VOLKSKRANT AKSIEKRANT!

zondag 3 februari 2019
Een krant weerspiegelt wat veel mensen denken en hij doet dat in de onderwerpkeuze der artikelen waaraan hij ruimte biedt, in de opvattingen die door de nieuwsgaring heen schemeren en in de meningen die hij verkondigt in het redactioneel commentaar of hetgeen tegenwoordig een column heet. Tegelijkertijd geeft de krant onmiskenbaar mede vorm aan de publieke opinie. Veel mensen vinden wat ze vinden omdat anderen het ook vinden. De Volkskrant heeft er altijd moeite mee gehad feiten van meningen te scheiden. Daarmee doet de krant wat veel eenvoudigen van geest ook doen. Misschien is dat het publiek waar de krant zich op richt.

In de linkse jaren der vorige eeuw kon het begrotingstekort De Volkskrant niet hoog genoeg zijn en waren overheidsschulden helemaal geen probleem. Economen hadden dat onderzocht. Anderzijds: éen van de eerste vruchten van mijn wetenschappelijke opleiding was het juist enige scepsis jegens de resultaten ervan te betrachten. Ik kwam uit een arbeidersgezin, kon dankzij de linkse partijen een universitaire opleiding volgen, vond dat afdoende reden De Volkskrant te lezen, maar verschilde over die staatsschuld toen ook al van mening, misschien omdat armoede in de kringen waaruit ik afkomstig was, anders werd gedefinieerd. Schulden maken is nooit verstandig. Iedereen kan dat zelf bedenken. Sommige van mijn medestudenten hadden uit solidariteit met de armen gaten in hun broek. Waar ik vandaan kwam, kon je je die niet permitteren. Voor de Rote Armee Fraktion en de Brigate Rosse bestond bij sommige redacteuren der krant nog wel enige sympathie. Duitsland en Italië waren foute landen, iets wat trouwens in zekere zin zo was, al is het dan de vraag of je om die reden naar de wapens moet grijpen. De werkelijkheid is ingewikkeld. Ook over de enorme aantallen uitkeringsgerechtigden, die er in de jaren ontstonden en die toen nog uitkeringstrekkers heetten, deed De Volkskrant luchtig. Ik werkte in het onderwijs en zag het gemak waarmee collega's zich ziek meldden en een uitkering aanvroegen met verbijstering aan. Dat moest een keer mis gaan, leek me. In de jaren '70 en '80 stroomden de allochtonen Nederland binnen en ontstond daar voor het eerst enig rumoer over. Er kwam een klein partijtje dat er zich op voorzichtige wijze druk over maakte. Dat was natuurlijk volkomen terecht. Want in Nederland vormt een te groot deel van onze Turken en Marokkanen nu nog een probleem en stiekem vonden veel Nederlanders dat toen ook, al durfden de meeste dat niet hardop te zeggen, want dan was je een fascist. De Hoge Raad was het ermee eens. Ergens in het begin van de jaren '80, toen elk kritisch woord over de allochtone aanwezigheid nog strikt verboden was, moet het geweest zijn dat pontificaal op de voorpagina van De Volkskrant een artikel stond waarin de opmerkelijke percentages werden vermeld waarmee de allochtonen aanwezig waren in de misdaadcijfers. Ik las het artikel 's ochtends in de Amsterdamse metro en was verbijsterd, niet over de feiten natuurlijk, maar over de publicatie van het stuk. Vermoedelijk heeft een redacteur, of iemand op de drukkerij, de zaak gesaboteerd en het artikel op eigen houtje laten verschijnen. De man is ongetwijfeld ontslagen en De Volkskrant is er nooit zelfs met een woord op teruggekomen. Het is waarachtig alsof het nooit gebeurd is, maar gelooft u me: het is echt gebeurd. Na de staatsschulden, de uitkeringen en de allochtonen was het onderwijs aan de beurt, waar ik inmiddels dus zelf werkzaam was. In de jaren '90 moest dat hervormd worden en De Volkskrant voerde er nadrukkelijk actie voor, week in, week uit: basisvorming, studiehuis, tweede fase. Weet u nog: de walgelijke, weerzinwekkende Wallage? Sommigen van de onderwijsredacteuren waren in die jaren zelf werkzaam op het Ministerie van Onderwijs en de toenmalige hoofdredacteur, de huidige Hilversumse burgemeester, de likker van de aars van Bernhard, vond dat geen probleem. Alleen Cyrille Offermans was tegen, in De Volkskrant in elk geval. Maar ja, die kwam uit de Peel! Ik was trouwens ook tegen, juist vanwege de gevolgen die zulke ingrepen naar mijn idee moesten hebben voor het onderwijs aan kinderen uit zwakkere milieus. Al die door De Volkskrant verkondigde opvattingen werden ondersteund door wetenschappelijk onderzoek, al was het een eigenaardigheid van de krant dat die er van de twee zijden aan een kwestie altijd maar éen toelichtte, die van de krant namelijk. Ook dat is nog steeds zo.

Het was halverwege de jaren '90 dat ik afscheid nam van De Volkskrant, vooral vanwege mijn ergernis over de standpunten der krant op het gebied van het onderwijs, iets wat ik mezelf eigenlijk kwalijk nam. Een vriendin van me, afkomstig uit Bergen, waar haar ouders aan de rand van een bos woonden, zei tegen me, toen ze me met de Volkskrant zag: Hé, ik dacht dat jij zo intelligent was. Ik stapte over naar NRC, krant die ik tegen de dochter van een redacteur ervan die ik in de klas had - Jeannet Sampimon, als ik me wel herinner, sorry - ooit rechts noemde. Ik herinner me Kees Fens, die ooit schreef hoe hij met de verkeerde krant aan de verkeerde kant van de gracht liep en wat zijn vader daarvan zou hebben gevonden. Ik moest ook aan mijn vader denken. Ik was toch ingenomen met NRC, in die jaren ongetwijfeld de beste Nederlandse krant, tot in 2010 die proleet van een Peter Vandermeersch verscheen en ik hem een jaartje later of zo opzegde. Nu is NRC Volkskrant bis. Er zijn zelfs journalisten die van NRC naar De Volkskrant gaan. Ooit was dat onbestaanbaar. Binnen een paar jaar worden de twee samengevoegd en is Frits Abrahams terug bij af. Hoe dan ook, nu ben ik, gepensioneerd en wel, terug bij De Volkskrant, die nog net zo irritant is als in het verleden en die het klimaat tot heilige zaak heeft verheven. De krant schaamt zich er nog steeds niet voor in een debat partij te kiezen en wie een abonnement heeft te beschouwen als partijlid. Als De Volkskrant een onderzoek laat doen naar rekeningrijden, blijkt de meerderheid van de Nederlandse bevolking voor. In een artikel over een onderwijsassistent die een leerling in het nekvel greep, werd met geen woord van het echte probleem gerept, al wees de bijgaande foto direct uit dat de leerling allochtoon was. En allochtone leerlingen zijn in het VMBO het echte probleem. Turkse en Marokkaanse leerlingen misdragen zich in het VMBO op grootscheepse wijze. Het woord allochtoon valt, na het advies van de WRR, niet meer in De Volkskrant, terwijl het ook anderszins aardig van pas kan komen. Denkt u niet dat het bij de Uber-chauffeurs die vier dodelijke ongelukken veroorzaakten om jonge Marokkanen of Turken ging? Denkt u ook niet dat bij het geweld tegen politie en mensen in de zorg onze allochtonen een belangrijke rol spelen, net als bij de talrijke autobranden, bij de ellende op oudejaarsavond, bij het geweld in treinen, bij dodelijke ongelukken op de weg? In De Volkskrant zullen we dat nooit lezen. En wat betreft dat rekeningrijden: wat zou er gebeurd zijn als de Nederlander was gevraagd: bent u voor rekeningrijden als de motorrijtuigenbelasting gewoon blijft bestaan? Want dan had het antwoord vermoedelijk anders geluid. En iedereen weet, dat het zo zou gebeuren. Een nieuwe belasting komt gewoon bij de andere belastingen. Rekeningrijden gaat de kosten aanzienlijk verhogen. Net als nu de de parkeerlasten zullen ze door sommige gemeenten worden gebruikt als melkkoe, echt Telegraafwoord trouwens. Ik heb daar op zich allemaal niets tegen - ik heb niet ens een auto - maar er blijkt uit dat de Volkskrant geen gewone krant is.

De Volkskrant voert actie. Veel van het nieuws van de krant is het product van vooringenomen opvattingen. Bij het abonnement krijg je nog geen partijlidmaatschap aangeboden voor GroenLinks of de Partij voor de Dieren, maar in de praktijk komt het voortdurende gehamer op de standpunten van de krant wel uit die richting. En hoewel ik me zorgen maak over het klimaat, besef ik ook dat wij een erg klein land zijn, ben ik voor kernenergie en heb ik weinig vertrouwen in sommige nieuwe vormen van energievoorziening, in elk geval volgens de voorlopige stand van zaken. Tegelijkertijd zult u in De Volkskrant artikelen aantreffen van semi-filosofische aard, over de dood, over sterven, krijgt u intervieuws met mensen die moeite hebben met hun van nature verschafte gender, wordt u overspoeld met colums waarvan de meeste de moeite van het lezen niet waard zijn, wordt er door de jongste krantenbedienden ruimschoots aandacht besteed aan de media, waarbij het navrantste lot is weggelegd voor degene die de televisieprogramma's recenseert - waarom zou je nog recenseren waar niemand meer naar kijkt - maar zul je zelden meer lezen wat er in Frankrijk gaande is, in Italië of in Rusland, en al helemaal niet in Malta of op Cyprus, waarmee het zo vaak gebezigde woord nepnieuws een geheel nieuwe lading krijgt. Wat De Volkskrant levert, is voor een goed deel nepnieuws, om de eenvoudige reden dat het helemaal geen nieuws is. Veel van hetgeen de krant publiceert, is goedkope shitvulling, het is rotzooi en gekwebbel, het is modieuze flauwekul, die met niets met nieuws te maken heeft.

Francesco Goya (1746-1826), Caprichos, nummer 40, 1797-1798. De que mal morira? Waar sterft hij aan? Ets en aquatint, 215 x 150 mm. Bron: Seidel, M. en Bihalji-Merin, Caprichos, Verborgene Wahrheit. Stuttgart, Zürich, Belser Verlag, 1980 pag. 68

Goya, Caprichos nr. 40: De quel mal morira?

HOEREN

donderdag 8 november 2018
De Nederlandse meisjes die in een Tilburgs of een ander zwembad worden lastig gevallen door Marokkaanse en Turkse jongens zijn natuurlijk hoeren. Overigens zijn ook andere Nederlandse meisjes die elders dan in Tilburg door Marokkaanse en Turkse jongens worden lastig gevallen hoeren. Dat vinden de Marokkaanse en Turkse jongens en hun Marokkaanse en Turkse ouders ook. Want anders waren die meisjes niet samen met jongens in een zwembad geweest. En als je Nederlandse meisjes samen met Marokkaanse en Turkse jongens in een zwembad toelaat, moet je niet raar kijken als het misgaat. In een Nederlands zwembad komen geen Marokkaanse en Turkse meisjes, want dan zouden ze worden lastig gevallen door Marokkaanse en Turkse jongens. En van je zusje moet je afblijven. Je nichtje, dat mag. Graag zelfs. Liefst uit Marokko of Turkije. Turkse en Marokkaanse ouders zeggen dat natuurlijk niet allemaal hardop, zoals ze veel meer dingen niet hardop zeggen, maar ja. Als Marokkaanse en Turkse ouders hardop zeggen wat ze allemaal denken, is het ook weer niet goed. Zijn er ook nog anderen dan Marokkaanse en Turkse jongens die Nederlandse meisjes lastig vallen? Zeker. Er zullen vermoedelijk ook wel wat Antilliaanse of Albanese jongens en zo bij zijn en wellicht zelfs een enkele Nederlandse jongen. Hoe dan ook, zulke vervelende kwesties in aanmerking genomen is het maar goed, dat we in de krant niet meer zullen lezen dat Marokkaanse en Turkse jongeren in een zwembad in Tilburg Nederlandse meisjes lastig vallen en dat Marokkaanse en Turkse ouders daar best begrip voor hebben. Het zijn nu Tilburgse jongeren die Tilburgse meisjes lastig vallen en van wie er een paar, als ze met moeite het zwembad uit worden gezet, er buiten met een grote groep vernielingen aanrichten. Elders dan in Tilburg zijn de Marokkaanse en Turkse jongeren nu Bredase, Amsterdamse, Utrechtse, of Enschedese jongeren. Enzovoorts, u begrijpt het wel. Dat komt doordat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het heeft aanbevolen dat te schrijven en dus geven kranten daar gehoor aan. Als Nederlandse kranten een aanbeveling krijgen, vatten ze het op als bevel. Dat was in de Tweede Wereldoorlog ook al zo. Het is zodoende maar goed dat we niet te weten komen dat het bij die problemen ging om Marokkaanse en Turkse jongeren en dat Marokkaanse en Turkse ouders daar begrip voor hebben. Wat ik me nu afvraag: zouden er zich onder de Nederlandse hoeren dochters of kleindochters hebben bevonden van de leden der Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid, dochters of kleindochters dus van Corien Prins, Arnoud Boot, Mark Bovens, Frans Brom, Godfried Engbersen, Ernst Hirsch Ballin, Marianne de Visser en Casper G. de Vries? Of komen die niet in zwembaden waar Marokkaanse en Turkse jongeren komen? Dat is jammer, want zelf had ik het interessant gevonden te weten of de dochters of kleindochters van hoogleraar Recht en informatisering Corien Prins, van hoogleraar in ondernemingsfinanciering en financiële markten Arnoud Boot, die van hoogleraar Bestuurskunde Mark Bovens, van hoogleraar Ethiek Frans Brom, van hoogleraar algemene sociologie Godfried Engbersen, van voormalige Minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin, van neuroloog en lid van de Raad van State Marianne de Visser en van hoogleraar Monetaire Economie Casper G. de Vries ook hoeren zijn. Dat zullen we dus helaas niet te weten komen. De Volkskrant zweeg over de kwestie en plaatste op de dag dat het bericht had kunnen verschijnen op de voorpagina het nieuws dat de leefbaarheid in de armste wijken achteruit gaat. À propos, amice, hoe zit het eigenlijk met uw dochters of kleindochters? Zijn dat ook hoeren?

Honorié Daumier (1808-1879) [Le défenseur] De verdediger, ca. 1862-1865 Zwart krijt, pen en inkt, aquarel en gouache op papier, 20.2 x 29.2 cm. Gesigneerd linksonder: h. Daumier Washington, Corcoran Art Gallery of Art, W.A. Clark Collection. Historie: (foto:) Loyrette, H. Daumier 1808-1879 nr. 225; Tentoonstellingscatalogus Grand Palais 5 oktober 1999-3 januari 2000. Parijs, Éditions de la Réunion des Musées Nationaux, 1999

Honoré Daumier, De verdediger, ca. 1862-1865

DOMME RECHTERS

woensdag 10 oktober 2018
U kent dat wel. Een man met migratie-achtergrond rijdt een paar kinderen dood en een grootmoeder of zo. Ik noem maar wat. Het was geen boze opzet, de dader was alleen stoned en dronken, verkeerde in een depressie en hij had zin om hard te rijden. Hij blijkt al twaalf veroordelingen achter de rug te hebben, wat geweldpleging, een beetje diefstal, een overvalletje, drie keer rijden onder invloed. Hij wordt zwaar gestraft, met vijf jaar ontzegging van de rijbevoegdheid en twee jaar onvoorwaardelijk, waarvan hij er al een half in voorarrest heeft uitgezeten. Woede onder de bevolking, rumoer in de rechtszaal. Wordt er weer eens met een stoel gegooid? Een minister, dienaangaand ondervraagd, deelt bedachtzaam mee dat het niet aan hem is kritiek uit te oefenen op de rechterlijke macht. Natuurlijk is het tragisch, zo erkent hij onmiddellijk. Hij heeft zelf ook kinderen. Hij moet er niet aan denken! Van de grootmoeder rept hij niet. In een talkshow laat hij weten dat hij zelf voor zwaardere straffen is en dat hij zich daar volledig voor inzet. En zijn partij al helemaal. Dat was hij bijna vergeten. Hijzelf doet in elk geval zijn stinkende best. Hij staat met zijn poten in de modder. En daarna? Daarna gaan er ook wat huppelkutjes naar de rechter, van die mensjes met een dikke er. Ze noemen zich Urgenda, ze maken zich zorgen over de opwarming van de aarde. Wij moeten aan onze kinderen denken, ook al worden die zelden doodgereden en al helemaal niet door iemand met een migratie-achtergrond, want die zijn er niet in onze omgeving. Daar wonen alleen maar heel nette mensen. Verder hebben de Urgendisten geen verplichtingen en aangezien ze op onze kosten flink door bedrijven en instellingen worden gesubsidieerd, is alles wat ze doen en laten gratis. De rechter geeft ze gelijk en veroordeelt de staat, want die komt zijn verplichtingen niet na. De wat verstandigere politici zijn verbijsterd, maar durven dat niet hardop te zeggen, want de groene terreur is overal. Voor je het weet, krijg je te horen dat je niets aantrekt van de opwarming van de aarde. En dat wil je natuurlijk niet. De staat gaat in hoger beroep. De Urgendisten verschijnen opnieuw voor de rechter, want hoewel ze ’s ochtends, toen ze op een terrasje zaten nog tegen elkaar hebben gezegd dat zo’n lange zomer best fijn is, maken ze zich de rest van de dag zorgen over de opwarming van de aarde. Het Hof in Den Haag, in de persoon van mevrouw Marie Anne Tan de Sonnaville geeft Urgenda opnieuw gelijk. Van de scheiding der machten heeft ze nog nooit gehoord, want ze is te dom om uit haar ogen te kijken. Het is een havo-meisje dat per ongeluk is doorgedrongen tot het vwo en ze kwam uit een keurig milieu. Dat gebeurt vaak in Nederland. Het Hof in Den Haag zit er vol mee. Haar collega’s elders, die weten dat wel, maar ja, die kunnen dat niet hardop zeggen. Sommigen lachen besmuikt. En nu spreekt ze recht. Daar helpt geen lieve moederen aan. Dat het niet aan een rechter is om de door de staat uitgevaardigde besluiten en de praktische toepassing daarvan door de uitvoerende macht te bekritiseren, ze heeft geen idee. Dat omgekeerd de Nederlandse Staat niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor schade die is opgelopen als gevolg van rechterlijke beslissingen, zoals lang geleden werd bepaald door de Hoge Raad, dat komt goed uit. En dat mevrouw Tan de Sonnaville al doende zonder te zijn gekozen plaats neemt in de Tweede Kamer, een paar deuren verderop, dat ontgaat haar. Voor welke partij dan, vraagt u? Aan het eind van de voorstelling kijken de huppelkutjes aan beide zijden van de balie elkaar extatisch aan, met tranen in de verliefde ogen. Iedereen is euforisch. Daar hebben ze toch mooi samen de wereld gered! Te beginnen met Nederland. Heerlijk was het. Bertje Wagendorp, die er altijd uitziet, niet alleen alsof hij zich niet geschoren, maar ook niet gewassen heeft - die vroeger alleen verstand had van voetbal en wielrennen, die ooit rookte als een ketter en vuurwerkgek was, maar nu tegen roken en vuurwerk is, die zich vanuit Culemborg voor hoogbouw in Den Haag verklaart en die zich tegenwoordig bemoeit met de hele wereld in plaats van alleen die der atleten – Bertje zal schrijven dat hij het er van harte mee eens is. NRC komt met een door een Belg geschreven hoofdredactioneel commentaar, waarin het vonnis wordt toegejuicht en de Nederlandse staat wordt gemaand alle kolencentrales per direct te sluiten. Van België rept hij niet. België? Trouw doet het dunnetjes over: wij zijn alleen de rentmeesters. God heeft het zo gewild. Het NOS-journaal, nou ja, logisch. Alleen De Telegraaf spreekt er schande van. Ach. De staat gaat na lang wikken en wegen in cassatie, bij de Hoge Raad dus deze keer. En die bevestigt, ergens in 2020 of zo het vonnis, want de Hoge Raad, die is van de mode en al lang niet meer van het recht en die komt daar ook al jaren openlijk voor uit. Halen we voor de derde keer het wereldnieuws. Nog nooit vertoond! Waarin een klein land groen kan zijn. Het groenste land op aarde! Het kleinste groene land op aarde!

Honorié Daumier (1808-1879) [Le grand escalier du Palais de Justice] De grote trappen van het Paleis van Justitie, ca. 1865 Houtskool, zwart krijt, pen en gewassen inkt, aquarel en gouache op papier, 36 x 26.6 cm. Gesigneerd linksonder: h. Daumier Baltimore, Baltimore Museum of Art. Historie: (foto:) Loyrette, H. Daumier 1808-1879 nr. 284; Tentoonstellings-catalogus Grand Palais 5 oktober 1999-3 januari 2000. Parijs, Éditions de la Réunion des Musées Nationaux, 1999

Honoré Daumier, De grote trappen van het Paleis van Justitie, ca. 1865

URI VOOR DE VARKENS

maandag 9 juli 2018
Soms stemt een detail in een eenvoudig krantenbericht tot een diepe, aan wellust grenzende tevredenheid. Misschien herinnert u zich Uri Rosenthal nog? In 2010 was hij kabinetsformateur, twee keer zelfs, éen keer samen met Jacques Wallage, de weerzinwekkend walgelijke Wallage, man van de mislukte basisvorming in het onderwijs. Rosenthal was Minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Rutte I (2010-2012), maar hij was daarnaast - mogen we in dit geval wel zeggen - altijd al iemand van de bijbanen. Ook naast zijn hoogleraarschap in Leiden en Rotterdam tussen 1987 en 2010 vervulde Uri tal van andere functies, daaronder uiteraard - tussen 1999 en 2010 - het lidmaatschap van de Eerste Kamer. Uri wordt beschouwd als autoriteit op het gebied van veiligheids- en crisis-management. Hij was in 1986 oprichter en eigenaar van het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement BV, bedrijf dat toen hij ermee begon nog Crisis Onderzoek Team Universiteit Leiden heette. Al was dat uiteraard niet de bedoeling, de titel bleek verwarrend, want het was een commercieel instituut waar de universiteit niets mee te maken had, anders dan via de tijd die de hoogleraar eraan besteedde en die hem door zijn wetenschappelijke instelling blijkbaar gratis ter beschikking werd gesteld, net als het briefpapier. Het instituut haalde heel wat overheids-opdrachten binnen die, in strijd met de regels direct en zonder openbare aanbesteding, van diverse ministeries verkregen werden. Het was wel makkelijk dat hij de resultaten van sommige opdrachten als senaatslid zelf kon beoordelen. NRC publiceerde in de periode dat het nog een goede krant was, op 21 april 2001, een erg kritisch artikel over de wijze waarop Rosenthal zich met zijn onderzoeksteams bij allerlei gemeentes presenteerde, tegen kostenvergoeding vaak van vele tonnen. De krant deed ook uit de doeken hoe de bestuurders er via een schijnconstructie - Kripolis BV geheten - in slaagden zichzelf ruimhartig te belonen. Eén van de drie directeuren (Muller geheten) was lange tijd ook directeur van de Nederlandse politie-academie. Na diens ministerschap werd van Rosenthal uiteraard weinig meer vernomen, hoewel hij nog even op bescheiden wijze in het nieuws kwam, toen Sander Dekker als staatssecretaris van Onderwijs in kabinet Rutte II hem een baantje bezorgde als voorzitter van de adviesraad voor Wetenschap en Techniek (AWT). Sander studeerde rechten in Leiden, onder anderen bij Uri, en kwam zo in 1998 ook te werken in diens COT-Instituut. Uri was dus Sanders ouwe baas. Ten opzichte van de vorige voorzitter verdubbelde Sander Uri's salaris, en bracht het van 35.000 naar 78.000 euro. Het betrof overigens een betrekking van éen dag per week. Zelf haat ik Uri al heel lang en zeer intens. Ik wijdde vanaf 15 december 2010 achter elkaar maar liefst vier nare stukjes aan hem. Na een negatief besluit over het voortbestaan ervan tijdens zijn bewind werd op 1 januari 2014 onder verantwoordelijkheid van minister Frans Timmermans - nog iemand die ik verafschuw - het Nederlands Cultureel Instituut aan rue de Lille in Parijs gesloten, waarna Frankrijk hetzelfde deed met het Amsterdamse Maison Descartes. Of het met zijn expertise op het gebied van crisismanagement te maken had, is onduidelijk, maar Uri verbood op 27 november 2010 het vliegtuig van de Iraanse Minister van Buitenlandse Zaken Mottaki te laten bijtanken op Schiphol, zodat die geen congres in Den Haag kon bijwonen en evenmin een gepland gesprek met Rosenthal kon voeren. Dat overleg had van enig belang kunnen zijn, want in Iran zat op dat moment een Nederlands staatsburger van Iraanse afkomst gevangen, ene mevrouw Bahrami. Haar kinderen smeekten Rosenthal zijn best te doen hun moeder bij te staan. Ze was gearresteerd vanwege haar protesten tegen de uitslag van de Iraanse presidentsverkiezingen en werd beschuldigd van activiteiten tegen de Iraanse regering. In een later stadium werd aan de aanklacht - vermoedelijk kwansuis - drugshandel toegevoegd en werd ook haar advocaat, mensenrechtverdediger Nasrin Sotoudeh, gearresteerd. Eind januari 2011 werd mevrouw Bahrami opgehangen. Ik vond Uri een rat. En wat lees ik nu? De toch bijna 73-jarige Uri is alive and kicking. Hij blijkt al sinds juni 2015 voorzitter van de Coalitie Vitale Varkenshouderij. Ik hoop van harte dat hij een keer in een stal door de varkens aan stukken wordt gescheurd en opgevreten. Uri, door varkens uitgescheten! Maar ja, in een stal komt die man natuurlijk nooit.

