat ze met NRC wil: op basis van wederzijds respect samen met het management langdurige waarde creëren. Birgit Donker, die als vorige hoofdredacteur zonder enig kritisch commentaar haar plaats aan Vandermeersch afstond, wilde zeggenschap houden over alles wat met de naam van de krant adverteerde. Blijkbaar behoorde ze niet tot het management waarmee Egeria op basis van wederzijds respect langdurige waarde wilde creëren, vermoedelijk omdat met mevrouw Donker niet genòeg waarde kon worden gecreëerd. En dat respect, nou ja, dat moeten we niet al te letterlijk nemen. Vandermeersch wil meer waarde, veel meer.

Welnu, we weten inmiddels hoe. Wie de opmaak van NRC heeft gezien waarmee de krant deze week debuteerde, kan niet anders dan met afgrijzen reageren. God, wat is dat goedkoop allemaal! NRC is altijd een krant geweest waarvan de strakke, zakelijke opmaak uiterlijke vorm verschafte aan een even zakelijke, op de feiten gerichte inhoud. Ik heb NRC altijd deftig gevonden. Zelf ben ik niet zo deftig, en het heeft dan ook enige moeite gekost om me tot de deftigheid van NRC te bekeren. Dat je als medelezer plotseling behoorde tot de hoogste inkomensklasse van Nederland, gaf me altijd het gevoel dat ik de krant illegaal las. Want, nou ja, u begrijpt me wel. Maar het was nou eenmaal zo, dat als je de feiten wilde weten, je maar het best terecht bij NRC. Overigens is de prijs van een NRC-abonnement ook deftig, want het is verreweg de duurste krant van Nederland. Neem daarbij het broadsheetformaat, en de krant is zichtbaar een ouderwets geworden uitzondering in het Nederlandse krantenland, met wat vermoedelijk ook nog een gemiddeld oudere lezer is. Het is kinderachtig, maar ik schep er al lang genoegen in de krant naast al die andere, zo ordinair ogende dagbladen te zien. En ik vermoed dat de redacteuren van de krant al jarenlang dezelfde trots voelen: wij zijn anders, wij zijn een serieuze krant.

En kijk wat er gebeurt. Foto's, veel grote foto's, en dat overal. Je weet niet waar je het eerst kijken moet. Stijl: Telegraaf en NRC-Next. Op pagina twee de redactionele commentaren. Ernaast trouwens het goedkope soort prietpraat over van alles en nog wat dat voorheen in het reservaat van de achterpagina verbleef. In het verleden waren de redactionele gedeelten nauw verbonden met de opiniepagina's van de krant, en door ze hier neer te zetten krijgen ze een gewicht dat ik nauwelijks realistisch kan vinden. Tegelijkertijd is er een groot aantal kleine stukjes opgedoken waarvan de nieuwswaarde nihil is. Goedkoop zijn ze ongetwijfeld wel. Maar welk serieus mens zou ze willen lezen? Nog meer achterpagina. Politici gaan nu kolommen van de krant vullen. Maar als ik iets over politici wil weten, bekijk ik hun verkiezingsprogramma wel. Nog meer goedkoop. Voor het eerst in het bestaan van de krant besloeg een artikel een spread, het bovenste deel van twee pagina's naast elkaar. Een dergelijke opzet heeft alleen zin in een tabloidformaat, en is daar ook heel gewoon. Maar NRC is geen tabloid. Ja, zegt u dat wel. Kan de lezer vast wennen. Ook de Belgische Standaard werd door Vandermeersch omgebouwd tot tabloid. Joris Luyendijk dreigde met een reeks artikelen waarin hij onderzoek doet naar de banden tussen politiek en lobbyisten. In de artikelen, die blijkbaar mede door NRC-Next zijn geïnstigeerd, spreken de journalisten, zo vermeldt hij, in de wij-vorm. Die Joris. Bij Pauw en Witteman deed hij de grootste moeite om uit te leggen dat het initiatief heel bijzonder was, maar onduidelijk bleef waarom, zoals dat het geval is bij veel dingen die Joris meent te moeten doen. Joris lijkt me zo iemand die zojuist tot zijn verbazing heeft ontdekt dat de aardbol echt rond is. Iedereen zei het, maar hij kon het zich niet voorstellen. Maar één ding is zeker: met zijn aanpak rechtvaardigt hij een journalistieke vorm die Vandermeersch – uiteraard namens Egeria - goed uitkomt. Prietpraat-journalistiek, met veel woorden en weinig feiten. En terwijl Joris verslag doet, gaat NRC van Rotterdam-Alexanderpolder verhuizen naar het centrum van de macht, Den Haag. Waarom zou dat nou toch zijn? Toch niet om dichter bij het vuur te zitten en er zich daar aan te warmen?