BALKANKANKER

woensdag 30 mei 2018
De Balkan is het openbaar toilet van Europa. Indien u op uw gemak wilt pissen of schijten: daar moet u zijn. En dat is altijd zo geweest. Zelfs Erdogan vindt het, want als hij nergens meer terecht kan, nodigt hij daar, in onze achterbuurt waar het altijd een beetje ruikt, zijn landgenoten uit om er met zijn grove gutturalen tegen ze tekeer te gaan en hees over ons in het rond te blaffen. De Balkan is onze echte onderbuik! Gelooft u me: vergeleken daarmee stelt de Europese versie van Wilders, Le Pen en Salvini niets voor. Leest u Christopher Clarks Sleepwalkers. U kunt met het eerste hoofdstuk over Servië volstaan. Wat Duitsers en Oostenrijkers - beschaafde Duitsers en Oostenrijkers - er ooit toe bewogen heeft zich tot een serieus conflict te laten verleiden naar aanleiding van een door een gedepriveerde leptosome Bosnische kneus begaan delict, dat is een raadsel. Of waren ze toch minder beschaafd dan we dachten? De bergbewoners - trotse bergbewoners - slachten elkaar niet alleen bij het minste of geringste af, waarbij ze uw moeder en dochter niet sparen en verkrachting tot het voorgerecht behoort, ze zullen u er tot het einde der tijden aan blijven herinneren dat ze er recht op hadden. En als u er toevallig bij aanwezig bent, eisen ze geld van u omdat u niet tussen beiden kwam, iets waar onze eigen Hoge Raad begrip voor heeft. Srebrenica stond in een lange, eerbiedwaardige Balkantraditie. Zelf heb ik ooit gezoend met Vera Stamenkovic uit Novi Sad - Vera, vergeef me - en er bestaat wel degelijk een kleine groep zeer beklagenswaardige intellectuelen van een paar duizend man of zo, maar er loopt teveel tuig rond op de Balkan. Vergeet onze kankermarokkanen uit de Rif met hun matjes, hun bontkraag en hun scootertje, vergeet onze teringturken uit Kaiseri, het zijn schapen vergeleken bij de gemiddelde criminele Balkanman. Groter schorem bestaat er nergens. En nu wil dus uw en mijn Europa, dat Facebook verwijt onze democratie te beschadigen en dat onze privacy zo'n warm hart toedraagt, op termijn zes Balkanstaten toelaten tot de EU, wat trouwens in de praktijk enkel betekent dat nu ook de andere helft van de bevolking hier wordt uitgenodigd, want er zijn er al honderdduizenden die gewoon de trein hebben genomen om via Venlo of zo ons land te betreden. En wat - o wat is de motivering van dat wonderlijke, door niemand gewenste Europese voornemen? Omdat de angst bestaat dat Poetin zich anders meester maakt van de Balkan! Geschiedenis is nooit het sterkste punt geweest van onze Europese bestuurders. Net als onder de tsaren en Stalin is voor Poetin de Balkan het Servische broedervolk. Met de Serven in de EU heeft Rusland er nog een bondgenoot bij. Die Serviërs haten de Albanezen en Kosovaren tot op hun navel, maar zie, o wonder, sinds kort verklaren de twee leiders, Vukic en Rama, elkaar in het openbaar de liefde. Het NOS-journaal doet er weliswaar geen verslag van - het NOS-journaal verslaat alleen het klimaat - maar hoewel de twee leiders elkaar omhelzen, moeten ze zich eenmaal thuis verplaatsen in gepantserde auto's en zelfs dan worden er met regelmaat aanslagen op ze gepleegd. Je vraagt je werkelijk af wat onze Europese autoriteiten ertoe beweegt de Balkan te omhelzen. Wat staat u te doen? Vluchten. Emigreer naar het land van Trump.

AFSCHEID VAN GEERT

zondag 26 november 2017
Het zou Nederland gesierd hebben als het na de moord op de passagiers van vlucht MH17 in Oekraïne per ommegaande de eigen diplomaten uit Rusland had teruggehaald, de commando's naar Oost-Oekraïne had gestuurd, er alles wat daar bewoog had laten uitmoorden, de leiders van het criminelenclubje ter plekke had opgeknoopt aan een boom, het had gefilmd en het verslag had aangeboden aan alle grote zenders ter wereld, maar als eerste aan RT, het Russische staatspropagandabedrijf. Het zou mooi geweest zijn als onze premier op dezelfde dag nog de directeur van Shell met de dood had bedreigd als hij of zijn bedrijf ooit nog een poot in Rusland zou zetten, als ook elk ander commercieel contact met Rusland onmiddellijk was verboden, als de Russische ambassadeur met stokslagen uit zijn woning was gejaagd, het personeel van de Amsterdamse Hermitage de deur uit was gezet, elk cultureel contact met Rusland was verbroken en nog dezelfde dag de kostbaarheden van de Krim uit het Allard Pierson zonder proces waren geretourneerd aan Kiev. Maar dat ligt blijkbaar niet in onze aard. Onze Minister van Defensie was een leeghoofd en een vrouw van weinig gewicht; maar blijkbaar was er nog niemand die het wist. Het leger is afgeschaft. De commando's hadden in Oekraïne pang pang moeten roepen. Wij zijn van Karremans en van Srebrenica, van de burgemeester in oorlogstijd, van het redelijk overleg. Wij zijn van de Hoge Raad, van de Commissie voor de Rechten van de Mens, van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en het woord allochtoon. Wij zijn van Dirk Scheringa en van de Autoriteit Financiële Markten. Wij zijn van de banken en de beleggers. Wij zijn van de taakstraf en de gendergelijkheid.

En in plaats van zijn tanden te laten zien en te bewijzen dat hij kloten had, heeft Mark Rutte met tranen in de ogen, al wenend en kwispelend, beloofd dat de onderste steen, die voor iedereen al lang zichtbaar was en het formaat had van een vrachtwagen met oplegger, zal bovenkomen, echt hoor, absoluut, maar heeft hij zich ook voorgenomen daar zo lang mogelijk over te doen. In de tussentijd is er om Poetin te plezieren, door de oppositie nota bene, een referendum georganiseerd over een handelsverdrag met Oekraïne en probeerden allerlei dubieuze partijen en personen, onder wie een lid van de regering, twijfel te zaaien over de ware toedracht van het neerhalen van MH17. En gaat nu dus Geert Wilders ook nog op reis naar Rusland. Geerts grote probleem is dat hij altijd een havo-leerling is gebleven. Hij is al jaren de weg kwijt. Dat is aan de ene kant jammer, want sommige van de dingen die hij zegt zijn zeer behartigenswaardig en hij is dan ook overtuigd van de juistheid ervan en veel Nederlanders zijn dat ook. Hij was de eerste die ooit van Erdogan zei dat hij een engerd was. Ik vond dat toen ook al. Maar nu vindt iedereen het, behalve zestig procent van de Nederlandse Turken en Kuzu en Öztürk. Geert Wilders' afschuw van Marokkanen is volkomen begrijpelijk. Teveel Marokkanen zijn tuig, het is ene grote tyfusbende en heel Nederland weet dat al lang, behalve het Openbaar Ministerie. Teveel Arabische vluchtelingen zijn hartstikke slecht voor Nederland, maar vooral omdat het zoveel geld kost. Geerts oplossingen waren echter nooit reëel en hij leek in toenemende mate de vlucht naar voren te nemen, ook omdat er blijkbaar niemand in slaagde tegenwicht te bieden aan zijn onverstand. En met zijn Russische reis begaat hij de grootste dwaasheid uit zijn politieke carrière, want zijn aanhang moet net zo min iets van Rusland hebben als de rest van Nederland. Ik vermoed derhalve dat Geert bezig is zijn knopen te tellen. En dat hij binnen niet al te lange tijd de strijd officieel zal opgeven. In plaats daarvan krijgen we nu Thierry Baudet, van wie de onechtheid zo zichtbaar afdruipt dat het bijna griezelig is. Geert Wilders boezemt mij oprecht medelijden in, Thierry Baudet afkeer.

En de relatie met Rusland, daar komt het voorlopig ook niet meer goed mee. En dat is terecht. Want daar heeft een stel criminelen de macht veroverd, terwijl tot overmaat van ramp de Europese Unie Poetin ook nog eens wat steviger in het zadel heeft geholpen. Na de val van de muur begonnen in Oost-Europa traditioneel historische krachten op te spelen. Bent u al wat ouder? Herinnert u zich Genscher nog, die de onafhankelijkheid van Kroatië en Slovenië al in 1991 erkende, voordat anderen er zelfs maar aan dachten? Ik vond het schokkend. Sommige oude breuklijnen blijf je altijd zien. Herinnert u zich de oorlog in Servië nog? Die heeft vanaf dat moment op het programma gestaan. Vindt u nog steeds wat veel Nederlanders toen vonden? Bombarderen? Was dat echt een goed idee? Ik vond dat toen al niet. Lezen onze politici wel eens iets over de geschiedenis, zo vraag je je af. Want ook over de Krim valt met geen enkele Rus te debatteren, maar dan ook met geen enkele, al haat hij Poetin nog zo zeer. En dat wist ik, en dat wist iedereen die ook maar iets van Rusland weet. Maar Frans Timmermans en de EU wisten het blijkbaar niet, toen Frans zich naar Kiev spoedde. Inmiddels heeft Frans zijn realiteitzin herkregen, want over Barcelona hebben we hem niet meer gehoord. Pas ten tijde van de dwaze afscheidingsneigingen van Barcelona begon Europa na te denken over wat er de laatste decennia in ons werelddeel is gebeurd. Om als remedie Servië straks te gaan toelaten tot de EU, en ook Albanië. Beter ten hele gedwaald, dan ten halve gekeerd. Om erger te voorkomen uiteraard. Maar erger voorkomen, dat is op de Balkan niet zo simpel. En wie gaat dat straks allemaal zeggen, in plaats van Geert?

TUIG!

donderdag 16 november 2017
Bent u er ook zo blij om dat het Marokkaanse nationale voetbalelftal de wereldkampioenschappen in Rusland heeft gehaald? Of hebt u een electronicazaak in Amsterdam-West? Een meubelzaak in Oost misschien of in Noord? Want dan zou ik als ik u was toch maar vast gaan investeren in stalen rolluiken. Aan elektronica en meubels hebben Marokkanen soms blijkbaar zoveel onmiddellijke behoefte dat ze zich aan de sluitingstijd van de winkel niet storen. Heeft de stad Amsterdam eigenlijk een kazerne, vroeg ik me af. Blijkbaar niet. De gemeentelijke autoriteiten hebben met de vooruitziende blik waarmee ze befaamd zijn geworden het Marineterrein verkocht, nadat het Ministerie van Defensie in 2013 besloot het op te doeken. De ermee gepaard gaande bezuiniging leverde 4 miljoen euro op, in naam tenminste. Het is nu een broedplaats voor kunstenaars en start-ups - zo heet dat - en er schijnt tegenwoordig ook een aardig restaurant te zitten, maar ja, daar hebt u allemaal weinig aan als de pleuris uitbreekt, tenzij u zich met mes en vork wilt verdedigen natuurlijk.

Toch, nu even alle gekheid op een stokje. We moeten niet al te somber doen: wat moet een stad als Amsterdam ook met een kazerne? Massale plunderingen zoals die in augustus 2011 in Londen plaatsvonden, of begin september 2017 na de orkaan op Sint-Maarten, die hoeven we te onzent per slot van rekening niet te verwachten. Wij zijn een beschaafd land. Niet alleen gaat het goed met onze criminaliteit, het gaat elk jaar beter. Onze gevangenissen staan leeg, zodat we de cellen aan buitenlandse instanties kunnen verhuren. Welk land kan het zeggen? Om criminelen binnen te krijgen, moeten we ze importeren. Politie is er ook nauwelijks meer. Denk erom: u moet oorzaak en gevolg niet verwarren: we hebben minder politie omdàt er minder criminaliteit is. Het is niet andersom hè. Dat er af en toe toch nog iemand wordt vermoord, is zuiver toeval. Daarom krijgt u zo zelden te horen wie de daders van misdrijven zijn. De nette Nederlandse pers - en we hebben het dus niet over De Telegraaf en GeenStijl - houdt er niet van in te gaan op zulke kwesties, misschien omdat het geacht wordt demotiverend te zijn. Zo besteedde De Volkskrant nauwelijks aandacht aan de plunderingen die zaterdagavond 11 november in Brussel plaatsvonden, nadat Marokko zich had geplaatst voor het WK in Rusland. Binnen een paginagroot verhaal over het succes van de Marokkaanse ploeg en het aandeel der Nederlandse Marokkanen daarin, werd een minimaal kadertje gewijd aan de onlusten die her en der ontstonden. Aan die in Brussel besteedde de journalist twee zinnen. Er werd gesproken van rellen. In Brussel zelf vertelde een politie-woordvoerder aan de BRT, dat er geheel volgens plan was opgetreden - of juist niet, dat werd niet helemaal duidelijk, want veel winkeliers vonden van niet. Op beelden was te zien hoe een groep jongeren rustig de tijd kon nemen om een geldautomaat uit de muur te halen, auto's in brand te steken en winkels te plunderen. Maakt u zich geen zorgen? Omdat Marokko toch geen wedstrijd wint? Ik vrees dat winnen of verliezen geen verschil zal maken, in elk geval niet voor de omvang der toegebrachte schade.

Kan iemand me eens uitleggen hoe het komt dat Marokkanen zoveel crimineler zijn dan andere bevolkingsgroepen? Om dat vast te stellen, hoef je echt alleen maar de krant te lezen. Hoe kan het dat alles wat we hebben binnengehaald aan van elders afkomstige etnische groepen crimineler is dan wijzelf, iets wat de schaarse cijfers die er zijn, lijken uit te wijzen? En waarom zijn die cijfers zo schaars? Waar is die fucking wetenschap als je haar nodig hebt? Hoe is het in godsnaam mogelijk dat éen kutvolk verantwoordelijk is voor zo'n ongelofelijk grote teringzooi? Elke keer weer! Blijkbaar heeft alleen Geert Wilders de behoefte zich erover uit te spreken, maar ja, die komt ook niet verder dan de constatering dat het zo is. En dat hij ze allemaal het land uit wil hebben. Een deel van de publieke opinie reageert daar dan weer op hypocriete wijze op en die wendt dan voor dat het niet zo is, of die vindt dat je er niets van mag zeggen. Omdat er ook fatsoenlijke Marokkanen zijn. En die zijn er natuurlijk. Je zult godverdomme maar een fatsoenlijke, beschaafde Marokkaan zijn. Dat neemt niet weg dat Marokkanen in Nederland gehaat worden als de pest en ten diepste gewantrouwd. En dat ze Nederland miljarden kosten. Op tal van gebieden moeten maatregelen worden genomen die je anders nooit zou invoeren. Op de bus kunt u niet meer contant betalen, in zwembaden moet u zich identificeren, geldautomaten moeten extra beveiligd of verwijderd worden. En dan zijn ze ook nog verantwoordelijk voor een flink deel van de terreurdreiging. Wat pas echt raar is, is dat je eigenlijk nooit een Marokkaan zelf hoort zeggen: hoe kan het toch dat wij zo crimineel zijn? Marokkanen klagen vaak dat ze gediscrimineerd worden, of dat ze hinder ondervinden van etnisch profileren, maar zelfs dan hoor je nooit een Marokkaan zeggen: maar ja, een beetje logisch is dat wel. Want nogal wat van ons soort is gewoon tuig hè.

EEN RECTUMTOR

maandag 6 november 2017
Hij is een onbenul. Hij is een achterbakse, brutale, leugenachtige man en een enorme gluiperd, een man zonder schaamte, die alleen met het domste deel van zijn docenten overweg kan. Hij is uitzonderlijk lelijk. Om hem heen hangt de muffe geur van lafheid en verraad. Hij is niet zo heel intelligent. Op vakantie gaat hij naar Noorwegen en Zweden, met zijn Volvo en met een caravan en dan neemt hij zijn eigen aardappels mee. In Rome is hij nooit geweest. Hij is bovendien - wat veel erger is - volslagen incapabel.

De school, waar hij op raadselachtige wijze wordt aangenomen, is een wat traditioneel uitgevallen categoriaal gymnasium, dat wordt geleid door ouderwets opgeleide academici. Hij doet er laatdunkend over en spreekt van folklore. Wat aanvankelijk openhartigheid lijkt, blijkt al gauw een gebrek aan intelligentie te zijn. Dit is een volgende stap in mijn carrière, laat hij weten, zodat iedereen begrijpt dat hij, nog maar net aangenomen, al weer denkt aan zijn vertrek. Erg origineel is hij niet. Het eerste wat hij doet, is opdracht geven een nieuw logo te maken en nieuw proefwerk-papier. Dat gebeurt uiteraard door een dubieus Meppels ontwerp-bureautje vol oliedomme kneusjes. Nadat hun is uitgelegd wat een gymnasium is, fabriceren ze iets met 12 verschillende lettertypes en wat potjeslatijn en pannetjesgrieks door elkaar. Als de classici op school het zien, komen ze niet meer bij, tot blijkt dat het echt in gebruik wordt genomen. Het is allemaal van een uitzonderlijk onnozele lelijkheid en zelfs de mensen die van dat soort dingen geen verstand hebben, zien het. Maar hij niet. Want hij is gespeend van goede smaak en cultuur. Wat grafische vormgeving is, hij heeft geen idee. De naam van de school, die uit éen woord bestaat, een eigennaam met daaraan vast het woord gymnasium, laat hij los schrijven, want lange woorden zijn te moeilijk. Niet voor hem natuurlijk, maar voor de ouders. Dat het daarbij gaat om een flink deel van de elite van de provincie, dat weet hij niet. Hij is van huis uit wiskundige en een boek lezen doet hij nooit. Hij luistert naar Classic FM en bezoekt op maandagochtend onder werktijd de sportschool. Hij heeft een grote minachting voor elke vorm van geschreven cultuur. Diep in zijn hart verafschuwt hij het soort mensen dat er wel aan hecht. Eigenlijk is hij een proleet die met mes en vork heeft leren eten. Wegkomen doet hij natuurlijk niet meer, want er is niemand die hem nog wil.

En hij is een bluffer, want hij kan niets. Het rooster werd voorheen in de vacanties gemaakt, door een conrector, overigens éen van de intelligentste mensen van de school en veel, veel intelligenter dan hijzelf, maar wel een gezagsgetrouw gereformeerd dienaar der autoriteiten die overal ja en amen op zegt, om ten slotte pas bij zijn afscheid ironisch uit te halen naar de bewindvoerders en zijn direct leidinggevende, want zo heet dat tegenwoordig. Als die zegt dat hij voor het eerst een rooster zal laten maken zoals het hoort, door een echte roostermaker, dat de docenten het aan het begin van de vakantie zullen ontvangen en niet aan het eind, kun je er gif op innemen dat het later dan ooit tevoren klaar is, een drama wordt en er duizenden tussenuren ontstaan, dat de drie of vier klassenuren die een vak heeft op éen dag terechtkomen, dat sommige klassen voor éen vak plotseling verschillende leraren hebben, onder wie docenten die het vak niet eens mogen geven en dat er dus hulp van buiten moet worden ingeroepen om vervolgens iets te produceren dat in de verte nog enigszins op een rooster lijkt. En dat er zelfs dan drie weken later wederom een nieuw rooster moet worden gemaakt en twee maanden later nog een keer. En dat het sindsien nooit meer wat is geworden, nou ja, dat begrijpt u wel. Sindsdien is er elke maand wel een nieuw rooster. Klassen worden niet langer bij elkaar gehouden en blijven niet meer bij dezelfde docent, niet omdat het niet kan - want op een categoriale school is dat een eenvoudige kwestie - maar omdat de roostermaker er niet in slaagt het voor elkaar te krijgen. Waarmee er een eind komt aan een lange en waardevolle traditie. De vrouw die er speciaal voor werd aangenomen, is een voormalig handvaardigheidsmens dat overspannen is geworden en daarna een cursus heeft gedaan. Daaruit bestaat haar complete opleiding tot roostermaker: een cursus. Het is een betreurenswaardige wezen, dat er steeds smaller, bleker en doorzichtiger gaat uitzien, want zij kan er per slot van rekening ook niks aan doen dat ze net zo incapabel is als de man die haar aannam; en die zelf trouwens voor zijn baan ook alleen maar cursussen heeft gevolgd. En ze krijgt van iedereen de volle laag. Maar goedkoop is ze wel, want ze krijgt schaal 7. Dat is een fooi en het laagste wat in het onderwijs mogelijk is. Dat neemt natuurlijk niet weg dat het rooster tot op dat moment gratis werd gemaakt. Zelf krijgt hij 15, hoewel zijn voorganger 13 had. Zijn algemeen directeur, wiens zetbaas hij is en die ooit zijn eigen school naar de kloten hielp, heeft zichzelf 17 toegeëigend. Het zijn nog weerzinwekkende graaiers ook. Wel laat hij de roostermaker nog borduren geven, iets waarvoor ze tenminste wel is opgeleid. Maar ja, borduren, op wat toch echt een categoriale vwo-school is, is misschien niet zo'n goed idee. Er wordt enorm om gelachen, al zijn de leerlingen woedend, want - dat is dan wel weer grappig - ook de jongens moeten gaan borduren, maar hij heeft geen idee, want er is niemand meer die het hem vertelt. Hij wordt al snel algemeen geminacht en verafschuwd, behalve door wat professionele gatlikkers.

De brutaliteit waarmee hij liegt, is onthutsend. Als hij iets belooft, kun je ervan verzekerd zijn dat hij het een dag later ontkent. Hij verafschuwt de alledaagse praktijk van het onderwijs. Met leerlingen heeft hij alleen te maken als het misgaat, zegt hij. Maar die hebben, als ze hem tegenkomen, geen idee wie hij is. Verschijnt hij een keer in een klas en zegt hij: "Jullie kennen me wel hè", dan valt er een pijnlijke stilte. Eén keer per week zit hij 's ochtends aan tafel in de lerarenkamer. Als hij zegt dat de school er onder zijn leiding enorm op is vooruit gegaan, kun je er zeker van zijn dat er meer leerlingen zijn gezakt dan ooit tevoren. Voorheen zakte er nooit iemand, of bijna niemand. Slagingspercentages waren 99 of 100. De laatste keer was het 92. Er zakten in eerste instantie 17 mensen. Hij neemt op slinkse wijze al even incapabele vriendjes van hem aan, die van dezelfde school komen als hij. Het vriendje, dat een sollicitatiebrief schreef van vier regels, zegt tegen iedereen dat hij wiskunde en psychologie heeft gestudeerd, maar hij heeft helemaal niets gestudeerd. Hij heeft een tweedegraadsbevoegdheid wiskunde en meer niet. Zijn Nederlands is een drama. Wat een voltooid deelwoord is, weet hij niet en hij schrijft alle werkwoorden met dt. De man is een ongelofelijk achterbakse nicht. Die school waar hij vandaan komt en zijn baas ook, in Amsterdam-noord, is op dat moment volgens de officiële inspectiecijfers éen van de slechtste van Nederland. Er worden plotseling mensen aangenomen die geen enkele bevoegdheid hebben en hij doet dat omdat hij ze kent uit de ouderraad, tegen de wil van de betreffende sectie in, die haar een dag eerder heeft geweigerd aan te nemen. De volgende dag staat ze voor de klas. Wat een naamwoordelijk gezegde is, weet ze niet. Wel is ze goedkoop, want ze krijgt schaal 9. Hij neemt om zijn algemeen directeur te plezieren diens werkeloze zoon in dienst voor de absentencontrole. Weer wordt een conrector aangenomen die haar Nederlands niet beheerst. Hij kent haar uit het koor waar hij in zingt. Haar brieven zoals die de deur uit gaan, staan stijf van de fouten. Hij heeft er, door druk op de docenten uit te oefenen, voor gezorgd, dat overgangsnormen versoepelen, zodat er meer leerlingen dan voorheen overgaan. Er wordt een omvangrijk herkansingscircus in het leven geroepen. Hij zorgt ervoor dat er meer leerlingen worden aangenomen, zodat de school groter wordt. Daar loopt hij vervolgens mee te koop. Alles bloeit en groeit! Maar docenten in klas 1 zijn ontzet over wat er allemaal binnenkomt. En zelfs zijn eigen algemeen directeur laat in een krant optekenen dat de school het VWO in de provincie kannibaliseert, om later te ontkennen dat hij het heeft gezegd. Maar een aanzienlijk deel van de nieuwe leerlingen hoort helemaal niet op het VWO thuis. Docenten die kritisch zijn, worden op grove wijze geïntimideerd, maar de meesten hebben dat niet nodig om hun mond te leren houden. Hij is een enorme querulant. Via eindeloos gechicaneer wordt de docenten Nederlands de mogelijkheid ontnomen om, in hun toetsen literatuurgeschiedenis voor klas 5 behalve een gemeenschappelijk deel, ook een docenteigen deel op te nemen, zodat een individuele aanpak onmogelijk wordt. Docenten die nieuw binnenkomen, weten niet beter, want het gaat inmiddels overal zo. Sommige lastige exemplaren worden op hardhandige wijze gedisciplineerd. De medezeggenschapsraad speelt geen rol, want de voorzitter ervan is jarenlang net zo'n achterbakse gluiperd als de rector zelf. De algemene vergaderingen van leraren die ooit bestonden en waarin serieus werd gedebatteerd over serieuze kwesties, worden nu beperkt tot éen of twee per jaar. Daar worden dan de door de directie genomen besluiten voorgelezen. Er wordt een informatieblaadje in het leven geroepen, zodat ook het voorlezen overgeslagen kan worden. De openingsvergadering was al direct geschrapt. Waar die vergaderingen vroeger plaatsvonden in de lerarenkamer en tafels en stoelen in een carrévorm stonden, vinden ze nu plaats in een klaslokaal, waarbij de leraren op de plaats van de leerlingen zitten. De medezeggenschapsraad gaat uiteindelijk akkoord met het afschaffen van de algemene vergadering. Het idee gezamenlijk ergens bij te horen, wordt zo veel mogelijk ondergraven. Kritiek kan hij op geen enkele manier verdragen en wanneer die in persoonlijke gesprekken wordt geuit, gaat hij schreeuwen en wordt hij hysterisch. Hij liegt recht in je gezicht. Als hij de ouders toespreekt, tijdens een diploma-uitreiking of zo, doet hij dat op zalvende, domineesachtige toon. Dan zegt hij julij in plaats van juli. Maar in werkelijkheid is hij een brutale hond en een man om van te braken.

Komt het u bekend voor? Nee zeker? Toch is dit soort types overal in het Nederlandse onderwijs opgedoken: incapabele, cultuurloze, niet al te intelligente opscheppers. Ze kunnen geen fuck, ze weten geen fuck, ze zijn te dom om uit hun ogen te kijken. Uit welk riool ze omhoog zijn komen kruipen, god mag het weten. Ze hebben allemaal dezelfde cursussen gedaan, waar ze als vanzelf in hun smalle jasjes worden gehesen, want smalle jasjes zijn hun natuurlijke staat. Vervolgens gaan ze, nadat ze zijn uitgezwermd, op zoek naar soortgenoten om die in hetzelfde smalle jasje te hijsen. Maarre, over wat voor een soort rector hebben we het hier eigenlijk?

Francisco Goya (1746-1826), Vermomde ezels, ca. 1771. Boven: [Borricos de Mascara Onder: Estan muy contentos de q.e p.r los bestidos, pasan por hombres / grandes] Boven: Ezels in vermomming Onder: Het doet ze genoegen dat ze dankzij hun kleding voor serieuze mensen worden gehouden. Penseel en oost-indische inkt, geretoucheerd met pen en ijzergallusinkt op Hollands papier, 236 x 147 mm. Uit: Madrazo-album III. New York, Metropolitan Museum of Art, Harris Brisbane Dick Fund, 1935. Bron: Wilson-Bareau, J., Goya, Drawings from his private albums. Catalogus bij de tentoonstelling in de Hayward Gallery, van 22 februari-13 mei 2001. London, Hayward Gallery/Lund Humphries, 2001

Goya, Ezels in vermomming, pen en inkt

DUTCH COURAGE

woensdag 27 september 2017
Hebt u soms ook zo’n zin om iemand op zijn bek te slaan? Gewoon met uw vuist, recht erop, flink hard, zodat het bloed alle kanten uit spat? Niet hè… Ik ook niet hoor. Zo ben ik helemaal niet. Maarre, kent u de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid nog, de WRR? De adviezen ervan zijn “sector- en departementoverstijgend en multi-disciplinair.” We boffen toch maar dat we zo’n instelling hebben. De WRR besloot dat het woord allochtoon niet precies genoeg was en te stigmatiserend voor specifieke bevolkingsgroepen. En de WRR is erg voor precisie. Maar heel Nederland weet inmiddels, dat als er hier stront plaats vindt, het allochtone stront is. In Nederland aanwezige allochtonen misdragen zich op grote schaal, van Polen die op de snelweg omkeren, tot Bulgaarse Turken die hele gezinnen doodrijden, tot Marokkanen die plofkraken en ook verder alles doen wat Allah verboden heeft. Allah is nog hun grootste zorg, want onze politie hoeven ze niet te vrezen. De gevangenissen zitten vol met allochtonen. 60 procent om precies te zijn. Hoopt u op zo’n moment ook dat Corien Prins, Arnoud Boot of Ernst Hirsch Ballin een keer tegen een Marokkaan aanlopen die hen de hals afsnijdt om ze van hun portemonnee te beroven, of dat hun kinderen door een Turk zonder rijbewijs worden doodgereden? Nee hoor, ik ook niet. Zo ben ik helemaal niet. De Hoge Raad meende dat Nederlandse Dutchbatters mede verantwoordelijk waren voor de dood van 3 op de compound in Srebrenica achtergebeleven moslimmannen. De Hoge Raad! Herinnert u zich nog het vonnis in 2003 met betrekking tot Janmaats in 1996 gebezigde vol is vol? Herinnert u zich nog het vonnis van het Amsterdamse gerechtshof na Fortuyns dood: “De inbreuk op het democratische proces was niet ernstig genoeg en de kans op herhaling te klein om een levenslange gevangenisstraf te rechtvaardigen.” Cassatie bij de Hoge Raad werd kansloos geacht. Herinnert u zich nog de Hoge Raad tijdens de Tweede Wereldoorlog? Zegt de naam Ernst Lodewijk Visser u nog wat? Hij had geluk, want hij stierf in tegenstelling tot zijn vrouw gewoon in bed, maar dat was niet vanwege de moed der leden van de Hoge Raad. En met die moed is het tegenwoordig niet veel beter gesteld. Op een compound in Srebrenica zouden hun zoons nooit terecht komen, daar zorgen ze wel voor. Die komen via het corps terecht bij een beleggingsmaatschappij. Als je overal in je ambtelijke hiërarchie de vergadertijgers en jaknikkers promoveert, krijg je Karremansen. Nederland stelt langdurig een onderzoek in naar het boven Oekraïne neerschieten van de MH 17. Elke van normaal menselijk verstand verstoken idioot, elke van godverlaten zwakbegaafde weet inmiddels wat er in het oostelijk deel van Oekraïne heeft plaatsgevonden, maar nog niet de Nederlandse regering. Zou je ze niet willen doodslaan? Met een stuk hout aan gort roffelen? Nee hoor, ik ook niet. Een 35-jarig lid van het corps commandotropen kwam tijdens oefeningen in Ossendrecht om het leven, omdat de wanden van de oefenruimtes waar hij moest schieten van linnen waren gemaakt. Nederland heeft een Minister van Defensie die is benoemd omdat ze voor een krant ooit in een tank klom en ze heeft het leger tot op het hemd uitgekleed. Na de dood van de soldaat werd mevrouw Hennis-Plasschaert met haar dikke lippen en haar dikke kont niet uit haar huis gesleurd door de politie om samen met een paar Marokkanen of Turken in het cachot gepleurd te worden, ze besteedde geen woord aan de kwestie, deed alsof haar neus bloedde en de Nederlandse pers zweeg. Op Geen stijl na natuurlijk. Diezelfde Nederlandse pers wilde niet weten hoe het zat met de Marokkaan die op het Amsterdamse Centraal Station flink met zijn auto om zich heen reed. Want dat zou zijn privacy schaden! De agent die wel zijn plicht deed, werd bestraft. Door een soort Karremans ongetwijfeld. Fuck de Nederlandse pers. En fuck de Nederlandse politie. Die komt overal te laat. Een Nederlandse pers bestaat niet meer. Die is verkocht aan een nog achterlijker landje, aan België namelijk, land van de frieten en de corrupte familiefinanciering. Denkt u ook wel eens aan emigratie? De vraag is alleen: waarheen?

DRUIVEN DER GRAMSCHAP

maandag 7 november 2016
Oudere broers zijn een ware plaag, vooral voor de jongere. U kent hem natuurlijk niet, die van mij. Hij is heel anders dan ik. Hij woont in de provincie en hij is een ware havik. Hoewel er daar volgens mij nauwelijks een mens-met-migratie-achtergrond te bekennen valt, stemt hij op Geert Wilders. In kwesties van oorlog en vrede kiest hij zonder te aarzelen voor bombarderen. Hij heeft namelijk alleen een dochter, een bijzonder goed verdienend medisch specialiste, dus zoons naar het front te sturen hoeft hij niet. Welnu. Een paar weken geleden heb ik met hem gewed. De laatste keer dat ik dat deed, kostte het me een fles Margaux van pakweg 150 euro. Waar het dit keer om ging, vraagt u? Mijn broer denkt dat Trump gaat winnen en ik denk van niet. Mocht u éen en ander lichtzinnig opvatten, ik weet wel beter. Mijn broer is wel een havik, maar bepaald geen idioot en ik trouwens evenmin. In het verleden heeft hij het op veel meer punten bij het – let wel - rechtse eind gehad dan mijn nog altijd linkse hart lief is. Over de uitslagen van stemmingen zijn we het zelden oneens. Ooit waren we er allebei van overtuigd dat Schotland tegen zelfstandigheid zou stemmen, en het Verenigd Koninkrijk de EU zou verlaten. Maar ik had om te beginnen nooit gedacht dat Hillary Clinton tegenover Trump zou komen te staan. Ik had gegokt op Jeb Bush of Marco Rubio en schreef dat ook. U kunt het controleren. Ik was er aanvankelijk van overtuigd dat de volgende Amerikaanse president een Republikein zou zijn. Obama is verreweg de beste die de VS in decennia hebben gehad, maar wederom een Democraat? Dat zag ik niet gebeuren. Voor twee Democraten achter elkaar moeten we terug naar Roosevelt en Truman. Kennedy en Johnson tel ik niet mee. En zodoende zijn we het dus voor het eerst in jaren oneens. Een half jaar geleden of zo wilde ik er eigenlijk nog niet eens aan dat Trump zelfs maar een kans maakte, maar inmiddels vrees ik niet alleen dat de uitslag veel, veel nipter zal zijn dan voorspeld, omdat erg veel Amerikanen niet willen weten dat ze zich heimelijk in een deel van Trumps opvattingen kunnen vinden, ik ben echt bang dat mijn broer wel eens zou kunnen winnen. Heel bang. Teveel Mexicanen is niet goed voor de VS, tenzij je op Mexico wilt gaan lijken. Zwarten kunnen wel schreeuwen, maar zwarte criminaliteit is een probleem, net als de slechte zwarte zeden dat zijn, en veel blanken vinden dat. Ik heb 10 jaar in de Bijlmer gewoond en ik weet er alles van. Etnisch profileren getuigt van gezond verstand. Afgezien daarvan: in de VS is er in stilte al decennia lang zowat een burgeroorlog gaande. Het is overal geschreven en ik hoef het u niet nog een keer uit te leggen. Net als in Europa bestaat er in Amerika een blanke middenklasse die nu al een paar decennia bezig is zijn vanzelfsprekendheden te verliezen. En dat leidt tot rare toestanden. En nu dus tot Trump. Zoals in Frankrijk in 2002 links gedwongen was te stemmen op Chirac - soms met een knijper op de neus - zo kiezen veel Amerikanen nu voor Clinton. Gedeprimeerd en met de pest in het lijf. Trump is een oplichter, maar de Clintons zijn ook geen fijn stel. Het verschil is aanzienlijk, maar deels toch enkel een kwestie van beschaving. In de New York Times werd Bill Clinton door iemand 'een Trump met een woordenboek' genoemd. En die arme donders die op Trump stemmen? Die basket of deplorables? Misschien moet de conclusie toch zijn dat het niet zo’n goed idee is in Amerika miljoenen Mexicanen binnen te laten. Of in Europa even zovele Arabieren en Afrikanen. Want voor je het weet ben je in Europa op weg naar een soortgelijk dilemma als zich nu voordoet in de VS. Onaangenaam rechts, tegenover extreem rechts. Die klasse die zich tekort gedaan voelt, die bestaat hier ook al en niet alleen in Nederland. En ook hier is die vooral blank. En slinkende. Wanneer krijgt links zijn verstand? Houd verdomme op met je land in de uitverkoop te doen! Bescherm eerst je eigen kiezers voor je de wereld gaat redden.

DE DADERS OP HET KERKHOF

zondag 13 december 2015
Terwijl bedrijven multinationals zijn geworden, de consument de hele wereld als een warenhuis beschouwt, is ook de terreur geglobaliseerd. En ze is van karakter veranderd. Terrorisme is vaker in de mode geweest. Maar waar de anarchistische versie ervan aan het eind van de negentiende eeuw, net als die van de vaak links genoemde groepen in de jaren '70 van de vorige eeuw zoals de Rote Armee Fraktion en de Brigate Rosse, waren geïnspireerd door een politieke ideologie, in beide gevallen éen die zich zei te verzetten tegen een gezag dat in verkeerde handen was geraakt, maar allebei bedoeld om de massa in opstand te brengen tegen hun eigen overheden - iets waar ze niet in slaagden - daar lijkt de huidige, die van zich islamitisch noemende terroristen, een zaak van individuele verlossing geworden. Dat die nauw verbonden is geraakt met de middelen om er propaganda voor te bedrijven via de moderne media is er onlosmakelijk mee verbonden en lijkt zelfs de motor van de internationale verspreiding. Want van aandacht ben je verzekerd. Het wachten is op de aanslagplegers die hun eigen camera's meenemen om hun enige moment of fame vast te leggen. Waarmee het begrip live een heel nieuwe dimensie zou krijgen. Wat ooit politiek was, hoe verkeerd begrepen ook, lijkt nu veranderd in een kwestie van persoonlijke bekering. En ook in de jaren '60 en '70 waren er de sympathisanten die, weliswaar op de achtergrond, in die strijd een zekere rechtvaardigheid zagen. Met enkelen van hen was ik bevriend, al probeerde ik hen met regelmaat te bekeren tot het gezonde verstand. Door sommigen van hen werden we nog geregeerd, anderen zijn opinion makers, ze schrijven in kranten en weekbladen. Velen zijn in een terechte vergetelheid geraakt. Ik vermoed dat sommigen inmiddels op Geert Wilders stemmen. Iemand als Theodor Holman is er een goed voorbeeld van, maar het gold ook voor de nu zo brave Frits Abrahams. Geen van beiden kende ik overigens. Allemaal hebben ze zich bekeerd tot het politiek fatsoen – soort - en aan hun jeugdzonden wensen ze niet meer herinnerd te worden. Dat er nu een andere jeugd is die dezelfde zonde bedrijft, wil er bij hen niet in.

Zo bezien is de Islamitische Studentenvereniging Amsterdam (ISA) die een door sommigen als radicaal bestempelde imam uitnodigt voor een lezing nauwelijks bijzonder. Het betreft Abdullah Hakim Quick, die lector is aan het Islamitisch Instituut van Toronto, dat me - als ik zo de Facebookpagina bekijk - voorkomt een onverdachte instelling te zijn. Afstuderen deed hij in Medina, in Saoedi-Arabië, wat ik zelf dan weer niet beschouw als een aanbeveling. Ik neem aan dat hij een tot de islam bekeerde Amerikaan is, want hij werd geboren in Boston. Met verdere autobiografische gegevens is hij bijzonder zuinig. Hoe radicaal hij is, durf ik niet te zeggen. Wie hem hoort preken en het geduld heeft hem uit te luisteren, want dat moet je er wel voor opbrengen, krijgt een verhaal vol islamitisch triomfalisme. Over IS of terreur valt geen woord. Blijkbaar bestaat er in zijn wereld geen terreur. Bevrijd ons van de Arabische tirannen die de umma besturen, dat wel. Maar over het hoe zwijgt hij. Desalniettemin heeft hij een tamelijk eigen kijk op de geschiedenis. Dat vind ik ook wel grappig. Want dat was indertijd met al mijn extreem-linkse vrienden net zo. Ze lazen nooit een boek, maar haalden hun kennis uit allerlei onverdachte bronnen die hun door de partij werden aangereikt. De medische voorzieningen in Rusland waren gratis en zo slecht was Stalin niet geweest. Ook Abdullah Hakim Quick lijkt me geen groot intellectueel. De renaissance kwam voort uit de islam. Er was in Europa helemaal geen renaissance. In het Cordoba van de dertiende eeuw waren de straten verlicht, iets wat in Parijs en Londen nog honderden jaren zou duren. De computer werd uitgevonden door een islamiet. Elke wetenschap komt van islamitische geleerden. De prediker noemt een eindeloze rij. Dat hij uitgerekend met Cordoba komt, is grappig, want hij vergeet te melden dat de in Zuid-Spanje verblijvende islamieten op de vlucht waren voor hun eigen geloofsbroeders, die heel wat minder verlicht waren. Dat maakt allemaal niet uit, want de westerse beschaving staat nu op het punt ten onder te gaan, aangezien de islam op alle fronten wint. Enzovoorts. Over hoe hij die ondergang precies ziet, zwijgt hij ook al, zoals hij er niet ingaat waarom hij dat blijkbaar een vreugdevolle gedachte vindt. In elk geval: dat komt allemaal van Allah! Met klemtoon op de laatste lettergreep uiteraard, Al-lllaaah! Zouden onze Nederlandse islamitische studenten, die hun thuisbasis aan de christelijke VU hebben, dat allemaal echt geloven? Ik vrees van wel. Een islamitische Facebook-vriend van me die aan de VU geneeskunde studeerde, schreef na de aanslag op Charlie Hebdo in januari 2015: Het is waarlijk opvallend dat het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo, dat in handen is van de rijke joodse bankiersfamilie Rothschild, ongeremd door kan gaan delen, terwijl de cartoonisten et al nog geschrokken zijn van het incident en duidelijk gevangen door het verlies van naasten (?). Gelukkig kunnen ze hun troost halen uit de bakken vol met geld. Nee, zelfs als je afziet van de typefouten en andere rariteiten associeer je dat Nederlands niet met dat van een academicus. Ik vermoed dat mijn vriend in staat van opwinding verkeerde. Zo tegen het eind van zijn een uur durende verhaal merkt Abdullah Hakim Quick nog op dat de Australische aboriginals zich tot de islam hebben bekeerd, dat er zich op de noordpool een moskee bevindt, dat in Parijs en Marseille meer dan de helft van de jongeren uit islamieten bestaat en in de grote Nederlandse en Belgische steden ook. En op honenende toon: wie heeft er ooit zijn zoontje Jezus genoemd? Ja, wat Spanjaarden. Islamieten noemen hun zoon Mohamed. En dat is de meest gekozen naam ter wereld. Het zal duidelijk zijn dat Abdullah Hakim Quick koren op de molen is van onze Geert. Wat heet. Maar hem serieus nemen? Nou, nee.

Als de prediker aan het eind van zijn verhaal opmerkt dat de moslims ook nog iets te bieden hebben aan de westerse samenleving – en ik de oren al spitste - begint hij over de alcohol. Alcohol is een kwaad. ‘Pas als ik een borrel opheb, durf ik tegen haar te praten’, zegt hij, ongetwijfeld een christen citerend. Het islamitische publiek moest erom lachen. Wij moslims hebben geen alcohol nodig! Hij moest eens weten: terwijl ik luisterde, zat ik aan een glas rode wijn. Helaas was die boodschap ook aan twee van de bij de aanslagen in Parijs betrokken, in Brussel wonende Fransen, de broers Salah en Ibrahim Abdeslam, niet besteed. Ibrahim kocht in 2013 een café, Les Beguines. Hoe hij aan het geld ervoor kwam, is niet duidelijk. Er werd trouwens ook in hasj gehandeld. Ibrahim was de broer die zich opblies op Boulevard Voltaire. De jongste broer Abdeslam, Mohamed, was in 2005 lid en misschien hoofd, van de zogenaamde ambulancebende. De overledenen die hij met 6 andere ambulance-broeders moest ophalen, beroofde hij vakkundig van hun bezittingen. Lijkenpikkerij kortom. Mohammed kent u misschien wel, want hij was de baardloze man die in de media op zo trouwhartige wijze verslag deed van zijn verbazing over de misdragingen van zijn broer en hem opriep zich over te geven. Zelf had hij nooit iets met justitie te maken gehad, zei hij, maar dat was dus een fikse leugen, want in 2010 werd hij veroordeeld. Saleh pleegde, lang voordat hij in Parijs op de vlucht sloeg en compleet Brussel lam legde, samen met zijn broer Ibrahim roofovervallen en samen zaten ze ook hun straf uit. In het café van Ibrahim kwam Abdelhamid Abaoud, de man die in Saint-Denis door Franse speciale eenheden werd gedood. Die verhuurder van dat appartement had eveneens tal van veroordelingen op zijn naam. En ook Abdelhamid Abaoud zelf had er al een paar achter de rug. In een eerder geval had de Brusselse politie hem, nadat hij voor een kleinigheid was gearresteerd, gedwongen zijn handen op tafel te leggen, om die vervolgens met telefoonboeken zo langdurig te bewerken dat ze paars zagen. Bij een politie-actie in Verviers op 15 januari 2015, na de moordpartij bij Charlie Hebdo, wist hij op het nippertje de dans te ontspringen, iets wat niet lang daarna, als hij in Athene zit, nog een keer gebeurt. Dan blijkt het bed waarin hij sliep nog warm te zijn. Eerder al, nadat Saleh en Ibrahim Abdeslam het huis in brand hadden gestoken waar ze woonden, kregen de twee een huurhuis toegewezen dat was bedoeld voor financieel minder bedeelden. Pas in maart 2013 zagen ze vervolgens het licht, want in die maand ging Abdelhamid Abaoud naar Syrie. Waarna begin 2014 zijn lange terugreis naar Europa een aanvang nam en hij zijn Brusselse vrienden gaat mobiliseren en ook een paar Fransen die hij in Syrië heeft leren kennen, met het bekende resultaat. De Italiaanse krant Repubblica gaf op vrijdag 11 december 2015 een groot en zeer degelijk overzicht van de groep terroristen die in Parijs tekeer ging en daaraan ontleen ik dit.

Je kunt nauwelijks volhouden dat de Europese terreurbestrijding tot nu toe een groot succes is geweest, al valt het niet mee vast te stellen wat er precies verhinderd is. Praktisch alle daders die we kennen, liggen op het kerkhof. Het is vervelend dat zo moeilijk te voorspellen valt wie zich tot die finale bekering geroepen zal voelen, maar criminele antecedenten zijn wellicht de sterkste aanwijzing. Dat maakt het niet gemakkelijker. Het Californische echtpaar uit San Bernardino lijkt in die zin een uitzondering. Wel kregen die beiden hun opleiding in Saoedi-Arabië. Hoe dan ook: blijkbaar is het enigszins voor de hand liggend om vanuit de criminaliteit tot Allah te geraken. Helaas zwijgt Abdullah Hakim Quick over de kwestie, terwijl die toch best interessant is. Wat is per slot van rekening het verband tussen kleine criminaliteit en de in naam van Allah begane terroristische misdrijven? De enige gemeenschappelijke factor is de schade die aan de samenleving wordt toegebracht. De daders stelen, roven en moorden eerst privé en gaan er vervolgens mee door in de naam van Allah. En ook in hun criminele specialisme zijn ze zelden een groot succes. Dat de Amsterdamse islamitische studenten zich daar blijkens hun uitnodiging aan dhr. Quick in het geheel geen zorgen over maken, maar wel iemand uitnodigen die de glorie van hun godsdienst komt zingen, dat is merkwaardig. Wat mij betreft mag dhr Quick zeggen wat hij wil – en dat vind ik echt -  maar het is toch een vreemde zaak dat ze, uitgerekend op het moment dat een goed deel van de westerse wereld tobt over de zich om god noch gebod bekommerende crimineeltjes die in een opwelling Allahs licht gaan zien, rond de kerst iemand laten komen die zich op de borst gaat slaan en de ondergang van het westen bezingt. In Amsterdam breidt de politie de 600 jongeren die in de gaten moeten worden gehouden uit tot 1000. Dat is best veel, duizend. Verreweg het grootste deel daarvan bestaat uit van oorsprong niet-westerse allochtonen. Aangenomen mag worden dat er in elke Nederlandse stad wel een aantal kleine crimineeltjes bestaat dat gevoelig is voor de verleiding zich op te offeren voor de umma. Wie anno 2015 eenmaal de overtuiging toegedaan raakt dat de westerse cultuur te vuur en te zwaard bestreden moet worden, kan die overal en altijd oplopen. Het enige wat hij nodig heeft, is een internetverbinding. Een deel der gelovigen begeeft zich naar het front van die strijd om dusdoende de goede zaak te dienen. Abdelhamid Abaoud kreeg, onder de naam Abu Omar, in zijn eerste tijd in Aleppo de opdracht om de omgekomen Syrische soldaten van hun kleding en bezittingen te ontdoen, net zoals eerder Mohammed Abdeslam deed in Brussel, al ging het daar om burgers. In januari 2014 was hij nog even terug in Brussel en nam via Keulen en Istanboel moeiteloos zijn toen 13 jaar oude broertje Yunes mee, die nu ook strijdt in Syrië. Zulke landen bieden voor degenen die zich ertoe geroepen voelen een gelegenheid hun persoonlijke verlossing te bewerkstelligen. En natuurlijk te blijven doen wat ze altijd al deden. Even terzijde: wie meent dat hij door Syrië te bombarderen het terrorisme bestrijdt, lijdt wat mij betreft aan waanvoorstellingen.