Het een paar weken geleden verschenen artikel op pagina 1 over de dood van Anthonie Kamerling was, zo lijkt me nu, een eerste en weloverwogen zet in een campagne die diende om het lezerspubliek van NRC te verbreden. Ongetwijfeld heeft men zich op de redactie gerealiseerd dat er een storm van kritiek op zou komen. Maar zo bereid je de geest van de lezers voor: de gestage druppel holt de steen wel uit. Voor het human-intereststuk over de opvang van jongeren, eveneens op pagina 1, een paar dagen later, geldt hetzelfde. En dan was er natuurlijk de regenboog die Harry Mulisch naar zijn graf begeleidde, ook al op pagina 1.

NRC moest dynamischer worden, zo vond Vandermeersch. Wat dat dynamische precies inhoudt, dat hebben we nu wel begrepen. NRC gaat lijken op NRC-Next. Grotere foto's, grotere koppen, meer human interest, meer verslaggeving over de media, meer dingen die Jan Lul interessant vindt, en dat alles vooral om meer kranten te verkopen, en daar meer mee te verdienen. Maar vooral: door veel, veel minder geld te besteden aan kostbare journalistiek. Kun je tenminste wat mensen ontslaan. De ombudsman van NRC, Sjoerd de Jong, die naar wordt beweerd erg tegen het soort stukjes was dat hij nu zelf schrijft, zal er wel een flink artikel aan wijden. Boodschap: de wereld verandert, of zo, en wij ook. Er zullen vast brieven worden gepubliceerd van blije lezers. En één kritische. NRC zal binnen niet al te lange tijd voor het tabloidformaat gaan kiezen. Terzijde zij opgemerkt dat de huidige hoofdredacteur van het Financieel Dagblad, Ulko Jonker, in de loop van dit jaar als correspondent naar Brussel zal vertrekken, en om een soortgelijke reden weggaat als Birgit Donker deed bij NRC. Ook in dit geval ging het om een scheiding van zijn functie, waarbij de hoofdredacteur niet langer de zeggenschap had over de commerciële activiteiten. Kan die krant straks gaan samenwerken met NRC. Als ik iets deed voor NRC-economie zou ik me zorgen maken. Wanneer, zo vraag ik me af, breekt ter redactie van NRC de pleuris uit?

Hoe dan ook, een ding zou Vandermeersch zich wel moeten realiseren: het soort publiek waar hij op jaagt, kan zich NRC niet permitteren, en ik wel. En het is zeer de vraag of ik dat nog veel langer wil doen. Dan maar Trouw. In godsnaam dan maar Trouw. Ja, zucht, zegt u dat wel. Want ik heb het niet zo op de lieve heer. Maar op Vandermeersch nog veel minder. Als ik moet kiezen tussen hem en de lieve heer, weet ik het wel. Zeg, kan die man niet weg?

IK DENK NRC

vrijdag 22 oktober 2010
Laten we even voorop stellen: ik houd veel van NRC. Hoewel het eigenlijk heel erg is en het veel zegt over de Nederlandse journalistieke armoede, is het welbeschouwd de enige krant die een beschaafd mens erop na kan houden. De Telegraaf is ordinair, De Volkskrant is onder Pieter Broertjes te zeer partij-orgaan geworden, Trouw is een nette krant, maar blijft uiteindelijk altijd christelijk, Parool is te Amsterdams om een echte krant te zijn. Algemeen Dagblad verkondigt zijn voornaamste gebrek al in de titel.
NRC adverteert ermee, maar het is ook echt zo: het is een krant die zijn lezers serieus neemt, en daarvoor zo nu en dan erg veel moeite doet. Alleen de bijlage al die afgelopen week (donderdag 14 oktober 2010) verscheen over het regeerakkoord, getuigt daarvan, maar ik herinner me ook de voortreffelijke verslaggeving over de opsplitsing van ABN-Amro, het Ahold-schandaal, en meer in het algemeen de jarenlange uitgebreide aandacht voor de financiële crisis. De economische redactie van NRC is een sieraad voor de krant. Ook de buitenlandse verslaggeving is al jaren voortreffelijk, al verschilt de kwaliteit wel enigszins per land. Ik heb altijd het idee gehad dat de mediterrane landen er in NRC tamelijk bekaaid van afkomen, maar misschien vindt dat ook zijn oorzaak daarin dat ik met name Italië zelf nauwlettend volg in Italiaanse kranten.