Een ander deel der gelovigen of toekomstige gelovigen, blijft thuis en bindt hier de strijd met het westen aan. Degenen die het licht gaan zien en zich tot de terreur zullen bekeren, wonen meestal onder ons. Wie het worden, weet je niet; het zullen er maar weinigen zijn, maar ze hebben allemaal dezelfde achtergrond. Zij, of hun voorouders zijn afkomstig uit een niet-westerse, islamitische cultuur. Een deel ervan voelt zich terecht of ten onrechte benadeeld door de samenleving waarin ze verblijven, maar wat het precies is dat ertoe leidt dat iemand een bomgordel omdoet of zich voorziet van een kogelwerend vest en wat automatische wapens, valt nauwelijks te doorgronden. In veel gevallen waarbij zich de laatste jaren terreur heeft gemanifesteerd, blijkt dat degenen die haar bedreven al minstens éen keer de aandacht van de erop gerichte brigades hadden getrokken, maar soms is dat niet zo. Ik vind dat moslims in Nederland dezelfde rechten dienen te hebben als iedereen die hier woont. Wat dat betreft doet Nederland het naar mijn idee helemaal niet zo slecht, al berokkent Geert Wilders die status nu en dan grote schade. Het is regelrecht tragisch dat het terechte deel van zijn kritiek door een groter deel ervan wordt gemaskeerd. Wilders is domweg niet intelligent genoeg en hij blijft een havo-leerling. Waar hij wel gelijk in heeft, is dat er binnen het islamitische bevolkingsdeel een aanzienlijke groep is die het westen uit principe verfoeit. Toch is het misschien geen toeval dat we tot nu toe - afkloppen - voor grootscheepse aanslagen gespaard is gebleven. Het is geen vanzelfsprekendheid dat moslims zich bij elke aanslag opnieuw distantiëren. Ik vind wel dat ze zich meer zorgen zouden moeten maken om het grote aantal criminelen onder hun zogenaamde geloofsgenoten. En die zorg zou ook de Amsterdamse islamitische studenten hebben gesierd. Wat vooral de ergernis opwekt, is de indruk die ze wekken dat het terrorisme van IS hun zaak helemaal niet is. Want een feit is natuurlijk dat een deel van hun godsdienst werkelijk niet deugt. Het zeer conservatieve deel ervan is totaal achterlijk, iets wat je trouwens met hetzelfde recht voor de conservatieve stroming binnen elk geloof kan vaststellen. Het geldt ook voor joden en christenen. Het is wel tragisch dat juist die conservatieve variant onder de in het westen levende islamieten populair is, wellicht om er hun schuldgevoel mee te delgen dat ze in het zondige westen verblijven, maar vermoedelijk ook omdat een groot deel ervan afkomstig is uit hun eigen achterland en niet uit geseculariseerde steden.

Dat alles ten spijt, is het misschien geen goed idee juist op dit moment nog een keer 100.000 uit het midden-oosten afkomstige mensen tot je land toe te laten. Het is dom om economische redenen, want het gaat veel geld kosten. Bovendien zal er geen eind meer aan de stroom komen. Maar het is ook dom om een andere reden. Degenen onder hen die zich in de toekomst geroepen zullen voelen, zullen er maar weinigen zijn, maar dat ze erbij zullen zijn, staat vast. Wie dit soort dingen zegt, wordt door velen versleten voor extreem-rechts, of een Geert-Wildersstemmer. Ik van mijn kant vind al diegenen die dit niet in willen zien, gewoon extreem-dom. Wie, terwijl een deel van de de islam al een probleem is, er nog eens 100.00 aanhangers van binnen laat, is gewoon niet goed snik. Die is bezig zelfmoord te plegen. Dat er betatoeëerde lowlifes zijn (“daar moet een piemel in, daar moet een piemel in”) die blijkbaar dezelfde overtuiging zijn toegedaan als ik, kan ik ook niet helpen. Dat er dubieuze politici zijn die hun aantrekkingskracht ontlenenen aan een standpunt dat is gebaseerd op dubieuze overtuigingen, komt alleen doordat er geen fatsoenlijke politici zijn die de moed hebben hardop te zeggen wat zij denken. Mijn opvattingen zijn eerder gebaseerd op statistiek, dan op angst of woede. Wel is het misschien goed te beseffen, dat waar een deel van de klasse die zich zich zo nadrukkelijk uitspreekt voor mededogen met de vluchtelingenstroom er toekomstige kiezers in ziet, consumenten, of cliënten, het andere deel, die betatoeëerde armoedzaaiers namelijk, degenen zijn die hen - vermoedelijk met meer recht - beschouwen als toekomstig concurrent en buurtbewoner.

Parijs, XIe arrondissement, uw dienaar, met ex-collega, op de hoek van Rue Jean-Pierre Timbaud en Rue des Trois Bornes, Les p'tites indécises. Schuin tegenover restaurant Astier, vanwaar de foto werd genomen. Rue Jean-Pierre Timbaud werd als door een wonder gespaard voor de terreur van 13 november 2015. De International New York Times wijdde er op 2 december jl. een groot artikel aan. Foto: zaterdag 30 mei 2009

Parijs, Les p'tites indécises

JANUS: SULTAN EN TSAAR

zondag 29 november 2015
Putin en Erdogan zijn aan elkaar gewaagd en dat ze ten slotte in botsing zijn gekomen, is niet verwonderlijk. Beiden gaan over lijken en hoeveel het er precies zijn, maakt ze niet uit, al zijn het uiteraard wel altijd die van anderen, zowel als het erom gaat wie de trekker overhaalt, als wie er op het trottoir achterblijft. Dat beiden eveneens op gespannen voet staan met Europa en de rest van de wereld, of met landen in hun onmiddellijke omgeving, ligt ook voor de hand. Poetin lokte een burgeroorlog uit in Oekraïne, annexeerde de Krim en gebruikt daarbij allerlei achterlijke groepen naar eigen inzicht. Erdogan verklaarde de oorlog aan een deel van zijn eigen onderdanen om verkiezingen te winnen. Hij zette vanaf het begin al zijn kaarten op de val van Assad, daarmee eveneens een deel van zijn eigen bevolking negerend. In beide landen worden de twee gesteund door de achterlijke meerderheid van de eigen bevolking. Een lijk meer of minder maakt ze blijkbaar niet uit. Erdogan heeft trouwens ook nog de meerderheid van de Nederlandse Turken achter zich. Hoe achterlijk die zijn, mag u zelf uitmaken. Noch in Rusland, noch in Turkije zijn integere journalisten en oppositionele geesten hun leven zeker. Degenen die geluk hebben, gaan gewoon de gevangenis in. De anderen worden op straat doodgeschoten. Iets wat lijkt op een serieuze rechterlijke macht bestaat er in geen van beide landen. Zowel Erdogan als Poetin lijdt aan grootheidswaanzin, al komt de eerste daar openlijker voor uit dan de tweede, die zijn kapitale verblijven in stilte laat bouwen en zich verder presenteert als een heel gewoon mens. Beiden deinzen er niet voor terug het vuur te openen op wat ze als de vijand beschouwen. Dat daarbij soms onschuldige slachtoffers vallen, is jammer, maar daar valt niets aan te doen. Dat standpunt wordt trouwens door heel wat keurige westerse democratieën gedeeld, te oordelen naar de drukte in het Syrische luchtruim. Toen Erdogan een hem onwelgevallige, onder druk van de Parijse aanslagen ontstane reuzencoalitie vreesde, liet hij een Russische Soechoj 24 neerhalen om duidelijk te maken wat hij daarvan vond. Het is trouwens amusant vast te stellen dat bij het ontstaan van die coalitie zeer oude breuklijnen in Europa opnieuw zichtbaar werden. Frankrijk en Italië waren toch al niet enthousiast over de boycot van Rusland en Poetin wist dat heel goed. En Erdogan trouwens ook. De naar het schijnt spontane keus van de IS-aanhang op het Egyptische vliegveld van Sharm-el-Sjeik om met hun bom te kiezen voor een Russische Airbus, was misschien niet zo'n goed idee. De stille opluchting aan westelijke zijde toen ook Poetin zich met de Syrische burgeroorlog ging bemoeien, was alom voelbaar. Ik had daar zelf ook last van. Ik was tegen de bombardementen. Ik ben trouwens bijna altijd tegen bombardementen. Maar op zo'n moment staat in mij de kleine Macchiavelli op. Als een conflict eenmaal zover is verkankerd als dat in Syrië, dan heb je iemand zonder geweten nodig om er een eind aan te maken. Ik was al vanaf het begin de mening toegedaan dat het westen Assad niet moest laten vallen. Ik heb meer vertrouwen in alawieten dan in sjiieten of soennieten. Hoe dan ook, in beide gevallen gedraagt de EU zich met de domheid die we van die instelling gewend zijn. Toen in Oekraïne de volksopstand uitbrak, kon onze Frans Timmermans niet wachten om van zijn solidariteit te getuigen. In plaats van dat hij onmiddellijk diplomaten naar Poetin stuurde, om de lont uit het kruitvat te halen, stak hij hem aan en haastte zich naar Kiev om zijn steun uit te spreken aan degenen die ten slotte de regering omver wierpen. De rest is geschiedenis, hoor ik nu te zeggen. Blijkbaar was hij er zich niet van bewust dat de Krim voor veel Russen een teer punt is. En we hebben het over iemand die naar beweerd Russisch spreekt. En dan bestaat er ook nog een clubje Nederlandse idioten dat het EU-verdrag met Oekraïne tot onderwerp van een referendum heeft gemaakt. Zoveel moeite voor niets. Moet ik straks ook nog gaan stemmen om die oetlullen te laten weten wat ik vind. Ik hoor u vragen: hebt u verder nog nieuws? Ja, want je zou bijna zeggen: de EU heeft lering getrokken uit haar vroegere falen. Maar dat is niet zo. Er is volgens mij éen verschil tussen tsaar en sultan. Met Poetin onderhandelen had iets op kunnen leveren, want die wilde in laatste instantie alleen de Krim en wellicht een route erheen. En dat viel toch al niet te verhinderen. Vanmiddag onderhandelt de EU in Brussel echter met Erdogan, zij het via diens premier Davutoglu, in de hoop de vluchtelingenstroom - ik vind het een stroom - af te remmen. De EU krijgt vage toezeggingen, Erdogan drie miljard en de Turken krijgen vrij reizen, precies op het moment dat ze voor Rusland een visum moeten gaan aanvragen. Kijk eens aan. Nou, dat is een goed idee hoor. Prima ruil, zullen de meeste Turken denken. Dat die minderheid die niet op Erdogan stemde, vrij reizen krijgt, daar ben ik voor. Maar de rest mag de EU van mij houden. Achterlijke Turken hebben we al genoeg. Voor wie wordt gechanteerd, valt er niets te halen. Concessies doen heeft alleen zin als je er iets voor terug krijgt. En wie met criminelen onderhandelt, wordt altijd bedrogen.

ROT OP!

maandag 31 augustus 2015
Wilt u ophouden met een beroep te doen op mijn medeleven? Het is op. Mijn medeleven, bedoel ik. Want - in godsnaam, of in die van Allah, mij maakt het niet uit - ik kan er niet meer tegen. Ik kan geen drijvend lijk meer zien. Wilt u me ook de voorpagina's besparen met foto's van mij strak over de rand van hun rubberboot aanstarende, op elkaar gestapelde zwarten? Allemaal met van die grote, spierwitte ogen? Weten ze niet wat ze hier te wachten staat? Zwarte Piet, institutioneel racisme en hardnekkige discriminatie? Hebben ze het VN-rapport niet gelezen? Misschien moeten we eens een stevig gesprek met elkaar voeren. Wij, bedoel ik nu. U en ik. Want hoe dom bent u eigenlijk? Denkt u echt dat de vloed die daar maar op u af blijft stromen vluchtelingen zijn? 15%, schat ik. Onmiddellijk opvangen. Allemaal. Met hun vrouw en hun kinderen. Maar verder... als uw huis in Amsterdam in brand staat, rent u dan echt naar Wassenaar, in de hoop daar te worden opgevangen, of wilde u misschien altijd al naar Wassenaar verhuizen? En dacht u: dit is een goede gelegenheid? Alle Arabieren willen naar Europa. Dat willen ze al vele jaren, zonder dat daar ooit een oorlog voor nodig was. Amerika is ook goed, maar dat is voor een rubberboot te ver. En lopen kan niet. Ooit kwamen ze ook met zijn allen en kostte het de grootste moeite ze tegen te houden. Veel later kwamen ze toch en deden aan gezinshereniging. Blijkbaar is het een Arabische en Afrikaanse gewoonte eerst de mannen te sturen. Daarna komt de rest van de familie. En nu we het daar toch over hebben: kan éen van onze diplomatiek geschoolde politici misschien eens een gesprekje aanknopen met die Turkse paleisbewoner, die met die grove stuurse kop, Erdogan? En hem zeggen: Jij achterbaks stuk stront dat je bent, als je doorgaat mensen op ons af te sturen, dan bombarderen we jou terug naar de steentijd waar je vandaan komt? Of vindt u dat te ver gaan? U hebt gelijk, want onze luchtmacht, die stelt niet veel meer voor. Vindt u mij hardvochtig? U wilt per se vluchtelingen opvangen? U staat er op uw medeleven te demonstreren? Ah, u bent misschien werkzaam in de sector. U bent een vluchtelingenspecialist en verdient er uw brood mee? U denkt dat het goed is voor onze economie? Of u hebt gewoon een groot hart? En met de Thalys reist u nooit? Dan raad ik u aan nog even te wachten, tot ISIS, met behulp van onze bondgenoten in Turkije, Saoedie-Arabië en Quatar, Damascus heeft veroverd. Dan kunt u christenen opvangen, of alawieten, althans degenen die het overleven. Ik vermoed dat het na de slachting toch nog om een aanzienlijk aantal zal gaan. Of zou Erdogan tegen die tijd uit vrije wil de vluchtelingenstroom beëindigen? Want van alevieten en christenen houdt hij niet. En evenmin van Koerden trouwens. Wat denkt u? Nou, u bent intelligent hoor.

DE LAATSTE ZETTEN WE OP

zondag 3 mei 2015
Een door mij uitgevoerd onderzoekje naar criminaliteit in Nederland heeft zorgwekkende resultaten opgeleverd. Er is helemaal niet teveel, er is te weinig. Nou ja, te weinig... laat me het u uitleggen. Wanneer u in uw dagblad leest dat twee Amsterdammers onder bedreiging van een vuurwapen een middenstander van zijn dagomzet beroofden en per scooter vluchtten, weet iedereen dat die omschrijving 'Amsterdammer' met wat zout moet worden genomen. Het waren uiteraard Marokkanen. De kans dat de middenstander in kwestie een Turk was, is trouwens aanzienlijk. Trekken twee Amsterdammers voor de Heineken-experience de tas uit de handen van een Amerikaanse, haar daarbij meters meesleurend: Marokkanen. Wordt een nog kras oud vrouwtje in de Pijp door een Amsterdammer dodelijk verwond met messteken, dan is de kans groot dat het in werkelijkheid ging om een Afrikaan, die stemmen hoorde. Een verwarde Roemeen kan ook. Leest u dat een Rotterdammer op hoge snelheid achter een brandweerwagen aanreed en daarbij een jongetje doodreed, dan weet u dat het daarbij ging om een Turk. Een Pool kan ook. Of een Bulgaar. Of een Turk van Bulgaarse herkomst. Rijden voor de politie vluchtende rovers een vrouw dood die net overstak? Marokkanen. Leest u dat een theatereigenaar in Grave bij een eerste poging tot beroving de daders had verjaagd, dat ze een week later terugkeerden om hem alsnog te beroven, hem vastbonden en vervolgens ook het theater in brand staken, dan weet u, net zo goed als ik, dat het daarbij zonder twijfel weer ging om Marokkanen. Boze Marokkanen bovendien. Leest u dat drie Eindhovenaren of Tilburgers zijn gearresteerd omdat ze op hun zolders wiet verbouwden, dan weet u dat het ging om Turken. Leest u dat Amsterdammers een vrouw op een balkon doodschoten, of iemand middenin een woonwijk liquideerden, bij hun vlucht op de politie schoten, dan is het u al bijvoorbaat bekend dat het ging om Turken of Marokkanen. Af een toe een Antilliaan, kan ook, of eventueel een Joegoslaaf. 30 auto's in brand gestoken tijdens oudejaarsnacht? Of gewoon in mei? Privé-jihad van Marokkanen. Leest u dat een man een een vrouw zich bij een oud vrouwtje naar binnen hebben gekletst, en haar hebben beroofd van haar spaarcentjes, dan weet u dat het gaat om Roemenen. Polen of Bulgaren kan ook. Nou ja, u begrijpt me wel. Laten we er geen doekjes om winden. Wordt uw fiets in Amsterdam gestolen? Oost-Europeaan. Wordt uw kind in de Bijlmer van zijn splinternieuwe fiets getild? Antillianen. Zit u op een terras en wordt u van uw tasje beroofd? Noord-Afrikaan, Roemeen, kan ook. Wordt uw mobiele telefoon gerold? Roemeen. Bent u een vrouw die zich per fiets verplaatst en hebt u last van mannen die naast u mee gaan rijden en in gebroken Nederlands vervelende dingen tegen u zeggen? Het is een meefietsneger, maar uit West-Afrika.

Ik hoor u roepen: hoezo onderzoek? Want u hebt dit verhaal natuurlijk min of meer gapend tot u genomen; u wist het allemaal al lang. Maar waar, zo vraag ik u, waar is de echte Nederlandse crimineel? Wat kunnen wij autochtone Nederlanders hier nog tegenover stellen? Tweehonderd zwaar betatoeëerde, zwakbegaafde Rotterdammers die met hun stomdronken kop tenminste nog een Romeinse barokfontein beschadigden. Het getuigde van slechte smaak, maar tenminste van smaak. Ze vernielden niet zomaar iets. Het waren in elk geval vandalen van een zeker niveau. En ja, we hebben Willem Holleeder. Maar die zit gevangen. Uitgerekend de enige Nederlandse crimineel waar we nog over beschikken, zit in de bak. Vindt u het vreemd dat indertijd zovelen met hem op de foto gingen en dat hij optrad ineen NOS-programma als iemand van wie je tenminste nog wat kon leren? Het is met de echte Nederlandse crimineel als met de panda of de neushoorn. Hij wordt met uitsterven bedreigd. Het is tijd voor actie. Ik stel voor de laatste zeldzame exemplaren met enige zorgvuldigheid tegemoet te treden. Laten we zuinig op hen zijn!

GERECHTIGHEID

zondag 20 juli 2014
Zou een lid van de Nederlandse delegatie met in lijkopruiming gespecialiseerde forensische onderzoekers die naar Oekraïne is vertrokken om het daar ontstane slagveld te bestuderen de Telegraaf van zaterdag 18 juli mee hebben genomen? Zou hij daar de temidden der nog smeulende resten aanwezige separatisten de voorpagina van de krant hebben getoond, waarop in groot formaat - De Telegraaf is nog geen tabloid - alleen een groepje betatoeëerde en van hoofdddoeken en automatische wapens voorziene pro-Russische criminelen uit hun eigen midden te zien was? En zou éen van hen, een zojuist gevonden teddybeer in de hand, wijzend naar de enige tekst - het met grote letters gedrukte woord MOORDENAARS! erboven - hebben gevraagd: Wat betekent dat? Dat zou een fijn moment zijn geweest. Maar ik vrees dat we zelfs die toch zeer geringe voldoening niet zullen smaken. Waar wij allemaal aan die eerste steen genoeg hadden om te begrijpen wat er is gebeurd, heeft Rutte ook de onderste nodig. Maar die steen is al lang terug naar Rusland. Naar de restjes ervan zal wel twee dagen zorgvuldig gezocht zijn. Zou Rutte daarvoor niet éen moment de verleiding hebben gevoeld een paar Patriots af te vuren op het hoofdkwartier van de separatisten? Maar, zo realiseerde hij zich onmiddellijk, de Patriots staan in Turkije om daar het land van de doorgewinterde democraat Erdogan te beschermen tegen de terreur van Assad. Het leger sturen dan? Een paar helikopters vol met mariniers? Die vervolgens iedereen verrot schieten die ze voor de loop komt? Strelkov opknopen aan een lantarenpaal? Maar we hebben geen leger meer, want dat is door achtereenvolgende regeringen afgeschaft. Er is zo weinig van over dat het geen kwaad meer kon als Minister van Defensie een mevrouw te benoemen van wie we niets te verwachten hebben dan verdere afschaffing en wier enige aanraking ooit met het leger bestond uit de tank waarin ze voor een reportage in NRC werd gefotografeerd. Het was een dream come true! Afgezien daarvan zitten de mariniers in Mali, waar ze islamitische terroristen bespieden. Onze legeraanvoerders heten Karremans en ze proosten met de vijand. Het leger zelf wordt achtervolgd door de moeders van Srebrenica. De rechter, die de moslims in de enclave zelf tot de laatste man verdedigd zou hebben, veroordeelde de Nederlandse staat niet voor alle moorden, maar alleen voor die op degenen die in de enclave aanwezig waren. De soldaten hoefden zich die veroordeling niet persoonlijk aantrekken. Servië gaat lid worden van de EU. Frankrijk vindt het een goed idee. Waar onze 193 moeders nu heen moeten, dat is de vraag. Bij wie kunnen die een proces beginnen? Zou Rutte dan tenminste de Russische ambassadeur met stokslagen het land uitjagen? Ik denk het niet. Gaat Rutte Poetin straks bedanken voor zijn medewerking? Welke medewerking, vraagt u? Ja, daar moet hij nog even een zorgvuldige formulering voor bedenken. Anders krijg je dat ook nog.

MOORDENAARS

maandag 5 mei 2014
Ik heb nooit veel opgehad met de IRA, en trouwens ook niet met al die andere bevrijdingsbewegingen die in Europa actief waren, de ETA, de Brigate Rosse en de Rote Armee Fraktion. Ik herinner me nog dat in mijn jeugd heel wat zogenaamd weldenkende mensen in het linkse kamp, waar ik mezelf toch steeds nog echt toe reken, daarmee sympathiseerden. Iemand als Theodor Holman was zo iemand en Frits Abrahams, de VPRO - waar ik al zo'n 40 jaar lid van ben, zat er vol mee, maar er waren er veel meer en ik had ze ook in mijn eigen vriendenkring. Anti-Amerikanisme was daarmee onverbrekelijk verbonden. En natuurlijk een onvoorwaardelijk vertrouwen in wat er uit het oosten kwam. Het is nu nauwelijks nog voorstelbaar dat het ooit zo was. Ik herinner me iemand die absoluut weigerde geloof te hechten aan de misdaden van Stalin. We spreken over 1975. Ik wilde hem Medvedevs Let History Judge lenen, maar hij hoefde het niet te lezen, want het waren allemaal leugens. Hij was overigens vierdejaarsstudent fysische geografie. Toen in Cambodja de Rode Khmers aantraden, weigerde hij geloof te hechten aan de eerste berichten daarover. Dat was naar zijn zeggen Amerikaanse propaganda. En inderdaad ontleende ik die berichten aan Amerikaanse bronnen, want het waren de artikelen van William Shawcross in de New York Review of Books die het publiek er op attent maakten. Waar zijn al die voormalige linkse strijders gebleven? Als ik Timmermans zie of Doekle Terpstra, denk ik: dat waren julie, vast en zeker. Altijd fout geweest. Het kon ze niet links genoeg zijn. Toch gebeurt het maar zelden dat je in de Europese politiek iemand ziet optreden van wie je met grote zekerheid weet dat het een moordenaar is en nog een massamoordenaar ook. Poetin is een schurk, en een zeer Russisch soort schurk bovendien, en het zou me niets verbazen als hij wel eens iemand heeft aangemoedigd, maar zelf de hand erin, dat geloof ik niet. Maar Gerry Adams is een ander verhaal. Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat Adams een massamoordenaar was en trouwens Martin McGuinness ook. Kijk ze in het rabiate gezicht en je weet genoeg. Je kunt je voorstellen hoe Adams zijn bovenlip omhoog trekt, per ongeluk zijn ware gelaat laat zien, zijn tanden eronder nog verder zichtbaar maakt en vervolgens afdrukt. Allemaal voor de goede zaak. Dat hij een keer door zijn verleden zou worden ingehaald, dat zat erin, en ik wil wedden dat het vaker gaat gebeuren. Maar dat hij en zijn strijdmakkers zullen blijven ontkennen, daar kun je op rekenen. Schorem blijft altijd schorem.

POETINS DODE ZIEL

vrijdag 29 maart 2013
Op 22 maart jongstleden begon in zaal 17 van gerechtshof van het Moskouse district Tverskoj het proces tegen accountant Sergej Leonidovitsj Magnitsky. De door de staat aangewezen, maar door de familie geweigerde advocaat, Nikolaj Gerasimov, verzocht om uitstel. Hij klaagde dat hem niet genoeg tijd was gegund om de zaak voor te bereiden, dat sommige documenten hem waren onthouden en noemde het proces een macabere affaire. De rechter, Igor Alisov, wees het verzoek af, negeerde de kritiek en verdaagde de zitting naar 27 maart. De dode Magnitski staat terecht wegens belastingontduiking. Om te voorkomen dat zijn ziel ontsnapt, wordt de kooi waarin hij niet aanwezig is, bewaakt, hetgeen in de rechtzaal tot enige hilariteit leidde. Tijdens de openingszitting stelde advocaat Gerasimov ook nog de vraag wat het Russische Hooggerechtshof van de kwestie zou vinden, want toen dat in 2011 die mogelijkheid schiep overledenen gerechtelijk te vervolgen, was het de bedoeling rehabilitatie van ten onrechte veroordeelden mogelijk te maken, kwestie die in Rusland gemiddeld aanzienlijk zinvoller is dan elders. In Rusland valt er veel te rehabiliteren. Magnitsky was op het spoor gekomen van een grote belastingfraude, waarbij hoge ambtenaren waren betrokken, werd vervolgens zelf gearresteerd en stierf een jaar later, in november 2009, in de gevangenis onder vooralsnog onop-gehelderde omstandigheden. Belangrijke oorzaak van zijn dood was ongetwijfeld dat hem in de cel zijn medicijnen werden onthouden. Voor de Russische autoriteiten was dat niet genoeg en daarom staat hij nu postuum terecht. Rusland kent van oudsher veel dode zielen, waarbij die van Tjitsjikov nog het minste kwaad konden. Terwijl die ze tenminste nog nuttig gebruikte om er een hypotheek op af te sluiten, was er noch onder de tsaren, noch onder Stalin met zijn vieze vette vingers en zijn kakkerlakkensnor iemand die de zielen na hun dood nog lastig viel. Ervoor, ervoor, natuurlijk! En hoe. Gogol zou tevreden geweest zijn met Poetins verbetering. Natuurlijk heeft onze kleine dictator het het liefst dat iemand op straat, in de portiek van haar huis, in het gezicht wordt geschoten, maar als dat echt niet kan, is in een gevangenis sterven ook goed. Maar dan moet wel de nagedachtenis besmeurd worden. Sovjetgerechtigheid. En dan komt die vieze, kleine breedbekkikker op maandag 8 april ook nog naar Amsterdam, stad die hij wel vaker schijnt te bezoeken omdat zijn dochter, die getrouwd is met een Nederlander, er woont. Wilt u demonstreren, proberen hem in dat wat ongure gezicht te spugen, of gewoon uw middelvinger naar hem op te steken? Niet doen. Voor u het weet zit u in de kou. Gaat u een dagje de stad uit om de doordringende stank te mijden.

Moskou, Novodevitsjikerkhof. Graf Gogol (1809-1852). Foto: augustus 2012

Moskou, Novodevitsjikerkhof. Graf Gogol

MAROKKANENPROBLEEM

zaterdag 15 december 2012
Voor mijn Amsterdamse woonstee is het trottoir wat breder dan gemiddeld, zodat daar plaats is voor een ruim uitgevallen fietsenrek. Er passen er zo 'n 25 in. Nogal wat mensen van het blok waar ik woon, zetten er hun rijwiel neer. Afgelopen zondag werd er bij mij aangebeld. Een dame stond voor de deur. Ik kende haar vaag van gezicht. "Hebt u uw fiets hiervoor staan?" vroeg ze. "Nee", zei ik (toon: natuurlijk niet). Hoezo?" "Oh", zei ze, "dan hebt u geluk. Iemand heeft alle banden doorgesneden." "Allemaal?" zei ik. Ze knikte bevestigend. "Marokkanen", zei ik. Ze knikte weer. "Ja, dat denk ik ook."

Nee, dat is niet goed, zegt u dat wel. Toch zei ik het en de vrouw dacht het ook. De corporale types die schuin tegenover waar ik woon, roeien, en zich aan drinkgelagen overgeven, zijn tot alles in staat, maar die banden, nee, dat geloofde ik niet. Daarentegen bevindt zich op enkele honderden meters van mijn woning ook de Diamantbuurt en daar barst het van de Marokkaanse jongeren. De zinloze beschadiging die ze zo veelvuldig bedrijven, is een uiting van hun haat. Autochtone Nederlandse jongeren zijn er in mijn buurt nauwelijks. Maar in het blok waar ik woon, zijn er evenmin allochtonen.

Het is verrassend, niet zozeer dat Geert Wilders in verband met de moord op een grensrechter in het amateurvoetbal meldde dat wij een Marokkanenprobleem hebben, maar dat er zoveel mensen zijn die dat ontkennen. Dat Marokkanen het zelf ontkennen, begrijp ik wel. Bij Pauw en Witteman zat een Marokkaan, een niet al te intelligent exemplaar zo te horen, die zich van de misdaadcijfers die Pauw oplepelde geen weet zei te hebben. Hij was journalist en werkte naar eigen zeggen aan de integratiedesk. Dat zijn mooie dingen. Een Amsterdams stadsdeel-voorzitter en lid van de PvdA, Fatima Elatik, liet weten dat de straatcriminaliteit geen Marokkaans probleem was, maar een agressieprobleem. Ze spreekt per slot van rekening voor haar eigen achterban. Je zult maar een beschaafd en fatsoenlijk Marokkaan zijn. Die zijn er vast en zeker. Maar dat er over de Nederlandse straten een massa jonge en minder jonge Marokkaantjes schuimt die nergens voor terugdeinst, is inmiddels algemeen bekend. Een goed deel van de Amsterdamse criminaliteit wordt door hen gepleegd. Een goed deel van de rest is trouwens in handen van andere allochtone medemensen. De vraag waar het om gaat, is natuurlijk hoe dat kan. Hoe is het mogelijk dat vertegenwoordigers van éen nationaliteit zo nadrukkelijk in de criminaliteitscijfers aanwezig zijn? Ik geloof niet in ingewikkelde redeneringen. Dat het in landen als Turkije, Marokko of Pakistan, ik noem maar wat, een kelerezooi is, heeft ongetwijfeld tal van oorzaken. Tientallen. Aan sommige ervan is het westen ongetwijfeld debet. De kolonisatiedrang van onze voorouders heeft voor zulke landen tal van nare consequenties gehad. Het valt allemaal niet te ontkennen. En het is dan ook terecht dat we daar zo nu en dan flink voor boeten. Maar éen van die vele oorzaken ligt erg voor de hand. En die is dat Turken, Marokkanen en Pakistani het er zelf ook naar maken. Dat idee is natuurlijk in strijd met praktisch alles wat je als beschaafd en fatsoenlijk mens lange tijd hebt aangehoord en ook hebt geloofd: waarom zou éen volk crimineler zijn dan een ander? Zo'n idee grenst aan wat traditiegetrouw racisme wordt genoemd. Toch is het blijkbaar zo. De cijfers liegen niet. Langzamerhand ben ik geneigd te denken dat er in zulke landen een onderklasse bestaat, die veel groter is dan de onze. Het woord onderklasse is vervelend, ik geef het toe. Het gaat om mensen die meestal niet veel kunnen, maar ook niets willen, of om mensen die als ze iets kunnen, toch liever niets willen, zodat het netto-effect hetzelfde is. Nederland heeft genoeg autochtoon tuig. Je herkent ze van een afstand en dat is wel fijn, want dan kun je tenminste voor ze omlopen.

Al weer lang geleden, halverwege de jaren ’70 - Turkije werd nog geregeerd door het leger - raakte ik in Rome aan de praat met een Turks echtpaar dat in hetzelfde hotel verbleef als ik met een vriendin. De vrouw was een ongewone schoonheid, herinner ik me nog. De man was een hoge officier in het Turkse leger en, zo bleek al snel, opgeleid in Amerika. Beiden spraken uitstekend Engels. Mijn eigen – zeer tijdelijke en erg mooie vriendin – was de dochter van de Peruviaanse ambassadeur in Londen. Ze studeerde in Napels, waar ik haar en haar zus had leren kennen, ze sprak vloeiend Italiaans, Frans, Engels en uiteraard Spaans. Als ik met haar samen onderweg was, mocht ik geen Italiaans tegen haar spreken, maar alleen Engels of Frans. Want dan kon niemand ons verstaan. Ik vond dat jammer, want mijn Italiaans kon best wat oefening gebruiken. Na wat verkennende gesprekken met het Turkse echtpaar, 's ochtends aan het ontbijt, en een keer 's avonds op een terras, kwamen we bij de politiek terecht. Ik was nog een jonge democraat en uitte voorzichtige kritiek op de Turkse regeringsvorm. Met mijn vriendin had ik al eerder zulke gesprekken gevoerd. Het was de tijd van de Tupamaros. Ik reisde samen met haar door Italië en we zouden kort daarop naar Sardinië vertrekken. Het viel me op dat ze overal aan de praat raakte met Zuid-Amerikanen, die ze onmiddellijk aan het accent van hun Spaans herkende. Die zagen er allemaal eender uit, de vrouwen net alsof ze recht uit een zeer sjiek bordeel kwamen, de mannen als operettegeneraals in burger. Ook mijn vriendin kleedde zich relatief uitdagend, zullen we maar zeggen, al had ze dat naar mijn idee niet nodig. Ze had zo bleek al snel geen enkel begrip voor de opstand der armen in Zuid-Amerika, die op dat moment overal aan de gang was. Ik had er sympathie voor. Van de Brigate Rosse en de RAF moest ik niets hebben, wat in die jaren in linkse kringen uitzonderlijk was, maar Zuid-Amerika en Turkije, dat leek me een ander geval. In het gesprek dat volgde, stond ik zodoende onmiddellijk alleen, terwijl ik toch al het lelijke eendje van het gezelschap was.
- In Nederland of Engeland zou ik ook een democraat zijn, zei de Turkse officier. Maar in Turkije… never!
- Of in Peru! zei mijn vriendin.
- Hoezo, zei ik, wat maakt dat uit?
- They are uneducated riffraff, zei de officier.
- Dan leid je ze op, zei ik. Educate them.
Hij lachte schamper en schudde het hoofd over mijn naïviteit.
- They are to stupid to be educated, zei hij. They 're not even interested in education. Ze willen alles, maar zijn niet bereid er moeite voor te doen. En als ze eenmaal aan de macht zijn, dan kan zij een hoofddoek gaan dragen, zei hij met een knik naar zijn vrouw.
Ik heb dat gesprek lang onthouden en het zelfs opgeschreven, in een notitieboekje dat ik in die jaren altijd bij me droeg. Ik ben het daarna toch vergeten. Maar nu dacht ik er weer aan en ik heb het boekje opgezocht.

Ook een flink deel van onze Marokkaanse jongeren is niet in onderwijs geïnteresseerd. De ouders vinden een onvoldoende een persoonlijke belediging. Het idee dat het cijfer terecht zou kunnen zijn, komt niet bij hen op. Voor het enige soort opleiding waar dat flinke deel terecht kan, hebben ze een diepe minachting. Ze willen advocaat of arts worden, maar zonder er voor te studeren. De jongeren in kwestie willen deel hebben aan de welvaart die ze overal om zich heen zien, maar moeite er voor doen, willen velen evenmin. En dan kiezen ze voor een andere, wat snellere en minder moeizame methode. En het zijn er erg veel. In sommige Amsterdamse wijken is er tussen de middag inmiddels in de supermarkten politie aanwezig om de scholieren van hun rooftochten af te houden, want bewakingspersoneel volstaat niet meer. En dan: juweliertje hier, sigarenboertje daar. Maar wat eraan te doen? Ik weet het werkelijk niet. Veel van je gevangenissen sluiten lijkt me voorlopig in elk geval geen goed idee. De Nederlandse politie lijkt me eigenlijk geen partij, net zo min als ons rechtssysteem. Denkt u dat het over gaat? Ik geloof er niets van. Sterker nog: ik denk dat het erger wordt. Nog veel erger.

STRONT

donderdag 21 juni 2012
“Rutger is een ontzettend aardige kerel”, zegt iemand die goed met hem bevriend is, maar die niet met name wil worden genoemd. "Helemaal niet wat je zou denken. Hij is normaal gesproken de goedmoedigheid zelve. En je kunt ontzettend met hem lachen." Daarna giert hij het uit. Ik vroeg namelijk hoe intelligent Rutger eigenlijk is. "Maar ja", zegt hij, "dat kun je iemand niet kwalijk nemen." Hij is natuurlijk te stom om uit zijn ogen te kijken, maar dat weet hijzelf ook best. Op de Mavo is hij drie keer blijven zitten. “Toen wij in Voorschoten opgroeiden, waren we allemaal erg. Maar hij… nou ja. Hij komt natuurlijk ook uit een lullig milieu. Toch een beetje kampers hè. Hij kon nergens van afblijven. Hij stal als de raven. Als hij bij ons op bezoek kwam, hielden we alles zorgvuldig bij hem uit de buurt. Volgens mij heeft zijn vader hem misbruikt. Zijn moeder was een ongelofelijke snol. Hij is zelf ook een enorme hoerenloper. Allemaal Poolse meisjes. Als ze niet Pools zijn, krijgt hij hem niet omhoog hè. En zuipen natuurlijk. Wij kunnen er ook wat van, maar hij zoop iedereen onder tafel. Hij heeft in Zwolle alles gedaan om zijn diploma te krijgen. Maar ja... Ten slotte heeft hij zijn examinator moeten pijpen. Dat was zo'n linkse jongen. Maar ondertussen.... Volgens mij komt daar die haat vandaan. Eén van de medewerkers van GeenStijl zegt: Wij hadden ook nooit gedacht dat iemand hem serieus zou nemen. Zeker niet omdat hij .. nou ja, hoe zal ik het zeggen..  altijd een beetje ruikt. Ja, daarom gaat iedereen altijd een beetje van hem afstaan.” Hij begint te lachen. “Nee, niet omdat de mensen bang van hem zijn.” Een andere vriend, die acht jaar samen met hem communicatie studeerde in Zwolle, zegt: “Ja, dat luchtje hè.” Maar het is natuurlijk wel tragisch. Je kunt erom lachen en dat doet hij zelf ook, maar na dat gedoe met zijn darmen is hij wel veranderd. Zijn anus is eigenlijk gewoon verwijderd. Bij hem loopt alles andersom. Kunt u het zich voorstellen? Hij eet met hetzelfde gat als.. nou ja. Kent u verder iemand bij wie de ontlasting uh.. het lichaam via de mond moet verlaten? De voormalige collega zegt: “In het begin waren we doodsbang, dat het een keer mis zou gaan. Soms zagen we dat bruine puntje al uit zijn mond komen, en dan dachten we: verdomme, nou gaat het mis. Dan maakte hij al zo’n boergeluidje, en dan riep er bij ons iemand: hij gaat schijten! Maar het is nooit gebeurd, en inmiddels heeft hij het compleet onder controle. Zelf denk ik dat hij het… hoe zal ik het zeggen, nou ja, niet dat hij eraan gewend is geraakt, maar dat hij het fijn vindt. Wij denken dat hij nog ver zal schoppen!

JAN ZAKENMAN EN SUPERJAN

OVER JAN BENNINK, HELD DER AANDEELHOUDERS,
REDDER VAN WEDUWEN EN WEZEN

1
zondag 18 september 2011
Hoewel ik Jan niet ken, wil ik hem toch feliciteren. Toevallig is hij morgen nog jarig ook, dus dat gaat in één moeite door. Het is altijd fijn wanneer iemand in goede gezondheid een jaar op zijn rekening kan bijschrijven. Maar die verjaardag is niet waar het me om gaat. Wat dan wel, zult u zeggen? Nou, gewoon. Dat Jan erin is geslaagd te doen wat hij deed zonder gearresteerd te worden. Al van kindsbeen af heb ik bewondering voor een goeie kraak. Waar al mijn vriendjes politieagent of brandweerman wilden worden, bewonderde ik de behendige rover en de pyromaan. En Jan? Jan is eigenlijk Robin Hood, maar in een moderne versie.

2
De op 19 september 1956 geboren Jan Bennink volgde ooit als modaal mens de lerarenopleiding van het Ubbo Emmius, waar hij tussen 1973 en 1979 aardrijkskunde deed en Engels (maar geen Frans). Welbeschouwd is dat best lang, zes jaar. Ik denk eerlijk gezegd dat Jan eerst Havo heeft gedaan, maar dat wordt nergens vermeld. Jan ging na het Ubbo Emmius Sociale Geografie studeren aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Een paar vrijstellinkjes zullen er wel geweest zijn. Mocht u dat allemaal wat provinciaal vinden, dan komt u zeker uit Amsterdam. Er is, zo kan ik u verzekeren, aan Jan niets provinciaals. Jan denkt alleen in het groot. Het wat onbetrouwbare Quote citeert hem uit een interview met de woorden: Maar toen ik met mijn opleiding klaar was, dacht ik: leraar? Ik wilde naar het bedrijfsleven, ik wist alleen niet hoe ik daar moest komen. Daar spreekt iemand die staat voor een kluis. In de kluis zitten honderden miljoenen. Maar ja, die deur! Hoe krijg je hem open? Coca Cola Enterprises, waar hij in 2010 in de Board of Directors werd benoemd, vermeldt dat hij in 1981 in Groningen zijn master Sociale Geografie behaalde, op de site van de Rijksuniversiteit Groningen zelf echter staat: Sociale Geografie 1982. Jan is in elk geval doctorandus. Hetzelfde - wat onbetrouwbare - Quote citeert bestuursvoorzitter Ben van Doesburgh van drankenbedrijf Maxxium (Cointreau, Bols, Absolut Vodka): Wij hadden teams die alle universiteiten afgingen om de beste vijftien studenten op te sporen en te strikken voor een baan. We spraken studenten op speciale bijeenkomsten. In Groningen stond Bennink op die lijst. De beste vijftien studenten. Speciale bijeenkomsten. Daar word ik nieuwsgierig van. Hoe organiseer je dat? Hoe zorg je ervoor dat de beste 15 komen? En hoe weet je wie de beste 15 zijn? Hoezo trouwens 15? En waarom heeft niemand ooit geprobeerd mij te vinden? Verdomme! Hoe Jan van de drank in de wasmiddelen geraakte, als hij dat al deed, heb ik evenmin kunnen achterhalen. Het valt namelijk niet mee uit openbare bronnen op internet persoonlijke gegevens over hem te vinden. Zelfs zijn geboorteplaats ben ik niet te weten gekomen. Stiekem denk ik dat hij uit Oude Pekela komt, of Veendam. Zou Jan op zondag op de Lange Leegte staan? Is hij lid van de Kolonisten? Dan is een andere Jan, Jan Mulder, niet ver weg, ook een uit noordelijke contreien stammende geldwolf per slot van rekening. Of komt hij helemaal niet uit Veendam, maar uit het Drentse Veenhuizen? Is hij een nazaat van de aldaar in de dwanggestichten geïnterneerden en is hij daarom zo stil over zijn geboorteplaats? Was er niet iets met turf, jenever en achterdocht? Allemaal speculatie, ik geef het toe. Van artikelen en interviews houdt Jan blijkbaar niet. Hij komt uit het noorden. Hij heeft gestudeerd. Toen hij bij Numico kwam te werken, zocht hij een huis in Amsterdam, waar zijn vader al woonde. Blijkbaar is hij dus een stadgenoot van me. Hij draagt op foto's - waarop hij vaak gnuivend te zien is, alsof hij net te horen heeft gekregen hoe hoog de bonus is - een zware hoornen bril die vertrouwen inboezemt, of die in elk geval bedoeld is vertrouwen in te boezemen.

Hoe dan ook, in 1982 kwam Jan als marketeer te werken bij Procter & Gamble. Ik kan het ook niet helpen dat ik in dit stukje met regelmaat mijn toevlucht tot het Engels zal moeten nemen. De in Nederland zo hoog geprezen Angelsaksische zakentraditie wijkt sterk af van wat in ons vaderland gewoon was. Vroeger heette een directeur hier gewoon directeur, daarna werd hij president-directeur en ten slotte CEO: Chief Executive Officer. Dat klinkt ook echt veel beter. Maar wat is eigenlijk een marketeer? Iemand die dingen “in de markt zet,” vermoed ik, gewoon een verkoper dus. Vandaar misschien die zware hoornen bril. Welnu, in haar boek Soap opera (van 1994) wordt Procter and Gamble door Alecia Swasy, verslaggeefster van Wall Street Journal, beschreven als “een paranoïde bedrijf dat gelijkenis vertoont met het Kremlin.” Racisme, seksisme, milieuschandalen, het afluisteren van de eigen werknemers, het afdwingen van onvoorwaardelijke loyaliteit, dodelijke tampons van het merk Rely, allemaal tijdens de bestuursperiodes van CEO ’s John Smale en Ed Artzt, twee zakenschurken van formaat, en deels in de tijd dat Jan bij Procter werkt: het behoort allemaal tot de geschiedenis van het bedrijf, dat in Cincinatti, waar de moedervestiging staat, sinds 1837 desondanks een steunpilaar der samenleving is. Proctor zal alles doen om te achterhalen wie Swasy's bronnen zijn en daarbij via bevriende en omgekochte wetsdienaren de telefoonregisters van honderden werknemers laten inzien, van wie sommigen ook nog naar het bureau worden opgebracht. In 1994 test Procter een wasmiddel van concurrerend bedrijf Unilever, dat aan de erin verwerkte technologie 800 miljoen gulden heeft besteed en bedoeld is om op lage temperaturen vlekken te verwijderen. Procter test net zo lang tot de gaten in een herenonderbroek vallen, wat van een wasmiddel, in casu Omo Power, nu eenmaal niet de bedoeling kan zijn, al moet worden toegegeven dat zo in elk geval ook de vlekken verdwijnen. Via mijn eigen broer, die er op het researchlaboratorium van Unilever in Vlaardingen aan heeft gewerkt, kan ik het schandaal van nabij volgen. Het is NRC-Handelsblad dat op de voorpagina een artikel wijdt aan de introductie van Omo Power en het is een nog jonge Paul Witteman die niet lang daarna de Unilever-woordvoerder in het programma Nova met de Proctergaten confronteert. Dat kunnen we Jan allemaal niet nadragen, want die was toen al weg bij Procter. Maar of Jan bij Procter & Gamble een cursus goede manieren heeft gevolgd, dat kun je betwijfelen.

Procter doet in veel dingen, daaronder (dus) wasmiddelen, maar ook luiers. Jan is in de Benelux eerst verantwoordelijk voor het wasmiddel Dash en Vizir en verkoopt vanuit Rotterdam Pampers. In de VS, in Ohio, op het hoofdkantoor in Cincinatti, is hij uiteindelijk hoofd van de divisie vaatwasmiddelen. Een mens moet wat, en het leraarschap is ook niet alles. Op nogal wat plaatsen is het verhaal te vinden hoe Jan in Nederland in hoogst eigen persoon op stap ging om te kijken wat er aan de hand was als de luieromzet stokte, terwijl hij ook nog de producten van de concurrentie zou hebben opengeknipt om te kijken of de zijne beter waren. Ik schreef het al: er is aan Jan niets provinciaals. In 1989 verhuist hij naar Italië waar hij, eerst in Genua en daarna in Milaan, werkzaam is bij Mira Lanza, dat in Italië nog steeds beroemd is vanwege de reclamecampagnes met Calimero, het eendje met de halve dop op de kop. Ik heb ooit een vriendin gehad die net zo praatte als Calimero. Ze was heel mooi, maar anders had ik het eerder uitgemaakt. Dit terzijde. Mira Lanza vervaardigde in oorsprong kaarsen en zeep werd, vlak voordat dat Jan er verscheen, overgenomen door de Duitse schoonmaakmiddelenfabrikant Benckiser, dat dus vanaf dat moment zijn eigenlijke werkgever is. Hij zou er gestaag in de rangen opklimmen, van Directeur Marketing bij Mira Lanza, naar Bestuursvoorzitter (CEO of Managing Director) bij Mira Lanza, naar Directeur Wasmiddelen bij Reckitt Benckiser, naar (in 1993) Directeur van de Duitse Afdeling Schoonmaakmiddelen (Household Cleaning). In maart 1991 verkoopt hij namens Benckiser het deel van Mira Lanza dat halffabricaten produceert en dat is gevestigd in de plaats waar de wieg van het bedrijf stond, Mira, in de Veneto, en wel aan twee Joegoslavische firma’s.

In 1995 stapt Jan over naar Danone, waar hij wereldwijd directeur van de zuiveldivisie wordt en ten slotte in 1997 Senior Vice President Zuivel. Daarmee is hij dus degene die de strategie van het bedrijf bepaalt. Over zijn werk bij Danone heb ik niet zo heel veel kunnen vinden. Ik vermoed dat Jan heel wat heeft afgereisd. In 1995 komt op het Parijse hoofdkantoor van Danone aan de Bld Haussmann Hans van der Wielen praten over een bedrijvenruil. Van der Wielen is op dat moment CEO van Numico, wil van zijn zuiveldrankjes af en die ruilen voor Danones babyvoeding. Ik vermoed dat we het over Fristi hebben en Chocomel, u weet wel. De glorie van het zakenleven is soms van eenvoudige aard. De ruil gaat niet door en Numico verkoopt de drankenafdeling aan het Friese Coberco, voor 664 miljoen euro. Ik heb Van der Wielen daarna regelmatig gezien, het levensmiddelenwereldje is klein, vertelt Bennink veel later, in 2002, telefonisch vanuit Parijs aan Johannes van Bentum, in FEM De Week (jaargang 5, nummer 11).

3
Numico? Numico heet tot 1998 gewoon Nutricia. Zelf kende ik het echt alleen van de chocomel. In 1972 dronk ik ooit Griekse chocomel, die kwam in grote, doorzichtige plastic literflessen en die ik veel lekkerder vond, maar dit alweer terzijde. Ik mag graag wat afdwalen. Het weglaten van die letter K in de Nederlandse chocomel leek me in al zijn eenvoud een mooie vondst, dat wel. Maar een baby is me nooit overkomen en in een ziekenhuis heb ik nooit gelegen, anders had ik beter geweten. Het bedrijf werd al in 1898 in Zoetermeer opgericht door een Brabants zakenman, Martin van der Hagen. Die begint daar zuigelingenvoeding te produceren uit koemelk. Hij wordt bijgestaan door zijn broer, die gepromoveerd arts is en later hoofdinspecteur van volksgezondheid. Die maakte zich zorgen over de slechte kwaliteit van de kindervoeding en over de hoge kindersterfte die er het gevolg van was. Het is dus niet zo vreemd dat in een veel later stadium het dan al Numico geheten bedrijf een grote eigen researchafdeling heeft en er verschillende keren mee in de prijzen valt. Het stelt in Rotterdam zelfs een eigen hoogleraar aan. Het bedrijf beschikt bovendien over het predicaat koninklijk, en mag dus, net als ooit KLM, een kroontje voeren. Het haalt het grootste deel van het geld binnen, niet met chocomel, maar met zuigelingenvoeding, dieet- en sportvoeding, klinische voeding, ziekenhuisvoeding en consumentendieet.