Het is misschien een natuurlijke zaak dat je als lezer een soort persoonlijke relatie met je krant opbouwt. In die zin is een krant echt een meneer. Gevolg daarvan is dat ik me - bij al mijn liefde voor het blad - ook al jaren erger aan sommige afdelingen. De tekeningetjes op de voorpagina van Luc Zeebroek (Kamagurka) vind ik infantiel. Ik begrijp absoluut niet wat er aan die zouteloze dingetjes zo goed is. Ik houd niet van Hans Beerekamp, die ik er altijd van verdenk dat hij zijn (volgens mij sterk homoseksueel getinte) voorkeuren aan de lezer probeert op te dringen. Frits Abrahams lees ik met een zeer gemengd plezier. De literaire recensies waar hij zich soms toe laat verleiden, kan ik maar matig bewonderen. Zijn voorkeur voor Reve vind ik onbegrijpelijk, maar ik herinner me ook stukjes over Kafka en Modiano die ik erg mager vond. Zijn voortdurende politieke gehamer vind ik onplezierig. En zijn reactie op de moord op Theo van Gogh vond ik indertijd min. Ik heb soms de indruk dat Frits zijn joodse verleden wel erg nadrukkelijk met zich mee draagt. Afgezien daarvan herinner ik me hem als journalist van De Volkskrant, al weer lang geleden, als het rabiate linkse hardliner waar ik toen ook al zo de pest aan had. De cultuurbijlages van NRC lijken me vaak van een bedroevend allooi, eigenlijk zoals dat in veel Nederlandse kranten het geval is. Hoewel ik waar het de kunst betreft veel meer dan gemiddeld geïnteresseerd ben, vind ik in de bijlages maar zelden iets van mijn gading. Als het over de beeldende kunst gaat, betreft het bijna altijd de moderne dwaasheid. Via redactionele artikelen kreeg de lezer te horen dat Damien Hirst echte kunst maakt, en Waterhouse ook. Stukjes over literatuur worden geschreven door mensen die vaak nauwelijks terzake kundig blijken, ze zijn vaak vlak en saai, of oninteressant en naar mijn idee matig geïnformeerd en oppervlakkig. Tegelijkertijd wordt er zelden aandacht besteed aan wat ik wel interessant vind. Gelukkig heb ik daarvoor de New York Review of Books. Anderzijds: bij deze ergernissen betreft het wel wat voor een krant bijzaken zijn.

Tegelijkertijd heb ik de indruk dat NRC na de verkoop aan het wat mij betreft enigszins dubieuze Egeria bezig is te veranderen, en er een wat populistischer toon op na houdt. Het is natuurlijk wrang dat NRC, nadat het als een soort hogere wraak jarenlang hardnekkige aandacht schonk aan de de vele investeringsfondsen, iets wat ongetwijfeld was ingegeven door de ervaringen die het blad had opgedaan nadat PCM ten prooi was gevallen aan Apax, opnieuw in handen is geraakt van een hedgefonds. Ben Knapen kreeg niet alleen zijn anderhalf miljoen, maar ook nog een staatssecretariaat als beloning voor zijn wanbeheer. De rechter vond het in orde, en dat was het vermoedelijk ook. Maar schandelijk was het natuurlijk wel. Het vertrek van Birgit Donker, de benoeming van Peter Vandermeersch, en eerder die van Rob Wijnberg bij NRC-Next gaven ook te denken. Een Vlaming aan het hoofd van NRC? Bestaan er kranten in België? Vandermeersch komt er openlijk voor uit dat hij de krant dynamischer wil maken. Dynamischer! Van De Standaard maakte hij een dynamische tabloid, en hij saneerde 25 procent van het personeel weg. Egeria zal blij zijn  met hem, maar of wij als dat lezer daar ook reden toe zullen hebben, is de vraag. De tabloid-dreiging hangt NRC al jaren boven het hoofd.

Al voordat Egeria verscheen, werd de PR-actie op touw gezet die tegenwoordig het gezicht van de krant bepaalt, en die zelfs gepaard ging met een aanpassing van het lettertype waarin de krant wordt gezet. De leus: Ik denk NRC, heb ik altijd banaal en armoedig gevonden. Wat betekent zo'n slogan nou? Want zuiver taalkundig is de uitspraak problematisch. Is NRC hier een predicatief attribuut? En wat is dan de precieze strekking? Ik denk wat NRC denkt? Ik denk als NRC? Dat zal wel niet de bedoeling zijn, want zo'n gedachte lijkt me strijdig met het informatieve en juist niet-overtuigende karakter van de krant. Het zal wel zoiets zijn als: ik denk met behulp van NRC. De spreuk lijkt op die van de Amsterdamse campagne: I Amsterdam, die ik net zo onnozel vind. Hoezo: ik bensterdam? Het is betekenisloze nikserigheid, die extra irritant wordt vanwege de bijgeleverde pretentie. Het stuk op de voorpagina na de zelfmoord van Anthony Kamerling vond ik in dat opzicht grensoverschrijdend. Anthony Kamerling is, even voor de duidelijkheid, een acteur, die naar ik vermoed bij een deel van de bevolking een heel wat grotere populariteit geniet dan bij de gemiddelde lezer van NRC. En ook al excuseerde de krant er zich voor, weliswaar via de ombudsman, het is toch typerend. En als om te laten zien dat het menens was, zette de krant minder dan een week later als hoofdartikel op de voorpagina een groot stuk over hulpbehoevende jongeren. Het is ongebruikelijk dat NRC een human-intereststuk als hoofdartikel gebruikt, en het leek me, net zo zeer als het stuk over Kamerling, een soort principiële keus. Inmiddels denk ik niet NRC, ik vrees voor NRC.