Onder de al genoemde CEO Van der Wielen, die dus in 1995 even bij Danone langs ging, werd vanaf 1999 een beleid gevoerd waarbij vooral werd ingezet op specialismes met een semiwetenschappelijke draai, met vitaminepreparaten, voedingssupplementen, etcetera. Sommige daarvan zullen, precies zoals je als nuchtere Nederlander bijvoorbaat op je vingers kunt natellen, jaren later na onderzoek door de Universiteit van Wageningen helaas schadelijk blijken te zijn voor de gezondheid, maar dat is in 2000 nog niet bewezen: (zie: http://www.ergogenics.org/supplement31.html). Numico deed onder Van der Wielen op dat gebied in 1999 een aantal Amerikaanse overnames, voor in totaal enkele miljarden, guldens nog uiteraard. Het betrof in 1999 General Nutrition (GNC, 2.5 miljard dollar), in 2000 Rexall Sundown (1.8 miljard dollar) en Enrich International, fabrikant van voedingssupplementen en verzorgingsproducten. GNC heeft een groot eigen distributienetwerk in de VS waar Numico gebruik van hoopt te kunnen maken, maar de laatste twee zijn zogenaamde MLM-bedrijven, dat wil zeggen multi-level-marketing-bedrijven, zonder een eigen distributienetwerk dus, waarbij consultants op freelancebasis tegen kwantumkorting een product kopen en doorverkopen met een winst aan een consument of een andere wederverkoper, die op zijn beurt dezelfde techniek toepast. De constructie is niet ongelijk aan die van een piramidekansspel, al is ze in Nederland bij besluit van de Hoge Raad toegestaan. De twee bedrijven worden door Numico samengevoegd onder de naam Unicity Network. Unicity klinkt, zo vond ik, eerder als de holistische leus van een sekte, dan als de naam van een producent. Numico werd dusdoende in één klap de grootste vitaminefabrikant ter wereld. Sommige analisten waarschuwen dat het bedrijf zich op deze manier afhankelijk maakt van een grillige, zeer Amerikaanse markt, terwijl Europeanen voor dit soort producten minder snel warm zouden lopen. Amerikaanse waarnemers waarschuwen ook: Europese bedrijven als Numico zouden geen kaas hebben gegeten van de psychologie van het network marketing, zoals de hierboven beschreven MLM-verkoopwijze wordt genoemd. Producenten die pogen hun producten zoals dat heet verticaal te integreren (gewoon te verkopen dus) via MLM lopen volgens hen grote risico's. Hoewel ik van de materie geen enkel verstand heb, lijkt het me dat de critici aan beide zijden der oceaan gelijk hadden. Het gaat per slot van rekening om door dubieuze lieden voor niet al te intelligente gebruikers geproduceerde, in ordinaire plastic busjes verpakte schimmige middeltjes die mijlenver afstaan van de zo fris en vrolijk gekleurde potjes waar Numico zijn faam mee heeft verworven, degelijk spul als Bambix en Olvarit voor gezond opgroeiende zuigelingen die je vanaf de verpakking bijna even olijk aankijken als Jan Bennink zelf op zijn foto's, maar dan natuurlijk zonder hoornen bril. In Nederland protesteert de Vereniging tegen Kwakzalverij. Distributie van producten die Numico op de plank heeft liggen, maar waar het in Europa niet veel mee kan, blijken via network marketing nauwelijks te verkopen.

Maar Van der Wielen gelooft in zijn strategie, ten onrechte, naar snel zichtbaar wordt. Na een goed eerste jaar met een winst van 372 miljoen over 2000, een stijging van 72% ten opzichte van het jaar ervoor, komen in 2001 al de eerste verliezen binnen. Sommigen klagen: Numico is te weinig klant- en behoeftengericht en te bureaucratisch. Lees: het bedrijf probeert producten te slijten die niemand wil. Internettijdschrift IEX doet een klein marktonderzoek: “(…) Schuitema’s C1000 in een middelgrote plaats in het Groene Hart van Holland biedt ons een blik op een speciale display van Sundown’s Vitaminen & Mineralen, met de grote melding ‘Alles halve prijs’. “Meneer, alles gaat eruit, want het verkoopt absoluut niet”, zegt de verkoopster.” De managers van de nieuwe Amerikaanse dochters brengen de tijd al feestvierend door, want ze zijn flink binnengelopen. Van der Wielen zal later te horen krijgen dat hij te weinig toezicht heeft uitgeoefend. Het aandeel Numico dat in november 2000 nog op 60 euro staat, sluit in augustus 2001 op 38.81 euro. Minder dan een maand later zijn vitaminepreparaten het laatste waaraan de gemiddelde Amerikaan denkt. Van der Wielen laat in een interview aan het Financieele Dagblad weten dat hij een overname van Numico door 'een grote speler' niet uitsluit. Hij beschuldigt hedgefunds ervan dat ze de koers van Numico omlaag drijven. Analisten wijzen erop dat Van der Wielen op zijn beurt zo probeert de koers op te drijven. Eind 2001 geeft Numico een winstwaarschuwing uit. In Amerika wordt Peter van Wel, afkomstig van Wolters Kluwer, aangesteld om het management bij de Amerikaanse dochters op te schonen. Maar het is te laat. Van der Wielen treedt, na het bedrijf tien jaar te hebben bestuurd, in maart 2002 terug als directievoorzitter van Numico. Onder zijn leiding is het van een zuivelbedrijf veranderd in een producent van baby- en ziekenhuisvoeding, voedingssupplementen en vitaminepreparaten. De in Amerika werkzame Van der Wel stapt een jaar later ook weer op. Hoewel het bedrijf het ontkent, wordt door sommigen beweerd dat Van der Wielen dure fouten heeft gemaakt, zowel door bij door hem gedane Amerikaanse aankopen te weinig toezicht uit te oefenen, als door een desastreuze strategie. Het aandeel Numico staat in augustus 2002 op minder dan 20 euro.

4
En wie verschijnt daar als opvolger? U wist het: Jan Bennink. In het al eerder geciteerde artikel uit FEM De Week merkt de auteur ervan, Van Bentum, nog op dat Bennink bij Danone, waar hij dan werkzaam is, in november 2001 juist een tweede man heeft aangesteld en dat zijn eigen opvolging daar zodoende is geregeld. Dat komt nog van pas. Het betreft Bernard Hours, een 45-jarige Fransman, die al sinds 1985 bij Danone werkt en daarvoor bij Unilever. Hours wordt, ruim een half jaar later, in juli 2002, inderdaad wereldwijd Executive Vicepresident Zuivel, als opvolger dus van onze Jan, die dan zelf overstapt naar Numico, waar hij tot 2007 werkzaam zal zijn. Dan houdt Numico immers op te bestaan. Bennink ontkent in hetzelfde artikel ook nog dat hij komt puinruimen bij Numico. Hij spreekt weliswaar van “groeipijnen”, maar is de mening toegedaan dat het bedrijf een grote toekomst heeft. Het is maar hoe je het bekijkt.

5
In februari 2003 spreekt Danone via een persbericht geruchten tegen dat het geïnteresseerd is in een overname van Numico. Het aandeel Numico daalt naar een historisch dieptepunt van € 7.20. In 2001, een jaar voor Benninks aantreden, was dat nog € 52.25. Verwonderlijk is die daling niet, want ze had al ingezet onder Van der Wielen en Bennink zelf grijpt ook stevig in. Als hij, eveneens in 2003, GNC verkoopt aan investeringsmaatschappij Apollo levert dat 750 miljoen euro op, een derde van het bedrag waarvoor het werd gekocht. Dat leidt tot een fiscaal verlies van 1150 miljoen euro dat Numico in Nederland over een periode van 10 tot 12 jaar kan afschrijven, zodat er met behulp van de Nederlandse belastingbetaler een verlies overblijft van 375 miljoen euro. Door het negatieve eigen vermogen keert Numico een paar jaar lang geen dividend uit. In 2003 wordt eveneens Rexall Sundown verkocht (250 miljoen contant), en Unicity Network, via een management-buyout. De prijs wordt niet bekend gemaakt. Maar ongetwijfeld is er opnieuw veel geld verloren. In hetzelfde jaar worden oa. het Zweedse Vitamex AB verkocht (31 miljoen), Nutricia India (bedrag onbekend), in Brazilië de zuivelactiviteiten van Mococa (bedrag onbekend), en in Engeland de Health and Dietgroup, voor 15.5 miljoen euro. Alle beetjes helpen. Numico kondigt aan dat van de 16 fabrieken in Europa er 7 gesloten zullen worden. Volgens het hoofd operationele zaken, Niraj Mehra, ex-Danone, heeft Numico te veel en te kleine fabrieken. De productiekosten zullen, zo is zijn schatting, met 25% dalen. Numico trekt zich onder Bennink terug uit de voedingssupplementen, richt zich weer op de babyvoeding, verschuift de aandacht naar de Aziatische en Oost-Europese markt waar meer omzetgroei mogelijk is en kiest bovendien voor de klinische voeding als tweede poot onder het bedrijf. Tegelijkertijd staat de verkoop van Numico's Nutrilon, Bambix en Olvarit onder druk sinds ook allerlei andere bedrijven met eigen merken zuigelingenvoeding komen, zo Kruidvat en Albert Hein. Numico zal Kruidvat verschillende keren voor de rechter dagen en verliezen.

Tegelijkertijd verdwijnt onder Benninks leiding een goed deel van het oude management. De meesten gaan goedschiks en ontvangen in ruil aanzienlijke bedragen. Slechts één van hen vecht zijn ontslag voor de rechter aan, namelijk Dirk van Megchelen, directeur inkoop van de Zwitserse dochter Nutraco. Van Megchelen denkt dat hij plaats moest maken voor Luc Volatier, een vertrouweling van Bennink, die evenals hijzelf afkomstig is van Danone. Want Jan haalt heel wat mensen binnen die hij kent van zijn vorige werkgevers, Benckiser, maar vooral dus van Danone, zo Niraj Mehra en later Flemming Morgan, terwijl hij Ajai Puri weghaalt bij Minute Maid, een drankenconcern. Puri zal niet lang daarna ook weer vertrekken. In 2003 neemt Bennink een bankier over van Goldman Sachs, Jean-Marc Huët. Bennink verplaatst het hoofdkantoor van Zoetermeer naar Schiphol. Om de inmiddels nogal bedorven stemming te verbeteren, worden feesten georganiseerd op de Canarische eilanden, in Turkije en in Dubai. Beweerd wordt dat Jan hard werkt, maar ook dat hij zo nu en dan tot diep in de nacht op de tafels danst. Maar dat is weer (het wat onbetrouwbare) Quote. 15 miljoen wordt besteed aan de verfraaiing van het nieuwe hoofdkantoor op Schiphol. Bennink wil Numico “meer focus geven.” In het Financieele Dagblad zegt hij: Ik ga de komende maanden regio`s kiezen waar we sterk moeten zijn. Bennink streeft een winstpercentage van 12% na. Dat is lager dan de gemiddelde winstgroei van 18% per jaar die Numico onder Van der Wielens leiding boekte. Maar Bennink stelt dat Numico een voedingsbedrijf is. Voor de groeiratio's mag je ons vergelijken met andere voedingsbedrijven, zegt hij, opnieuw in FD. In 2005 doet hij twee grote overnames, het Italiaanse Mellin en het Aziatische Dumex. Beide bedrijven doen in babyvoeding. Bennink financiert de overnames voor een deel met de uitgifte van nieuwe aandelen, zodat hij tegelijkertijd het eigen vermogen van het bedrijf weer op orde brengt.  Na een scherpe daling na Benninks aantreden stijgen de aandelen Numico weer en vanaf 2007 keert het bedrijf weer dividend uit, zij het bescheiden. Robert van den Oever merkt in een artikel in FEM Business (3 maart 2007) op dat Numico het beter doet dan de Europese Food Index.

In datzelfde jaar zal Van der Wielen Bennink en president-commissaris Rob Zwartendijk nog voor de rechter dagen vanwege smaad. “Toen ik wegging, stond de koers op 30 euro. Door Benninks optreden dook die naar 5 euro. Dat is bewust door hem zo ontwikkeld, want daarna kon hij de zaak redden”, zegt Van der Wielen. “Er is na mijn vertrek bewust een crisis georganiseerd, waardoor Bennink die riante bonussen kan opstrijken.” Numico-woordvoerder Michiel Quarles van Ufford stelt dat het bedrijf niet zal reageren op de aantijging van Van der Wielen dat Bennink de beurskoers bewust heeft gedrukt. “De ontwikkeling van de beurskoers na de komst van Bennink zegt genoeg.” (EVMI, site voor de voedingsmiddelenindustrie). Eén van de verdwenen Numico-werknemers, voormalig commissaris Emiel van Veen, doet in september 2010 ook een boekje open. Hij schrijft dat Sandoz al in 1994 een bod deed op Numico (voor 180 gulden per aandeel, terwijl het op dat moment 76 noteerde) en dat in 1998 Novartis verscheen, ontstaan uit een fusie van Sandoz en Ciba-Geigy, dat ook een bod deed. De onderhandelingen lopen op niets uit, vooral dankzij het wispelturige gedrag van Van der Wielen, aldus Van Veen weer. In zijn boek schrijft hij bovendien dat Bennink al in 2004 en 2005 de beloningsstructuur van het bedrijf verandert, om daar bij een verkoop van te kunnen profiteren. Benninks voorganger, Van der Wielen, doet op zijn beurt een boekje open over Van der Veen, maar ook over Jan.

Hoe het ook zij, die verdient erg goed bij Numico. In 2002 gaat het om € 3.418.896, in 2003 om €4.117.706, in 2004 al om €10.455.140, in 2005 €10.826.059, en in 2006 om €11.644.556. Dat is bij elkaar ruim 40 miljoen. Ik heb daar overigens, in alle oprechtheid, niets op tegen. Als bedrijven dit soort bedragen willen betalen, moeten ze dat wat mij betreft zelf weten. Veel van het gezeur daarover is zielig gereformeerd gedoe. Veel mensen zijn bereid hun oude moeder voor een tientje te verkopen en dat iemand erin slaagt om in vijf jaar zo'n veertig miljoen bij elkaar te halen: van mij mag hij. Bovendien, laten we eerlijk zijn, iemand die zich opoffert en zijn hele leven doorbrengt tussen luiers, schoonmaakmiddelen en yoghurt, die verdient wat mij betreft, elk miljoen dat hij kan krijgen. Jan vond dat zelf trouwens ook. Jammer is het natuurlijk wel dat managers van de semi-publieke instellingen die in Nederland zijn ontstaan na de gedeeltelijke privatisering van overheidsinstellingen dergelijke salarissen als maatstaf voor hun eigen functioneren zijn gaan beschouwen.

6
Terwijl Bennink al drie jaar bij Numico werkt, in het jaar Onzes Heren 2005, poogt het Amerikaanse Pepsico Danone over te nemen. Geschatte overnameprijs, 30 miljard dollar. In de zakenwereld is men alom van mening dat de twee een uitstekende combinatie zouden vormen. Maar de Franse Minister van Financiën van dat moment, Thierry Breton, denkt daar anders over. Hij zegt op 21 juli 2005 voor RTL Radio: “Frankrijk is het wilde westen niet. We beschikken over strikte regelgeving en we zullen er nauwlettend op toezien dat de wet wordt toegepast en de belangen van de werknemers worden beschermd.” De Franse premier, Dominique de Villepin, laat de baas van Danone, Franck Riboud, weten dat de regering de belangen van Danone en de Franse toekomst van het bedrijf zal verdedigen. Jean-Louis Borloo, de Franse Minister van Arbeid, noemt Danone “meer dan alleen een juweel.” Even terzijde, voor wie hier nog niet op de hoogte is: Danone maakt geen vliegtuigen, bouwt geen raketmotoren, maar produceert yoghurt en is bovendien de fabrikant van mineraalwater Evian. Het bedrijf ontstond in 1919 in Barcelona, werd daar opgezet door een in Griekenland geboren olijfoliehandelaar, die zijn bedrijf met een Catalaans verkleinwoord vernoemde naar zijn zoon Daniele. Hij verplaatste het eerst in 1929 naar Frankrijk, daarna in 1939 naar Amerika, en keerde uiteindelijk in 1951 weer terug naar Frankrijk. De inmiddels ontstane Amerikaanse tak, Dannon, werd in 1959 van de hand gedaan. In 1967 fuseerde Danone met het Franse Gervais. Danone beschikt trouwens over een uitgebreide beschermingsconstructie om een vijandig bod te weerstaan, een constructie van het soort dat bijvoorbeeld in Nederland verboden is. De verkoop gaat uiteraard niet door. Opvallend is wel dat twee jaar later, in 2007, het Amerikaanse Kraft de koekjesdivisie van Danone koopt (denkt u aan LU en Tuc) en wel voor 5.3 miljard euro. Blijkbaar vindt de Franse regering koekjes geen probleem. In de raad van bestuur van Kraft zit, u raadt het, oud-Danone-werknemer, huidige CEO van Numico, onze Jan. Het heeft me altijd verbaasd dat toch zeer duur betaalde CEO's er desondanks ook nog tal van bijbaantjes op na houden. Je zou verwachten dat een betrekking die zo deftig wordt gesalarieerd, in elk geval fulltime is, en al helemaal dat gelijktijdige betrekkingen bij concurrenten uit den boze zijn, maar dat is dus niet waar. Zo zit Jan niet alleen in de Raad van Bestuur van Kraft, maar zit hij ook in de Raad van Advies van ABN Amro, is hij non-executive board member bij het Britse Boots en het Duitse Dalli Werke Grünental. CEO Riboud van Danone laat in het midden wat hij met het van Kraft verkregen geld wil doen, maar er wordt al direct over gespeculeerd dat Danone bezig is geld bij elkaar te halen voor een overname van Numico. Daar staat per slot van rekening ook een oud-Danoneman aan het hoofd en werken er inmiddels ook heel wat andere oud-werknemers.

7
En zo gaat het ook. Beweerd wordt dat Danone een bod op Numico zou hebben uitgebracht op het moment dat Numico zelf overnameplannen had, om die voor te zijn, maar Bennink wil daar niet op reageren. Bestuurders en commissarissen steunen het bod. Kort daarvoor, op 10 juli 2007 wordt bekend dat Danone al over ruim een kwart van de Numico-aandelen beschikt. De onderhandelingen zijn dan al gaande, en het is eigenlijk niet toegestaan voor de bekendmaking van een bod aandelen te kopen, iets wat Danone dus blijkbaar toch heeft gedaan. Op één dag verwisselt de helft van de Numico-aandelen van eigenaar. Danone betaalt 12.3 miljard euro voor het bedrijf. Dat is per aandeel € 55, ruim € 10 meer dan de (kortelings sterk gestegen) waarde van het aandeel op het moment dat de handel wordt stilgezet, en 44% meer dan de gemiddelde waarde van het Numico-aandeel in de drie maanden voorafgaand aan de koop. Danone heeft dus net 5.3 miljard binnengehaald bij Kraft en zal nog eens 4 miljard lenen. De overname zal weinig gevolgen hebben voor de 13 duizend Numico-werknemers, zo stelt Franck Riboud, de CEO van Danone. Numico’s baby- en klinische voeding blijven zelfstandige divisies, het hoofdkantoor blijft op Schiphol. Ook de afdeling Onderzoek & Ontwikkeling blijft in Wageningen. “Vooruit, ze krijgen een andere moeder, maar in praktijk zullen de werknemers er niets van merken”, zegt hij verder nog. Misschien is die geruststelling ook bedoeld voor de Nederlandse politici. Maar daar had hij zich niet druk over hoeven maken. Die houden niet lang daarna zelfs hun mond als ABN-Amro de deur uitgaat. President-commissaris van Numico Rob Zwartendijk zegt: “Het is fenomenaal wat Jan Bennink tot stand heeft gebracht en daar komt de hoofdprijs uit.” Hij bedoelt voor hemzelf en een paar anderen. Daarom heet zoiets een hoofdprijs. Wat de rest krijgt, heet troostprijs. Jan zelf heeft het er ook moeilijk mee. Hij zegt “met pijn in zijn hart” voor de laatste keer de aandeelhouders toe te spreken. “Maar tegen dit bod is het heel moeilijk nee te zeggen. Dit is een knock-out-bod.” Jan is een huichelaar van formaat. Als het - wat onbetrouwbare - Quote de tien grootste overnames van het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw rangschikt, staat die van Numico door Danone op plaats 9 (en die van ABN Amro op 1). Eind december 2007 verdwijnt de notering van Numico van de beurs. Sommige analisten zijn trouwens kritisch. Ze vragen zich af welk synergievoordeel  er voor Danone precies te behalen valt en ze merken op dat niet gemakkelijk moet zijn de aandeelhouders uit te leggen wat de zin is van deze operatie. Ook verliest Numico in dit jaar, in tegenstelling tot eerder Wegener en KLM, het recht nog een kroontje te voeren, omdat Numico als divisie in Franse handen komt en geen Nederlandse bestuurders meer heeft. In de lagere rangen van het bedrijf, met veel oudere Nutricia-werknemers, heerst over de kwestie veel boosheid. Maar ja, de hoofdprijs, nietwaar?

8
Wat heet trouwens knock-out! Het is eerder een liquidatie en wellicht zelfs met voorbedachten rade. Zeker, dan heet het moord. Het minste wat je ervan kunt zeggen is dat het tegendeel niet te bewijzen valt en het is dan ook de vraag hoeveel pijn in het hart Jan werkelijk heeft gevoeld. Een al zeer oud en belegen grapje luidt: “Operatie geslaagd, patiënt overleden.” Die formulering lijkt me van toepassing op de aankoop van Numico door Danone onder Jan Benninks leiding. Natuurlijk ontstaan er problemen. Het is nu eenmaal altijd lastig na een moord het slachtoffer te laten verdwijnen. Heel wat daders plegen een volmaakt en op het oog brandschoon delict om vervolgens toch nog betrapt te worden bij de afwikkeling ervan, gewoon, terwijl ze de pinpas van het slachtoffer gebruiken of zo. Per slot van rekening heeft Jan dat op grootscheepse wijze gedaan. Maar ja, hij kon ook niet weten dat het Nederlandse Openbaar Ministerie wordt bemand door zwakbegaafden. Want er is wel wat gedoe en het moet voor Jan een vervelende tijd geweest zijn. Zou er een moment geweest zijn dat hij heeft gedacht: wanneer komen ze me halen? Heeft hij wel eens gedacht, als er per ongeluk een politie-auto voor zijn huis stopte: Shit, daar heb je ze? Heeft hij zich nog wel eens herinnerd dat, toen hij vertelde dat hij naar Numico ging, zijn vorige baas, Franck Riboud, terwijl die hem een klap op zijn schouder gaf, tegen hem zei: “Merveilleux! Hé Jean! Dan stel je eerst orde op zaken, en dan nemen wij het spul over. Dat kost wel wat extra geld, maar ja. Over een jaar of wat, oké? Dan valt het ook niet zo op.” Met de ophef over zijn beloning was hij blij. Dat leidde tenminste af van de zaken waar het echt om ging. Nog voordat de overname bekend wordt, stijgt de koers van het aandeel sterk, met ruim 20 procent, tot 53,98 euro, vlak onder de prijs die Danone voor Numico over heeft. De Vereniging Effectenbezitters (VEB) komt later met Numico een schikking overeen voor de door aandeelhouders geleden schade. Het betreft degenen die nog aandelen kochten op maandagochtend 9 juli voor 12.14, toen de handel op verzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) werd stilgelegd. Numico keert vermoedelijk een bedrag uit van rond de 17 miljoen euro. De AFM legt nog in juli 2008 een bestuurlijke boete op aan Numico B.V. (dan al Danone Baby and Medical Nutrition B.V. geheten) van 96.000 euro voor het niet tijdig publiceren van koersgevoelige informatie. Naar het oordeel van de AFM heeft Numico op 9 juli 2007 de vertrouwelijkheid van de koersgevoelige informatie over de onderhandelingen die zij voerde met het Franse Groupe Danone S.A. in het kader van een openbaar bod niet langer kunnen waarborgen. Numico B.V. heeft daarmee nagelaten deze koersgevoelige informatie onverwijld te publiceren in een persbericht en derhalve artikel 5:59, eerste lid, Wet op het financieel toezicht overtreden. Grappig, vindt u niet? 96.000 euro! Daar moet bij Danone flink om gelachen zijn. Maar de grootste ophef ontstaat over de beloning van Jan Bennink zelf, die er uiteindelijk vandoor gaat met zo'n 86 miljoen euro. Bovenop de 82 miljoen die hij binnenhaalt met de verzilvering van zijn aandelen en opties, krijgt hij ook nog eens een bonus van 4.2 miljoen omdat hij per direct opstapt. Door de belasting wordt hij aangeslagen met het expat-tarief en dat is wat de gemiddelde bouwvakker betaalt. Ook anderen ‘cashen’ (pardon) stevig, zo Chris Britton, Niraj Mehra (allebei 2 miljoen vertrekpremie) en de financiële topman van Bennink, Jean-Marc Hüet, die inmiddels bij Unilever werkt. Ik vond die ophef onbegrijpelijk. En dan bedoel ik dat wat het voorwerp vormde van die ophef. Van mij mag Jan – ik schreef het al – 100 miljoen verdienen. Ik vind het prima. Maar wat hij van mij niet mag, is van bedrijf A overstappen naar bedrijf B, bedrijf B laten vollopen met werknemers van A, en het daarna ook nog aan A verkopen. Overigens zijn de Fransen zelf ook verbaasd dat het zomaar kan. Ik herinner me een artikel dat ik las in Parijs, in Le Monde, waarin de overname uit de doeken wordt gedaan, en de journalist in kwestie met duidelijk stijgende verbazing over wat er in Nederland allemaal mogelijk is, verslag doet van de affaire, eens temeer daar, zo schrijft hij, kort tevoren is gebleken dat Danone zelf niet verkocht kan worden en Bennink een oud-werknemer is van dat bedrijf. Ik heb mijn best gedaan, maar heb het artikel niet kunnen terugvinden.

9
Het is opmerkelijk hoe tal van Nederlandse bedrijven en dochters van Nederlandse bedrijven in deze jaren in buitenlandse handen overgaan. Ahold verkocht US Foodservice, Akzo-Nobel Organon, KLM werd ingelijfd door Air France, VNU ging weg, Hoogovens en eigenlijk Shell ook, evenals P&O Nedlloyd en ten slotte natuurlijk ABN-Amro. Ook al zeggen de meeste Nederlandse politici dat ze zulke verkopen geen probleem vinden, mij lijkt het erg onnozel dat zonder meer toe te staan. Het zijn natuurlijk allemaal doorgewinterde Europeanen en ze zijn ervan overtuigd dat de natiestaat bezig is te verdwijnen. Erg intelligent zijn ze zelden. Wat heet: het zijn meestal domoren van formaat. Ze zijn de mening toegedaan dat nationaal belang niet meer bestaat, want de economie is geglobaliseerd. Nederlandse bedrijven doen hetzelfde, zeggen ze. Dat is natuurlijk onzin. Dat ABN-Amro er ten slotte in slaagde Antonveneta te kopen, was enkel te danken aan de Italiaanse justitie. Wie de eigendomspapieren van een bedrijf bezit, maakt niet uit, vinden onze bewindvoerders. Misschien zouden ze zich toch eens moeten afvragen waarom daar (bijvoorbeeld) in Frankrijk zo anders over wordt gedacht. Waarom eist de Nederlandse regering in dit soort gevallen geen reciprociteit? Waarom is Numico wel te koop en Danone niet? Waarom wel KLM, maar niet Air France? Of dringt dat realiteitsbesef pas door als Nederland weer terug is bij zijn oude glorie en nog enkel handelt in boter, kaas, melk en eieren, terwijl de vliegtuigen van KLM alleen rondjes vliegen boven Volendam en Marken? En welke Nederlandse bedrijven nemen er eigenlijk nog wat over? Van alle overnames lijkt Numico me het op één na flagrantste geval van zwendel. Want wat er met ABN-Amro gebeurde, was natuurlijk nog pijnlijker. Daar ging immers ook de Nederlandse belastingbetaler voor vele miljarden het schip in, met medewerking van Wellink en Bos. Danone kan beweren dat het voor de Numico-werknemers niets uitmaakt, zoals Air France eerder iets soortgelijks ze over KLM. Maar hoe zal dat over tien jaar zijn, als de nood echt aan de man komt? Wie zal Danone dan verhinderen de productie te verplaatsen naar Frankrijk? Wie zal voorkomen dat Air France KLM compleet opdoekt? Waar zijn de blije aandeelhouders tegen die tijd? Toen Organon gesloten werd, klaagden Nederlandse politici steen en been. Ze demonstreren keer op keer een schrikwekkende naïviteit. Onze overheden deden Nuon en Eneco weg, bedrijven die waren opgebouwd met publiek Nederlands geld. Wat zal er gebeuren als de huidige moederbedrijven ervan in financiële problemen geraken omdat Duitsland zijn plannen met betrekking tot de kernenergie heeft herzien? Dat is al bezig te gebeuren. Wanneer zit Gazprom aan onze knoppen? Is een deel van het geld dat ermee werd verdiend echt besteed aan Franse waardepapieren, zoals Elseviers beweert? Als dat zo is, moeten we ons zorgen maken: dan zijn we straks en onze bedrijven kwijt, en ons geld. Jan Bennink vindt landsbelang geen argument.

10
Toch heeft Jan ook een tweede bestaan, waarover ik het hier nog niet heb gehad. In dat andere leven is hij erg voor het landsbelang. Jan is namelijk ook Superjan, want op GeenStijl en Twitter is hij degene die achter dat pseudoniem schuilgaat, terwijl hij bovendien onbezoldigd secretaris is van de omroep Powned. Op Facebook begon hij op 17 juli 2011 iets wat blijkbaar bedoeld is als politieke partij, ook al onder de titel Lijst Superjan. Als avatar gebruikt hij er een foto van zijn overgrootvader. Met veel van de er geadverteerde opvattingen ben ik het eens. En hoewel nogal wat burgers hem als rechts zullen betitelen, komt het me voor dat hij in zijn wantrouwen jegens Europa en de euro, net als ikzelf overigens zonder anti-Europees te zijn, in zijn verder links klinkende opvattingen over onderwijs en ziekenzorg en in zijn ultra-liberale ideeën over de vrijheid van meningsuiting gelijk heeft. Daar verdedigt hij wel degelijk het Nederlands belang. Hoe valt dat te rijmen met zijn verkoop van een Nederlands bedrijf aan een Franse concurrent en het daarmee opstrijken van bijna 100 miljoen? Bennink liet, een tijd na de overnameperikelen weten dat praktisch al het geld dat hij heeft verdiend naar liefdadige doelen gaat. En ik geloof hem. Bennink zegt aanvankelijk bewust niets te hebben gezegd over zijn intenties. "Dan was ik gezwicht voor de kritiek. Wat ik met dat geld doe is mijn zaak. Niemand zal weten waar ik het precies aan besteed." Hij heeft zich geërgerd aan de discussie over zijn beloning. "Afgunst is typisch Nederlands. Alleen in Nederland ben ik de man van 80 miljoen euro. In de rest van de wereld krijg ik complimenten voor de job die ik heb gedaan." Ik vind helemaal niet dat hij een job heeft gedaan en afgunstig ben ik evenmin. Jan is halverwege met zijn job gestopt. Hij heeft gewoon de gemakkelijkste weg gekozen, iets weggedaan wat helemaal niet van hem was, daarmee tegelijk vooral zijn eigen portemonnee gediend en op termijn de belangen van veel Nederlandse werknemers geschaad. Jan was ingehuurd om een bedrijf te dienen en in plaats daarvan heeft hij het verkocht. Zo eenvoudig is het. Van Bennink is bekend dat hij SOS Kinderdorpen een warm hart toedraagt. Bij zijn voormalige werkgever Numico sloot hij een vijfjarig sponsorcontract met de organisatie die zich inzet voor de opvang van weeskinderen. Maar Jan, wat is er eigenlijk voor jezelf overgeschoten? Je bent toch niet aan de bedelstaf geraakt? Inmiddels werkt hij weer, nu bij Sara Lee. Daar gaat daar acht miljoen dollar verdienen. Benninks belangrijkste taak is het splitsen van Sara Lee in twee bedrijven. Een bedrijf moet bestaan uit Amerikaanse vleesactiviteiten, zoals hotdogs en broodbeleg. Het andere uit de bekende koffie- en theemerken van Sara Lee: Douwe Egberts en Pickwick. Als de splitsing voltooid is (ergens in 2012), treedt Bennink af en krijgt hij een vertrekvergoeding. Als ik het bij Sarah Lee voor het zeggen had, zou ik oppassen. Splitsen is een specialiteit van Jan. Wat heet: Jan is zelf gesplitst. Er is de Zakenman en er is Superjan. En je moet blijkbaar maar afwachten met wie je te maken krijgt.

ps. van eind 2014: daar had ik een vooruitziende blik! Robert Kosters schreef voor Follow the money een goed stuk over het vervolg, met dezelfde conclusie. Hoezo toeval?

DOOR HET HOOFD

maandag 2 mei 2011
Alhoewel het voor Bin Laden zelf wel moet hebben uitgemaakt of hij leefde of niet, is het de vraag of het er verder veel toe deed. Criminelen die zwaaiend met een ideologie hun misdrijven aankleden in monnikspij, boernoes of uniform zijn er altijd en overal geweest en hoewel het grootschalige, geautomatiseerde model ervan een typisch Europese specialiteit is, lijkt de bescheiden privéversie der broedermoord inmiddels voorbehouden aan de wereld van het moslimfundamentalisme, waar de moderne neefjes der elfde eeuwse ismaëlitische Hashashiyyin nog zo en vogue zijn, dat het daar een eigenaardig soort specialiteit geworden. Aan te nemen valt dan ook dat er al weer heel wat kleine Ladentjes klaarstaan om hun laatste adem tegelijk met zoveel mogelijk anderen uit te blazen. Misschien was het dan ook niet zo'n goed idee van de voormalige president Bush om het terrorisme de oorlog te verklaren, of in elk geval niet om daarvoor massaal troepen naar verre en onherbergzame gebieden te sturen waar mensen wonen met door allerlei bizarre geloofsdwalingen ingegeven misvattingen over fatsoen en rechtvaardigheid. Een paar heli 's volstaan, zo blijkt. Moet je ook maar geen domme president kiezen. Nee, westerse politiemissies daar zijn evenmin een goed idee, zegt u dat wel. Hoe dan ook: die langdurig dreigende bloei van het martelaarschap is ongetwijfeld een belangrijke overweging geweest waarom de uitvoerders van de actie in Pakistan Osama niet hebben gearresteerd en meegenomen om hem terecht te laten staan. Zo te horen zou dat best hebben gekund. Ik had het wel chic gevonden. Kijk ons: Amerika rechtsstaat. Maar dat niet te doen en hem ter plekke, tijdens de actie te doden, is ongetwijfeld op het hoogste niveau besloten, door een president bovendien die van huis uit jurist is en die me geen voorstander lijkt van standrechtelijke excecuties. De overwegingen die hem daartoe hebben doen besluiten, zijn vermoedelijk vooral van – om het zo maar te zeggen – praktische aard geweest. Een proces, een terdoodveroordeling en een executie zouden een langdurige kwestie zijn geworden, die tot aanhoudende opwinding hadden geleid in de gebieden waar men voor dat soort opwinding toch al gevoelig is. Het martelaarschap waar zovele fundamentalistische islamieten naar hunkeren zou al die tijd enthousiast zijn omarmd. “Nou ja, doe het dan maar”, heeft Obama gezegd. “Maar gewoon door het hoofd hè. Geen gedoe. En daarna pleur je hem maar ergens in zee.” Of woorden van gelijke strekking.

DE NEDERLANDSE MINISTER VAN
ISRAËLISCHE BUITENLANDSE ZAKEN 3

zaterdag 5 februari 2011
Toen ik afgelopen december hoorde dat Uri Rosenthal had geweigerd het vliegtuig van de Iraanse Minister van buitenlandse Zaken te laten landen, terwijl er in Iran een Nederlands staatsburger gevaar liep geëxcuteerd te worden, schreef ik: Wat gaat onze Minster van Buitenlandse Zaken zeggen als die mevrouw straks wordt geëxecuteerd: Le kérosène vaut bien une messe? En voor wiens buitenlandse zaken zit hij eigenlijk in Den Haag? Ik rangschikte het betreffende bericht - enigszins in mijn naïviteit, onder het hoofd Kleine Ergernissen. Toen mevrouw Bahrami inderdaad werd geëxecuteerd, schreef ik er een commentaartje op, en zette beide berichten maar onder Narigheid. Vervolgens beweerde Rosenthal dat hij voor Bahrami alles had gedaan wat in zijn macht lag. Hij ontkende dat hij voor zijn besluit het Iraanse ministersvliegtuig niet te laten bijtanken, buitenlandse instanties had geraadpleegd. In beide gevallen loog hij, zo is inmiddels vastgesteld. En nu merkt Uri Rosenthal in een reactie op: Je hebt hier te maken met een regime dat kennelijk een mensenleven wil ruilen voor een jerrycan met benzine. Dat is helemaal een bijzonder pijnlijke opmerking. Mijn reactie kwam voort uit cynisme, maar die van hem is een bekentenis. Dood door schuld.

DE NEDERLANDSE MINISTER VAN
ISRAËLISCHE BUITENLANDSE ZAKEN 2

maandag 31 januari 2011
En nu is mevrouw Bahrami inderdaad opgehangen. Wat zou ze gedacht hebben toen ze in de vroege ochtend van zaterdag 29 januari door revolutionaire gardes uit haar cel werd gehaald? Misschien heeft ze nog even gehoopt, heeft ze het zelfs gezegd: ik ben een Nederlands staatsburger! Daar hadden de gardes geen boodschap aan. Wat heeft ze daarna gedacht, toen ze de galg zag? Onze Minister van Buitenlandse Zaken, Uri Rosenthal, die weet het wel. Hij noemt het in NRC (maandag 31 januari 2011): "een daad van een barbaars regime. Dat is geen oordeel, dat is een feit. Zoiets moet je in deze situatie gewoon openlijk zeggen." Die minister. Blijkbaar was het nieuws voor hem dat er in Iran een barbaars regime aan de macht is. De meeste mensen wisten dat al eerder. Misschien was het goed geweest, als hij dat ook eerder had geweten. En als dat vliegtuig van die Minister van Buitenlandse Zaken van Iran, dat niet mocht worden bijgetankt, om op die manier wat bevriende naties een plezier te doen, toch gewoon was geland. In NRC wordt ook de dochter van mevrouw Bahrami geciteerd: "Het anti-Iraanse beleid van de Nederlandse regering was belangrijker dan het leven van een Nederlandse staatsburger." Tja, mevrouw, sommige zaken zijn ook belangrijker. En uw moeder was natuurlijk ook niet echt een Nederlands staatsburger. Mijnheer Rosenthal zou voor zijn eigen dochter net zo hebben gehandeld, of voor een Israëlische, ik zeg maar wat. Niet zo zeuren hoor. Soms geven nieuwsfeiten je plotseling een onthullende, diepe kijk in het donkerste en afzichtelijkste van iemands ministeriële ziel. En wat zien we daar? Bah!

DE NEDERLANDSE MINISTER VAN
BUITENLANDSE JUSTITIËLE ZAKEN

donderdag 27 januari 2011
De Minister van Buitenlandse zaken, Uri Rosenthal (VVD), die ooit met zo weinig succes poogde te formeren, heeft dus een gespannen verhouding met vliegtuigen. Voor een Minister van Buitenlandse Zaken is dat natuurlijk vervelend. Eerder mocht het vliegtuig van de Iraanse Minister van Buitenlandse zaken niet in Nederland worden bijgetankt, en kon die dus niet landen. Oktober 2010 wilde de Indonesische president, Yudhoyono, wel landen, maar durfde niet, omdat de vrijheidstrijders van de RMS om zijn aanhouding hadden gevraagd. Yudhoyono zegde zijn bezoek op korte termijn af. Nu heeft Rosenthal laten weten dat hij het belangrijk vindt dat regeringsleiders in Nederland probleemloos kunnen worden ontvangen.
Ah. De Iraanse minister mag voortaan gewoon worden bijgetankt? Nee hoor. U moet geen dingen door elkaar halen. Rosenthal liet uitzoeken wat hij kon doen om buitenlandse gasten te kunnen ontvangen zonder dat ze hoeven te vrezen voor juridische acties. En wat is dat dan? De Minister gaat "korte lijnen" onderhouden met het Openbaar Ministerie, om te peilen of een buitenlandse overheidsfunctionaris zal worden vervolgd of niet. Dan kan hij de betreffende overheidsdienaar al voordat de procedure is gestart, laten weten dat hij niet zal worden vervolgd. Handig. Mogen wij dat ook?

DE NEDERLANDSE MINISTER VAN
ISRAËLISCHE BUITENLANDSE ZAKEN 1

woensdag 15 december 2010
Dan heb je een Minister van Buitenlandse Zaken die eerst een cursus Engels moet doen voor hij zijn betrekking aanvaardt. Dan denk je: veel erger kan het niet worden. Maar jawel hoor. Want dan krijg je er één, die het vliegtuig van een andere minister van Buitenlandse Zaken verbiedt te tanken op Schiphol, of die in elk geval niet voorkomt dat het verboden wordt, ten gevolge waarvan die buitenlandse Minister van Buitenlandse Zaken niet in staat is een congres in Den Haag te bezoeken, waar hij - terwijl er in het land van die Minister van Buitenlandse Zaken een Nederlandse in de gevangenis zit, die het risico op de doodstraf loopt - er zodoende ook geen praatje over kan maken met onze Minister van Buitenlandse Zaken. Wat gaat onze Minster van Buitenlandse Zaken zeggen als die mevrouw straks wordt geëxecuteerd? Le kérosène vaut bien une messe? En voor wiens buitenlandse zaken zit hij eigenlijk in Den Haag?

SCHURKEN

1

woensdag 9 februari 2011
In zijn essay Op reis, uit de bundel 'Rusland voor beginners' (Verzameld Werk 2, p. 472) beschrijft Karel van het Reve hoe hij in 1958 in een internationaal gezelschap van schrijvers en literatuurhistorici Orjol bezoekt, de geboorteplaats van Toergenjev. Dat gebeurt dan ter gelegenheid van de herdenking van diens 140ste geboortedag. Van het Reve wordt tot zijn schrik gevraagd het gezelschap toe te spreken, in het Russisch uiteraard. Teneinde de door velen voor hem reeds gedebiteerde clichés te vermijden, bedenkt hij een nogal eigenzinnig verhaaltje, dat gebaseerd is op een essay dat hij eerder over Toergenjev heeft geschreven, en dat trouwens ook in 'Rusland voor beginners' is opgenomen. Hij kan daarbij, zo vermeldt hij, geen weerstand bieden aan de verleiding in zijn praatje Pasternak te citeren - maar zonder diens naam te noemen - natuurlijk uit Dokter Zjivago, de roman die op dat moment in Rusland in een door Van het Reve gelezen samizdat-uitgave de ronde doet, en die in 1957 in Italië werd uitgegeven. Pasternak zou er in 1958 de Nobelprijs voor krijgen, maar hem onder druk van de regering weigeren op te halen, ook omdat hij bang was bij terugkeer niet meer te worden toegelaten. In zijn toespraakje zegt Van het Reve:

Toergenjev schreeuwt niet tegen ons, hij wil ons niet van zijn gelijk overtuigen, hij schrijft ons niet voor wat wij moeten doen, hoe wij moeten leven. Hij zegt ons eenvoudig: leef. Hierin komt hij enigszins overeen met de held van een sovjetroman die ik enkele weken geleden gelezen heb. Deze held namelijk zegt, met enig recht naar het mij voorkomt, dit: de mens is geboren om te leven, en niet om zich op het leven voor te bereiden.

Voor een lezer anno 2011 mag dat een platitude zijn, voor een luisteraar in Rusland in de jaren '50 was het dat niet. Ook de keus voor woorden held en sovjetroman in verband met Pasternaks Zjivago is grappig. Want een Sovjetroman, in de toen gangbare betekenis van het woord, was Dokter Zjivago bepaald niet, en Zjivago zelf was nauwelijks een held, terwijl Van het Reve de woorden bewust gebruikt als legitimering voor zijn citaat: een sovjetroman citeren met een held, dat kon in het Orjol van 1958 geen kwaad. Afgezien daarvan zou de opmerking de mens is geboren om te leven, niet zich op het leven voor te bereiden, kunnen worden opgevat als kritiek op een heilsleer als het christendom, maar ook, en dat was het hier uiteraard, op die van het communisme, dat zo vaak de kritiek weerlegde door te wijzen naar de toekomst.

Een dag later wordt Van het Reve in de tuin van het Toergenjev-museum benaderd door drie studenten, die zijn toespraak van de vorige dag hebben gehoord. 'Wij willen graag met u kennismaken,' zo sprak een hunner. 'Uw woorden van gisteravond over Toergenjev zijn ons sympathieker dan wat wij gewoonlijk te horen krijgen.' Ze vragen hem wie hij heeft geciteerd. Hij zegt het.

Ze vroegen nog hoe ik Dokter Zjivago gelezen had, zeiden dat het door mij gebruikte citaat hun uit het hart gegrepen was en stelden ten slotte de wel zeer vleiende vraag, hoe ik zo precies wist wat er in hen omging. Ik antwoordde daarop dat als je tien jaar Russische kranten en boeken leest langzamerhand enig idee krijgt wat er in hun land gaande is. Dit was eigenlijk een heel merkwaardig antwoord, omdat men in Russische kranten en boeken vergeefs zal zoeken naar wat er in dat land gaande is. Wie regelmatig die pers volgt krijgt echter een idee van wat er omgaat in mensen die op die pers aangewezen zijn. Zo bedoelde ik het en zo begrepen zij het ook, want we sloegen allen de ogen even neer - een duidelijker teken van internationaal contact dan omhelzingen en handdrukken.

Ik vraag me af of er sinds 1958 veel is veranderd in Rusland. Om te weten wat er in Rusland plaats vindt, kun je, zo vermoed ik, maar beter geen Russische kranten lezen. Tegelijkertijd kun je door die kranten te lezen ook heel goed te weten komen wat er in de gemiddelde Rus omgaat. Want dat houdt met wat er in die kranten staat, alleen in spiegelbeeldige zin verband. Er is één verschil: in Van het Reves tijd waren er geen mensen die verkeerde dingen in kranten schreven. Nu soms wel, maar met wie dat doet, loopt het opvallend vaak slecht af.

2

Ons deel van Europa wordt, waar het gaat om Rusland of zijn voorganger de Sovjet-Unie, nu al decennialang heen en weer geslingerd tussen voorzichtige omhelzing en afkerige distantie. In éen en dezelfde week kan eenieder die daartoe de behoefte voelt een pleidooi lezen van een hoge Duitse diplomaat voor toenadering, èn een met ingehouden woede geschreven verslag over de moord op een Russisch journalist die zich niet aan de lokale spelregels wist te houden. Begin januari van dit jaar waren Gazprombestuurders in Groningen op bezoek, terwijl in Moskou een Russisch rechter zonder het publiek zelfs maar te durven aankijken, drie dagen lang, een pagina per anderhalve minuut, voorlas uit een vonnis, om vervolgens één van hun voormalige collega's tot een hernieuwde gevangenisstraf te veroordelen, waarna hij door de moeder van de delinquent werd vervloekt.
Het feit dat de gewone geschiedschrijving zich bezig houdt met een staatssysteem heeft onbedoeld de bijwerking dat men zo'n bestel gaat zien als iets legitiems, hoe crimineel het ook is. Iets soortgelijks geldt voor Hitler-Duitsland, dat door vele historici, analisten en commentatoren, huns ondanks misschien, maar toch, wordt beschreven en behandeld als elk ander met macht bekleed systeem en daarmee wordt verheven tot iets wat het niet is. Want sinds de Russische revolutie is Rusland onophoudelijk geregeerd door criminelen, en dat in de gewoonste zin van het woord. Het verbaast me altijd dat er mensen zijn die dergelijke uitspraken extreem vinden, of overdreven. Misschien zouden ze vaker een boek moeten lezen. Zulke mensen heb je vrees ik in verschillende klassen. Het zijn – steeds zeldzamer wordende - ouderwetse partijgangers, die er een immense blinde Russische vlek op na houden, die voor het hoogste doel elk offer willen brengen, of bij voorkeur willen laten brengen, door anderen uiteraard. En dan zijn er natuurlijk de naïeven en quasi-onnozelen, de politici, de zakenlieden, die niet aan geschiedenis doen en die zich weigeren te verdiepen in de onfrisse details van de carrières die hun partners hebben doorlopen. In het beste geval beroepen ze er zich op dat de economische en politieke belangen die ze vertegenwoordigen ook de onze zijn. Rusland is bezig te veranderen, zeggen ze, ook omdat ze er belang bij hebben dat het zo is uiteraard, want als je je elke keer moet afvragen wat voor een type er vastzit aan die hand die het contract met jou ondertekent, dan heb je geen leven. En ben je als christen-democratisch premier (en gepromoveerd historicus) aanwezig bij een herdenking van de Russische overwinning in de Grote Vaderlandse Oorlog, dan getuigt het van slechte smaak te herinneren aan Molotov, of te vragen waarom het Sovjet-leger eigenlijk een maand wachtte voor het in 1944 bij Warschau de Weichsel overstak. Dat begrijp ik wel. Dat is slecht voor de zakelijke en politieke belangen, die ook onze belangen zijn. Feit blijft dat wie in het Russische staatssysteem en zakenleven wil meedraaien, bereid moet zijn tot het uiterste te gaan. In het verleden had je per definitie zelf bloed aan je handen, en veel bloed bovendien, want anders maakte je geen promotie. Wat dat betreft - maar niet alleen wat dat betreft - is er geen verschil met de maffia. Over Lenin en Stalin hoeven we het niet meer te hebben, maar de zo goedaardig ogende Chroetstjov, die met zijn schoen op het spreekgestoelte sloeg - per ongeluk, omdat hij knelde en en hem net had uitgetrokken - was een massamoordenaar.
En tegenwoordig? Putin is natuurlijk een schurk, zij het vermoedelijk alleen een dief en geen moordenaar, tenzij als stilzwijgend opdrachtgever. Voor de moord op een journalist of een kritisch politicus hoef je, als uit de geheime dienst afkomstig Russisch premier, geen toestemming te geven. Je hoeft alleen maar duidelijk te maken dat je er niet al te zwaar aan gaat tillen als het gebeurt. Dat Politkovskaja op Putins verjaardag werd vermoord, was toeval. Een moord is geen geschikt cadeau voor een premier. Eén van de (vrijgesproken) verdachten was afkomstig uit de FSB, de Russische geheime dienst. Dat vier andere critici van zijn bewind, de journalisten Shchekochikhin en Artyom Borovik, en twee leden van de Duma, Galina Starovoitova en Sergei Yushenkov, ook werden vermoord, allemaal zowat voor de deur van hun eigen huis, was ook toeval. Je moet zulke mensen trouwens ergens vermoorden. En Shchekochikhin werd niet eens vermoord. Hij werd plotseling erg ziek. Dat het een paar dagen gebeurde voor hij naar Amerika zou vliegen waar hij een afspraak had met de FBI, al was dat bij weinigen bekend, is toeval. Het sterftecijfer onder de kritici van Putin is nu eenmaal hoog; moeten ze - stelletje homo's - maar net zo gezond leven als hij doet: jagen, vissen, zwemmen, 1500 kilometer door Siberië rijden in een oude Lada. Slechts zelden komen er berichten naar buiten over hoe Putin zijn persoonlijke financiële belangen ter waarde van zo'n 40 miljard euro behartigt. Als hem een op televisie live uitgezonden interview wordt afgenomen, gebeurt dat in een eenvoudige huiskamer met een oude televisie en zit hij er sjofeltjes bij. Dat er ondertussen, aldus de Russische zakenman Kolesnikov, voor om en nabij een miljard een paleis wordt gebouwd aan de Zwarte Zee, nou ja, u begrijpt het al: dat is toeval.
In het westen is men vaak geneigd te denken dat Putin een politicus is: hij zou zijn wat autoritair getinte opvatting van hetgeen er met Rusland moet gebeuren, verdedigen tegen degenen die er anders over denken. Maar dat is natuurlijk een misverstand. Putin verdedigt zijn belangen tegen anderen die ze bedreigen. Wat dat betreft doet de Russische staat denken aan het prerevolutionaire Frankrijk, waar kerk en staat een geheel vormden. Slaagde je erin de ene omver te werpen, dan viel de andere mee. Putin is gedwongen zijn eigen macht te handhaven, niet alleen omdat zijn eigen belangen ermee samenvallen, maar ook die van zijn handlangers, de zo vaak genoemde Siloviki (letterlijk iets als: sterke mannen).
Andrei Soldatov en Irina Borogan schreven er een boek over, dat onlangs in het Engels werd vertaald (The New Nobility, The Restauration of Russia' s Security State and the Enduring Legacy of the KGB, Public Affairs, 2011). Waar de KGB ten tijde van de Sovjet-Unie onder strikte controle stond van de partij, is haar opvolger, de FSB, een machtsinstrument van formaat geworden dat alom aanwezig is, maar waarvan niet langer duidelijk is aan wie ze verantwoording aflegt. In 2007 bestond 78% van Putins federale en regionale regering uit Siloviki, uit mensen dus die afkomstig waren uit de kringen van de FSB en het militaire apparaat, met een toenemende nadruk op de eerste. Grappig detail: in Moskou beschikt de FSB inmiddels over 100 Mercedessen, Audi's en BMW's die zijn uitgerust met zwaailicht en sirene. Het Ministerie van Defensie heeft er 19. De Siloviki zorgen goed voor zichzelf. Van de twee zoons van Patrushev, die tot 2008 hoofd van de FSB was, bestuurt er één de Russische Landbouwbank, en de jongste is adviseur van Igor Sechin, de voorzitter van Rosneft, de staatsoliemaatschappij. Die is tegelijkertijd staatssecretaris onder Putin. De commissie van het Russisch parlement die in naam toezicht houdt op de FSB, is in feite machteloos. Formeel is de organisatie verantwoording schuldig aan de president, Medvedev dus, maar omdat Putin zelf uit de FSB afkomstig is, is het de vraag in hoeverre dat juist is. Ook een maffiabaas is slechts in zoverre baas als anderen hem dat toestaan. Er zijn genoeg handlangers die hem het vuile werk uit handen nemen, omdat ze dezelfde belangen hebben. Transparency International meldde in oktober 2010 dat Rusland het corruptste land van Europa is.
En bij ons? Het Amsterdamse gerechtshof verplichtte in 2009 de Russische Staatsoliemaatschappij Rosneft ertoe 400 miljoen terug te betalen aan Yukos Capital, waarbij het gaat om voormalige bestuurders van het Russische Yukos, dat in 2004 vanwege een immense belastingaanslag failliet ging, terwijl de al genoemde Chodorkovski gevangen werd gezet. Met het Amsterdamse besluit werden de uitspraken van drie rechterlijke instanties in maar liefst vier arbitragezaken in Rusland aan de laars gelapt. Het faillissement van Yukos werd getypeerd als "schending van de Nederlandse rechtsorde". Rosneft ging in beroep bij de Hoge Raad, maar werd onontvankelijk verklaard. Zouden de mensen van onze zo keurige Nederlandse Gasunie echt denken dat ze, als ze onderhandelen met Gazprom, te maken krijgen met reguliere, nette zakenmensen? Wat moet je met een bedrijf waarvan de eigenaren niet eens te achterhalen zijn? Hebben die nette Gasuniemensen de verslagen gelezen over de Hermitage-affaire en de dood van Magnitsky? Hoe zit dat eigenlijk met Derek Sauer? Waar komt dat geld vandaan waarmee NRC is gekocht? Ja, inderdaad, uit Rusland, verdiend in de jaren dat daar een complete oorlog werd gevoerd. Waarom werkt zoonlief Tom samen met Gullit voor Kadyrov? Rare vrienden hoor. Waar kennen we dat toch van, met dubieuze financiële middelen nette dingen kopen?

3

Uit de recentelijk via WikiLeaks gepubliceerde diplomatieke correspondentie weten we dat de Amerikaanse ambassadeur in Moskou over het land waar hij sinds 2008 tijdelijk verblijft, spreekt als een maffiastaat. John Beyrle is bepaald geen vijand van Rusland, want hij verdedigde zijn standplaats in het conflict met Georgië. Maar hij schreef toch: "Criminele elementen runnen een krysha met medewerking van politie, de geheime dienst, het Ministerie van Binnenlandse Zaken, het kantoor van het OM, en het gemeentebestuur van Moskou." Dat soort dingen kun je natuurlijk alleen maar zeggen per diplomatieke post. Een krysha (het woord betekent letterlijk: dak, en er is een beroemde nachtclub in Moskou die Krysha Mira heet, Dak van de wereld) is een privélegertje dat in dienst staat van een bedrijf of instelling, en de belangen ervan verdedigt tegen andere bedrijven of instellingen. De leden ervan zijn vaak veteranen van de oorlogen in Afghanistan of Tjetjenië, of gewoon criminelen, of allebei. Heel wat westerse zakenlieden hebben er, soms tot hun verbijstering, kennis mee gemaakt. Ook die gevallen zijn uitgebreid gedocumenteerd. Russische zakenlieden klagen niet. Ze zorgen voor hun eigen krysha. Als ze klagen, loopt het slecht met hen af en ook met de journalist tegen wie ze klagen. Het is natuurlijk grappig, en het bevestigt de beperkte waarde van WikiLeaks, dat ambassadeur Beyrle bronnen nodig had die hem daarover informeerden. Blijkbaar vinden diplomaten het niet nodig de krant te lezen. Of ze doen het wel, maar durven het niet hardop te zeggen, omdat een krant in hun geval een wel erg vulgaire informatiebron is. Afgezien daarvan had hij er zelfs geen Russische krant voor nodig gehad, want de New York Times had volstaan. De Russische minister van Buitenlandse zaken, Lavrov, noemde WikiLeaks "grappige lectuur." Maar begin februari 2011 werd het visum van de Guardian-journalist Luke Harding, die het Russische deel van de Wikileaks voor zijn rekening had genomen, toch geannuleerd. In Moskou kreeg hij op het vliegveld te horen dat hij niet langer welkom was. Iemand anders bleek minder amused dan de minister. Ook voormalig bestuursvoorzitter van Shell, Jeroen van der Veer, sprak, zo vernamen we eind januari 2011, nu via Nederlands-Amerikaanse Wikileaks-cables, van "maffia-achtige praktijken" van de Russische zakenpartners van Gazprom. Toen Shell in 2007 werd gedwongen de helft van zijn 55 procents-belang in het Russische Sachalin-2 project, waarvan de complete waarde werd geschat op 22 miljard, af te staan aan Gazprom, weigerde Van der Veer nog commentaar te leveren. De 'verkoop' geschiedde voor 7.45 miljard, en kwam pas tot stand nadat werkzaamheden waren komen stil te liggen, zogenaamd vanwege overtredingen van de Russische milieu-wetgeving en een dreigend proces met een boete van tussen de 10 en 30 miljard. En jawel, we hebben het over Rusland, waar met het milieu alles gebeurt wat god verboden heeft. Maar ja, wie met bandieten zaken wil doen, moet erop rekenen dat hij wordt beroofd.
Wie wil, kan met gebruikmaking van krant en internet, een lange lijst opstellen van Russische staatscriminaliteit. Want op de golf der privatisering is in Rusland in de jaren '90 een oorlog uitgevochten, waarbij duizenden doden vielen. Ik ga er vanuit dat wie hier leest, mij niet nodig heeft om hem te vertellen wat hij allemaal had kunnen lezen. En als hij daar te lui voor was, had hij het zelfs kunnen zien. Want er is een aardige documentaire over gemaakt die, inderdaad, ook nog gewoon op de Nederlandse televisie is uitgezonden. Wel wat laat, maar toch. Zeker: die van Alexander Gentelev, Ganavim Ba Hok (2009). De criminelen krijgen er weliswaar ruimschoots de gelegenheid hun straatje schoon te vegen, maar onthullend is het toch. Zo heel af en toe volgt er nog een staartje van die toen gevoerde oorlog. Ik noemde al de tweede veroordeling onlangs van Chodorkovski. In februari 2011 werd een film die door de Russisch-Duitse regisseur Tuschi over Chodorkovsky was gemaakt, uit de Berlijnse montagekamer gestolen. Wie de meer dan bizarre trekken van het proces wil bezien, kan daar overal voor terecht, want het is van minuut tot minuut gedocumenteerd. Wat dat betreft is er sinds Karel van het Reve voor het Parool verslag deed van de processen tegen Russische dissidenten niet zo veel veranderd. Ook toen al kostte het als verslaggever moeite de zaal in te komen, en ook toen stond het oordeel bijvoorbaat vast. De veroordeelde krijgt niet dezelfde dag een nekschot. Er is vooruitgang.

Bush junior, de president die er maar niet in slaagde het woord nuclear correct uit te spreken, gebruikte in 2002 de term axis of evil voor Iran, Irak, en Noord-Korea. Het was een tekstschrijver die de term bedacht, David Frum. Het begrip As staat in een kwade reuk sinds de Eerste Wereldoorlog, waarin de term Asmogendheden werd gebruikt voor de landen die vochten tegen de wat sindsdien Geallieerden heten. Dat Rusland in dat as-rijtje niet voorkwam, is welbeschouwd juist, al is dat niet de reden dat Bush het land niet noemde. Dat kwam op dat moment politiek gezien slecht uit: nine-eleven, terrorisme, bondgenoot, Uzbekistan, Kazachstan etc. Afghanistan! De zonde van Rusland is niet zozeer het democratisch tekort (dat er overduidelijk is), maar de wijze waarop veel Russische politici in eerste instantie hun eigen financiële belangen dienen, daarbij nergens voor terugdeinzen, terwijl ze hun landgenoten behandelen als oud vuil. De wijze waarop dat gebeurt, heeft duidelijk maffiose trekken.

4

De vergelijking met Italië kan verhelderend zijn, temeer daar ook dat land veelvuldig een maffiastaat wordt genoemd, ook daar sommige sectoren van de geheime dienst in dubieuze zaken zijn verwikkeld, en het bovendien wordt bestuurd door iemand met criminele antecedenten. Nou ja, ik geef het toe: van Putins antecedenten weten we zo weinig, dat dat niet valt vast te stellen of ze crimineel zijn. Maar ja: geheime dienst, DDR. En het is bekend dat hij over een kapitaal beschikt, dat niet met wettige middelen kan zijn vergaard.
Hoe dan ook: tal van reguliere Italiaanse politici bleken er in het verleden maffiaconnecties op na te houden, en in het huidige Italiaanse parlement zitten tientallen mensen die met justitie in aanraking zijn geweest. Waar ons ministerie alleen van Justitie is, heet het Italiaanse blijkbaar niet voor niets di Grazia e Giustizia. Toch staat tegenwoordig één ding staat vast: criminele activiteiten zijn in Italië niet alleen clandestien, want dat was altijd al zo, maar de publieke bekendmaking daarvan zou er een eind aan maken, al lukte dat in het verleden dus lang niet altijd. De term maffia die op zo'n moment vaak wordt gebruikt, is trouwens dubieus, want de drijfveer van corrupte politici is per definitie geldelijk gewin, en de betrokkenen die daarbij hand- en spandiensten verlenen, hoeven niet per se tot de maffia te behoren. Vaak is dat helemaal niet zo. Concussione, zoals dat in het Italiaans heet, afpersing eigenlijk, maar met de bijbetekenis van samenzwering, omdat er sprake is van wederzijds belang, is een delict waarbij een ambtenaar gunsten verlangt in ruil voor diensten. Zulke corruptie is in zekere zin van privé-aard. Scajola, de minister van Economische Ontwikkeling die in 2010 moest aftreden omdat hij zijn tegenover het Colosseum gelegen appartement voor een krats had gekocht en laten verbouwen, was een privé-krabbelaar. De aannemer krabbelde in het groot, maar deed het toch privé. In ruil voor de lage aankoopprijs en de verbouwing kreeg hij een contract dat miljoenen waard was. Nog grootscheepser ging het al toe op Sardinië, waar aanvankelijk een Europese top zou plaatsvinden, die uiteindelijk werd verplaatst naar het aardbevingsgebied rond L'Aquila, zodat daar ook Europese fondsen verloren gingen. Maar soortgelijke corruptie bestaat in Nederland ook. En ook in Nederland schikt justitie. En ook in Nederland kan een burgemeester die vanwege dubieus handelen is weggestuurd, vervolgens zonder problemen minister worden.
Het bijzondere aan Italië is de structurele verwevenheid van in elk geval lokale politici - die dan soms de steun hebben van superieuren, die meeprofiteren, zonder dat die precies weten wat er zelfs maar gaande is - met de georganiseerde criminaliteit, waarbij vaak duizenden mensen betrokken zijn die gezamenlijk een compleet systeem hebben opgezet waarmee op illegale wijze geld verdiend kan worden. Dat kan variëren van de verkoop van in het zuiden verbouwde tomaten die naar het noorden gaan, en weer terugkomen om voor een veel te hoge prijs te worden verkocht, en waarbij al doende inkomsten worden gegenereerd voor de teler, die trouwens vaak onder dwang handelt, de transportbedrijven, en de supermarkten – en in dit geval ook voor illegale Noord-Afrikanen die in opstand kwamen, waardoor de zaak in de openbaarheid raakte, reden waarom de volkswoede zich tegen hen keerde - maar waarvan natuurlijk de klant het slachtoffer is, tot een stel Zuid-Italiaanse havens, waar de gehele infrastructuur in handen was geraakt van criminele organisaties, die daar zowel legitieme als illegale handel bedreven, en die notabene contracten hadden afgesloten met Chinese staatsinstanties, maar die ook cocaïne verhandelden, terwijl ze werden ondersteund door wethouders, ambtenaren, werknemers, mensen uit het justitiële apparaat en van de politie, en die er geleidelijk in geslaagd waren een flink deel van de plaatselijke bevolking van hen afhankelijk te maken. De verdenking te behoren tot de georganiseerde criminaliteit, is ook in Italië fataal. Die verdenking te uiten, leidt tot een strijd op leven en dood, waarin heel wat wetsgetrouwen zijn gesneuveld, nadat ze uiteraard door de politiek alleen waren gelaten en verraden. Feit blijft dat, als zulke connecties bekend worden, de politici in kwestie aftreden. Dat is in de laatste jaren heel wat keren gebeurd.
Er zijn meer dan genoeg aanwijzingen dat Berlusconi in het begin van zijn carrière de maffia heeft gebruikt om met zijn vastgoedprojecten in Milaan zijn eerste geld te verdienen. Ook dat is niet ongebruikelijk, want voor Andreotti, die zeven maal minister-president was, gold iets soortgelijks, zij het dat hij de maffia niet gebruikte voor direct geldelijk gewin, maar voor het onderhouden van de Zuid-Italiaanse machtsbasis van de toenmalige Christen-Democraten. Berlusconi's persoonlijke handlanger in die vroege periode, Dell' Utri, is inmiddels veroordeeld, en dat proces is niet, zoals sommige andere in Italië dat wel zijn, besmet door een politieke vorm van rechtspraak. En dan is er ook nog de dubieuze Ganni Letta, Berlusconi's advocaat en alter ego. Er is Cantoni, één van Berlusconi's oudste vrienden, ook veroordeeld wegens fraude. Berlusconi zou in een normale rechtstaat al lang zijn veroordeeld. De Mills-affaire bewijst hetzelfde. Dat Berlusconi er toch steeds weer in slaagt om te ontsnappen, komt doordat hij dezelfde wet die hem dreigt te veroordelen, gebruikt ten eigen bate. Al jarenlang voert hij een worsteling, waarbij hij er elke keer met de wet in de hand, bijvoorbeeld onder dankzegging aan de Minister van Justitie, Alfano, in slaagt een veroordeling af te wenden. Toch besloot het Italiaanse hooggerechtshof onlangs dat Berlusconi's speciale wetgeving niet geldig was, en dat zijn voorbehoud van legittimo impedimento (wettige verhindering, dat wil zeggen rechtmatige verhindering bij een proces aanwezig te zijn wegen staatsverplichtingen) van geval tot geval bekeken moest worden. En ook eerder al greep het Hooggerechtshof in te zijnen nadele.

5

In het oosten ontbreekt elk beschermingsmechanisme van justitiële en democratische aard, terwijl Rusland zich bovendien door zijn rijkdom aan bodemschatten in een comfortabele en uitzonderlijke machtspositie bevindt. Wie in Rusland zaken doet, zal er zich mee moeten verzoenen dat hij tot misdaad wordt gedwongen, en wie dat niet wil, kan rekenen, niet alleen op politieke problemen en op problemen voor zijn bedrijf, maar ook op persoonlijke. Waar in het westen een zekere mate van fair play is afgedwongen door de publieke moraal, bestaat die hindernis niet in Rusland. En dat weer niet omdat die publieke moraal in Rusland zo afwijkt van die in het westen, maar omdat ze geen rol speelt in een debat daarover. Want hoewel er genoeg moedige Russische journalisten zijn, die zich niet laten intimideren, loopt wie in Rusland onderzoek doet naar corruptie, toch een groot persoonlijk gevaar, terwijl de media waar ze terecht kunnen beperkt zijn en vaak een geringe verspreiding hebben. De beroemdste was natuurlijk Anna Politkovskaja, die op 7 oktober 2006 werd vermoord. In februari 2009 werden alle verdachten vrijgesproken. Terwijl het proces nog liep, werd op 19 januari 2009 de advocaat Stanislav Markelov, die veel onderzoek voor haar had gedaan, eveneens vermoord, samen met een collega van Politkovskaja, Anastasia Baburova. Op 15 juli 2009 werd nog Natalja Estemirova vermoord, mensenrechtactiviste en lid van Memorial.
In juni en september 2009 publiceerde de Internationale Journalisten Federatie (IJF) drie rapporten. Eén ervan bestaat uit een verslag (Partial Justice, Russische versie Частичное правосуди) met een database. Partial betekent hier bevooroordeeld, of vooringenomen, ik zeg het maar even. In de database worden 300 slachtoffers gedocumenteerd die sinds 1993 vermoord zijn, waarmee Rusland voor journalisten één van de gevaarlijkste landen ter wereld is. Het andere (The anatomy of Justice, Russische versie: Анатомия безнаказанности) is een uitgebreid rapport met een verslag van 17 moorden op journalisten sinds 2000. In 30% van de gevallen werd tot vervolging overgegaan, terwijl dat van dat percentage 60% uit de laatste paar jaren dateert. In bijvoorbeeld de Kaukasus en Sint Petersburg werd nooit vervolging ingesteld. Niet inbegrepen in de statistiek is de categorie vermisten (14 personen), degenen die gestorven zijn bij een ongeluk (28 personen) of vermoord in verband met zuiver werk-gerelateerde misdaad (37 personen). Wie in de details is geïnteresseerd: http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_journalists_killed_in_Russia. Dat alles wijst erop dat de gezaghebbers in Rusland zeer nauwkeurig begrijpen dat een vrije pers het criminele spel bederft. En dus wordt elke uiting daarvan te vuur en te zwaard bestreden.

En wat stelt Europa daar tegenover? Behoedzaamheid en brave onderdanigheid, met her en der wat kritische opmerkingen waar het geen kwaad kan. Terwijl de Nederlandse gasvoorraden uitgeput raken, de belanghebbenden ernaar streven hun energiepositie desdanks te behouden en van Groningen koste wat het kost een gasrotonde te maken, liet Balkenende zich gebruiken als belangenbehartiger van de Nederlandse Gasunie en van Shell. En ik geloof eerlijk gezegd niet dat we van Rutte meer te verwachten hebben. De Nederlandse gasmensen ruilden negen procent van hun buizen uit tegen 9% van die van Gazproms Nordstream, waarmee ze zich bovendien aansloten bij Duitsland, dat al eerder een deal had gemaakt. Zo stelden ze Russische kranten in de gelegenheid namens hun regering te reppen van een Pan-Europees project. Russische schurken kunnen nu tegen critici zeggen dat nette, democratische landen zaken met hen doen. En dat is zo. De keurige Nederlandse zakenlieden wijzen er dan op dat Rusland "ons" net zo hard nodig heeft als wij hen, maar een dergelijk standpunt lijkt toch een beetje op dat van de gevangene die tegen zijn cipier zegt dat hij voor zijn salaris toch mooi op hem is aangewezen. Geloven ze dat echt? Laten ze het dan maar bewijzen. "Als wij het niet doen, doet een ander het", is ook een veelvuldig aangevoerd argument, dat trouwens in een lange vaderlandse traditie staat. En zeker: Frankrijk en Italië zijn ook tot alles in staat. Misschien dat de politici, die een tweede referendum over Euopa niet nodig vonden, hier eens zouden kunnen laten zien waarom dat zo was. Nederland zou zich binnen Europa sterker moeten maken voor een actievere en kritischer houding jegens Rusland, en zou sancties moeten eisen als dat land de democratische rechtsregels schendt, terwijl ook de Europese instellingen zelf veel harder zouden moeten optreden. Europa heeft altijd de mond vol van de mensenrechten, en is kritisch jegens Turkije omdat het land die met voeten zou treden, maar als er serieuze eigen belangen in het spel zijn, is Europa afwezig. De diverse nationale staten doen wat ze kunnen om bij Poetin en zijn medecriminelen in het gevlij te komen, en al doende elkaar een vlieg af te vangen. Ze ondergraven daarmee de toch al zwakke positie van degenen die in Rusland streven naar een rechtvaardiger samenleving en maken het gemakkelijker een lastige journalist te liquideren. Waarom eisen de betreffende Europese instellingen niet dat Russische bedrijven die actief zijn in het westen een doorzichtige financiële structuur hebben? Waarom onderzoeken ze niet in hoeverre uit Rusland afkomstige geldstromen legitiem zijn? Verwijder Russische rechters uit Europese justitiële instellingen, zolang Russische rechters in Rusland schaamteloos corrupt zijn. Hoe kan Kazachstan trouwens in godsnaam voorzitter van de OVSE worden? Maxime Verhagen werd daarover geciteerd in NRC. "In een club met 56 leden kun je niet eeuwig de voorzittershamer onder een klein clubje verdelen (...). Een goede balans is belangrijk om alle landen betrokken te houden." Die Maxime. "Betrokken te houden!" Maxime geeft meer om gas dan om democratie. Onlangs stemde het parlement van Kazachstan (jawel, het bestaat) in met een referendum waarin de bevolking mag stemmen om de termijn van Nazarbajev te verlengen met 10 jaar, tot 2020. Vaardig arrestatiebevelen uit tegen degenen die zich niet houden aan bestaande Europese wetgeving, ook als het om Russen gaat, of Tjetjenen, of Kazachen, of wat dan ook. Waarom gebeurt dat wel als het gaat om Loekasjenko, maar niet om de kameraden van Poetin? Het getuigt van goede wil om de Russisch documentairemaker Aleksei Nekrasov een prijs toe te kennen, maar als de Russische tv-zender NTV weigert een voorzichtig kritische documentaire uit te zenden over de sloop van historische gebouwen in Moskou, wat gebeurde in juni 2008, dan valt daar geen woord over. De zender is eigendom van Gazprom, het bedrijf waar onze Gasunie zo dol op is. Wat vond Gasunie daarvan? Niets ongetwijfeld. Wat vinden de Gasuniemensen van al die journalistenmoorden? Niets ongetwijfeld. Zakendoen vinden ze beste manier om in Rusland dingen te veranderen. En dat mag van de Gasunie af en toe best een journalist kosten.